VIII SA/Wa 540/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. C. w przedmiocie niewykonania przez Wójta Gminy M. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2018r. sygn. akt VIII SAB/Wa 1/18 oddala skargę.

Pismem z dnia [...] lipca 2018 roku J. C. wniósł skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 roku, syg. akt VIII SAB/Wa 1/18. Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Wójta Gminy M. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2017 roku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z punktu pierwszego wyroku, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podnoszono, że w dniu [...] lutego 2018 roku Sąd wydał wyrok zobowiązujący organ do rozpoznania wniosku. Skarżący otrzymał odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu [...] marca 2918 roku. Wyrok stał się prawomocny z dniem [...] kwietnia 2018 roku. Organ otrzymał akta wraz z odpisem prawomocnego wyroku w dniu [...] maja 2019 roku. W dniu [...] czerwca 2018 roku skarżący skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W dniu [...] czerwca skarżący otrzymał wnioskowaną informację publiczną. Zdaniem skarżącego w powyższych okolicznościach nie ulega wątpliwości, iż wyrok winien być wykonany najpóźniej w dniu [...] czerwca 2018 roku, co jednak nie nastąpiło. Wydaje się także niewątpliwym, iż gdyby nie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wyrok mógłby nigdy dobrowolnie nie zostać wykonany. Wskazuje na to duża rozbieżność dat pomiędzy wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a wykonaniem wyroku. Zważywszy, iż w sprawach o niewykonanie wyroku rolą sądu jest nie tylko wymuszenie wykonania wyroku, lecz także wytknięcie uchybień organów uchylających się od wykonywania prawomocnych wyroków sądowych należy uznać, iż niniejsza skarga jest dopuszczalna. Podkreślał, że konieczne jest wytknięcie organowi jego uchybień, bowiem nie stanowią one odosobnionego przypadku, lecz powtarzalną i stałą praktykę jego funkcjonowania. Dobrym środkiem dyscyplinującym będzie orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa oraz orzeczenie grzywny w wysokości wedle uznania sądu. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc, iż żądana informacja została skarżącym, zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego udzielona, a zatem nie ma podstaw do żądania wykonania wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 p.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 roku, syg. akt I OSK 828/18, iż ,,celem instytucji skargi na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego zawartej w powołanym przepisie jest zapewnienie skuteczności wyrokowi sądu. Nie zmierza do tego celu wnoszenie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. już po wykonaniu wyroku przez organ administracji publicznej, nawet, gdy wykonanie nastąpiło z naruszeniem określonego w wyroku terminu. Dlatego też nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie sądowym, że oceniając zasadność skargi bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w czasie wnoszenia skargi. Zatem wykonanie wyroku sądu przed wniesieniem skargi jest negatywną przesłanką – uniemożliwiającą uwzględnienie skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a.(por. R. Hauser, M. Wierzbowski – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz Warszawa 2016, str. 629 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. T.Wosia, Warszawa, 2016, str. 911-912)’’. Z treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wynika, że wykonanie wyroku po wniesieniu skargi zawierającej żądanie wymierzenia organowi grzywny, nie stanowi podstawy do oddalenia takiej skargi, ani do umorzenia postępowania. Z przepisu tego a contrario wywodzi się, że wykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu przed wniesieniem skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. czyni skargę niezasadną. Środek prawny w postaci, jakim jest skarga na niewykonanie wyroku przewidziana w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma bowiem głównie charakter dyscyplinujący organ do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, a w mniejszym stopniu charakter represyjny( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 roku, syg. akt II OSK 1341/11; z dnia 4 marca 2009 roku, syg. akt I OSK 652/08, z dnia 10 listopada 2009 roku, syg. akt II OSK 1390/09, z dnia 18 listopada 2014 roku, syg. akt II OSK 582/14). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż skarga na niewykonanie wyroku została w niniejszej sprawie wniesiona w dniu [...] lipca 2018 roku, a więc już po wykonaniu wyroku przez organ administracji publicznej i udostępnieniu żądanej informacji publicznej w dniu [...] czerwca 2018 roku, co przyznaje sam skarżący. Fakt ten stanowił podstawę do oddalenia żądania skargi. Sąd w niniejszej sprawie orzekł biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a..