VIII SA/Wa 524/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że jej rodzina tj. mąż, syn i dwoje wnuków, dla których jest ustanowiona rodziną zastępczą utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł. Jako posiadany majątek wymieniła dom – [...] m², nieruchomość rolną [...] ha, samochód osobowy [...] oraz mieszkanie własnościowe wnuków o powierzchni [...] m². W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku złożyła zeznanie podatkowe za 2013 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z treści wniosku i nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca poza dochodem z tytułu emerytury uzyskuje również dochód z działalności gospodarczej podobnie jak jej mąż (zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2013 r.). Łączny dochód rodziny określiła na kwotę [...] zł, co nie jest kwotą z trudem wystarczającą na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jakkolwiek skarżąca jest ustanowiona rodziną zastępczą dla dwójki małoletnich wnuków i środki jakie z tego tytułu otrzymuje nie są istotnie wysokie to podnieść należy, że małoletnie wnuki posiadają mieszkanie własnościowe, którego racjonalne wykorzystanie może przynosić pożytki. Nie jest zatem skarżąca osobą ubogą, dla której uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł mogłoby stanowić barierę nie do pokonania. Również analiza operacji na rachunku bankowym nie potwierdza, aby skarżąca miała trudności w realizowaniu bieżących zobowiązań finansowych. Poza tym skarżąca nie wyjaśniła, czy dorosły syn [...] pozostaje na utrzymaniu rodziców, i z jakiej ewentualnie przyczyny, czy też uzyskuje dochody. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż przy osiąganych dochodach nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.