VIII SA/Wa 571/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na akt Prezydenta Miasta[...] z dnia 27 maja 2024 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz A.G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonym aktem z 27 maja 2024 r., Prezydent Miasta R. (dalej: organ) przyznał skarżącemu A.G.(dalej: strona, skarżący) wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora dla osoby nieobecnego N.N.w kwocie 96 zł (pkt 1) wraz z kwotą VAT i zwrot kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora N.N.w wysokości 185,81 zł wraz z kwotą VAT. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 27.04.2024 r. Skarżący zwrócił się do organu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieobecnej oraz zwrot kosztów związanych z pełnieniem obowiązków kuratora. Organ wskazał, że postanowieniem z 3.09.2021 r. sygn. akt III [...] Sądu Rejonowego w R. III Wydział Rodzinny i Nieletnich skarżący został ustanowiony kuratorem dla osoby nieobecnej N.N., celem reprezentowania jej interesów w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej B.N.–matki N.N., prowadzonym przez prezydenta Miasta R. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. pod nr [...]. Organ podniósł, że na podstawie art. 263 § 2 kpa i stosowanego w drodze analogii § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018r. poz. 536), wysokość stawek maksymalnych wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r. poz. 1964) w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Organ wskazał, że sprawa w której skarżący został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu N.N., jest najbardziej zbliżona do sprawy z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie. W związku z powyższym stawkę należy ustalić w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, która wynosi 240 zł. Zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, wysokość wynagrodzenia dla kuratora nie może przekroczyć 40 % stawek minimalnych, zatem organ przyznał wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora N.N. w wysokości 96 zł (240 zł x 40% = 96 zł). Na podstawie art. 263 § 2 kpa i stosowanego w drodze analogii § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. organ przyznał również skarżącemu kwotę 185,81 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora. Na ww. kwotę złożyły się koszty nadania sześciu przesyłek poleconych (39,30 zł) oraz koszt podróży prywatnym samochodem (146,51 zł), wyliczony zgodnie z § 2 pkt 1b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 25 marca 2002r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz.U. Nr 27, poz. 271 ze zm.). W skardze do sądu administracyjnego skarżący zaskarżył w/w akt administracji o ustaleniu wysokości wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, w pkt 1, zarzucając naruszenie: a) § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9.03.2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku którego dokonano błędnego ustalenia wysokości wynagrodzenia dla kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że winna być zastosowana stawka wynikająca z § 2 ust. 5 w/w rozporządzenia; b) art. 6, 7 kpa poprzez błędne rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu kuratora dla nieobecnego w postępowaniu administracyjnym poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia, co skutkowało naruszeniem interesu strony; c) art. 262 § 2 kpa z zw. z art. 6, 7 i 8 kpa w zw. z art. 34 § 1 kpa poprzez błędne pominięcie, że strona reprezentowała N.N.w łącznie trzech sprawach, z których każda została zakończona odrębną, mogącą być przedmiotem samodzielnego zaskarżenia decyzją administracyjną oraz uznanie, że charakter niniejszego postępowania jest najbardziej zbliżony do spraw z zakresu postępowania nieprocesowego niewymienionej odrębnie. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie aktu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął stawiane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U 2024r., poz. 1267), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzeka w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo przyznał skarżącemu wynagrodzenie za czynności kuratorskie w kwocie 96 zł. Poza sporem jest, że postanowieniem z 3.09.2021 r. sygn. akt III [...] Sądu Rejonowego w R. III Wydział Rodzinny i Nieletnich skarżący został ustanowiony kuratorem dla osoby nieobecnej N.N., celem reprezentowania jej interesów w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej B.N.– matki N.N.. Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał w tym wyroku, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa ani w przepisach szczególnych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r.). Stosownie do treści § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie nie przekraczającej 40 % stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze, (...) nie mniej niż 60 zł. Przepis ten dotyczy opłat za czynności adwokackie w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem. Od 1 stycznia 2016 r. wysokość opłat w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie"). Przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia z 9.03.2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że w sprawach, których przedmiotem jest ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są inne sprawy sądowoadministracyjne, o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ww. rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt I OSK 488/20 oraz wyrok WSA w Lublinie z 10 września 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 156/19), gdzie stawka minimalna wynosi 480 zł. Wskazać też należy, że w sprawach o ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wynagrodzenie pełnomocnika działającego w sprawie (bez względu na to, czy jest to pełnomocnik wyznaczony z urzędu, czy też z wyboru), ustala się w oparciu o stawki "w innej sprawie", a nie w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia został złożony przez skarżącego 27 kwietnia 2024 r., zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilne oraz przepisy określające wynagrodzenie adwokackie w innej sprawie, tj. § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w wysokości 480 złotych. Zatem wynagrodzenie kuratora ustalone w związku z udziałem w przedmiotowym postępowaniu (40% wynagrodzenia za czynności adwokackie) nie może przekraczać kwoty 192 zł netto (bez podatku VAT), nie może też być niższe, niż 60 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r.). Skoro powołane rozporządzenie określa wysokość wynagrodzenia kuratora "widełkowo" wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do 192 zł netto i w obszarze wytyczonym tymi kwotami organ uprawniony jest do jego swobodnego określenia, to nie można uznać, że może to być wynagrodzenie całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9.03.2018 r. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał oceny nakładu pracy kuratora, ilości czynności jakich podjęcie było konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji i niezbędnego dla nich czasu, kiedy to kurator nie mógł być zaangażowany w inną działalność zawodową, ewentualnej liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone powyżej odnośnie zasadności wniosku o przyznanie wynagrodzenia za czynności kuratorskie i przyzna skarżącemu takie wynagrodzenie na podstawie przywołanych powyżej regulacji prawnych. Wobec powyższego na podstawie art. 146 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się wpis uiszczony przez skarżącego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.