VIII SA/Wa 650/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ([...] zł) J. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący podał, że ma na utrzymaniu uczącego się syna (16 lat). Łączny dochód rodziny z tytułu wynagrodzenia za pracę, renty rodzinnej po zmarłej żonie oraz świadczenia wychowawczego określił na kwotę [...] zł, którą w całości wyczerpują stałe wydatki. Uznając złożone wyjaśnienia za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego dwukrotnie, pismami z dnia 24 lipca i 21 sierpnia 2017 r. zobowiązano go do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że wynagrodzenie otrzymuje "do ręki", a zobowiązania i bieżące płatności są realizowane wpłatami gotówkowymi z uwagi na zajęcie rachunku bankowego. Podał, że pożyczkę w wysokości [...] zł zaciągnął w 2014 r., by spłacić zalegle zobowiązania oraz zaspokoić bieżące wydatki związane z utrzymaniem. Załączył również wyciąg z rachunku bankowego w Banku [...] oraz [...]. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" usuwa wątpliwości do kogo należy przynajmniej uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Tymczasem ze złożonego wyciągu z rachunku w Banku [...] wynika, że skarżący nie znajduje się w aż tak trudnej sytuacji jaka wynikałaby z uzasadnienia wniosku. Na rachunek ten bowiem wpływają kwoty np. w dniu 28 sierpnia 2017 r. – [...] zł i [...] zł, 16 sierpnia 2017 r. – [...] zł, 3 sierpnia 2017 r. – [...] zł, zaś w dniu 3 czerwca 2017 r. od [...] sp. z o.o. gdzie skarżący jest zatrudniony - [...] zł. Jednocześnie skarżący dokonuje płatności np. w dniu 26 czerwca 2017 r. na rzecz [...] – [...] zł, córki M. S. (prowadzącej według oświadczenia odrębne gospodarstwo domowe) – [...] zł. Skarżący nie wyjaśnił z jakiego tytułu powyższe kwoty wpływają na jego rachunek, skoro jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę i renta rodzinna ([...] zł), a z tych środków spłaca jeszcze pożyczkę w wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć również należy, że przedłożony wyciąg z rachunku nie zawiera salda końcowego za żaden miesiąc z ostatniego półrocza, trudno zatem ocenić jakimi faktycznie środkami skarżący dysponuje. Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że jakkolwiek w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. skarżący nie jest zobowiązany do udowodnienia okoliczności istotnych dla orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, to jednak ich wykazanie musi przybrać formę wiarygodnego oświadczenia, a w razie wątpliwości, co do tej wiarygodności, oświadczenie to musi zostać poparte stosownymi dokumentami źródłowymi. Gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie, złożone na urzędowym formularzu oświadczenie o sytuacji dochodowej wnioskodawcy budzi wątpliwości, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na oświadczeniach strony, które budzą zasadnicze wątpliwości i nie dają się pogodzić ze złożonymi następnie dokumentami. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.