VIII SA/Wa 497/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ", "ZUS" lub "Zakład") decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem MGPiPS z 31 lipca 2003 r.", odmówił A. G. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne za okres 03/2012-10/2014 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł, - odsetek liczonych na 22 lutego 2022 r. przypadających od ww. składek - [...] zł, - kosztów upomnienia - [...] zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 02/2012-10/2014 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł - odsetek liczonych na 22 lutego 2022 r. przypadających od ww. składek - [...] zł, - kosztów upomnienia - [...] zł. c) Fundusz Pracy za okres 08/2013-10/2014 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł, - odsetek liczonych na 22 lutego 2022 r. przypadających od ww. składek - [...] zł, - kosztów upomnienia - [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. G. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "strona") prowadziła działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. W związku z tym, że strona nie wywiązała się z obowiązku opłacania wymaganych składek, na jej koncie powstały zaległości. W dniu [...] lutego 2022 r. wnioskodawczyni zwróciła się do ZUS o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Poinformowała, że nie prowadzi już działalności od kilku lat, nie posiada żadnego majątku, nie ma możliwości podjęcia pracy, ponieważ ma małe dzieci, a jedno z dzieci nie uczęszcza jeszcze do żadnej placówki. Oświadczyła, że jest całkowicie nieściągalna i nie ma perspektyw na poprawę sytuacji materialnej. Wnioskodawczyni nadmieniła, że w urzędzie skarbowym miała podobną sytuację i należności zostały umorzone. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania o umorzenie należności z tytułu składek strona przedłożyła oświadczenie z [...] lutego 2022 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Zakład dokonał zaś własnych ustaleń na podstawie informacji: z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, z Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, że wnioskodawczyni nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie pobiera zasiłku/świadczenia z urzędu pracy oraz zasiłku z pomocy społecznej. Strona korzysta z innych form pomocy - świadczenie wychowawcze 500+ w kwocie 1 000,00 zł. Z ustaleń ZUS wynika, że wnioskodawczyni nie posiada aktualnego tytułu do ubezpieczenia ujawnionego w bazie danych Zakładu. Strona oświadczyła, że jest mężatką i prowadzi 4-osobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem M. G. (l. [...]), synem F. G. (l. [...]) oraz córką Z. G. (l. [...]). Z ustaleń Zakładu wynika, że małżonek strony M. G. od [...] września 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą – Przedsiębiorstwo Budowlano – Handlowe M. G.. Wnioskodawczyni nie wykazała dochodu jaki uzyskuje jej mąż z tytułu prowadzonej działalności. Strona ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem, tj. opłaty eksploatacyjne - [...] zł oraz inne - [...] zł. Nie załączyła jednak dokumentacji dotyczącej ponoszonych wydatków. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej sytuacja zdrowotna jest dobra. Nie poinformowała zaś o stanie zdrowia członków swojej rodziny. Dokumentacja medyczna nie została załączona. Nie wykazała posiadania innych zobowiązań pieniężnych poza zadłużeniem z tytułu składek. Oznajmiła, że nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości i praw majątkowych. Z informacji Zakładu wynika, że strona nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel/współwłaściciel nieruchomości. W Centralnej Ewidencji Pojazdów na nazwisko wnioskodawczyni jest zarejestrowany pojazd [...] z 2005 r. o wartości [...] zł. Organ wskazał, że należności na koncie strony jako płatnika nie uległy przedawnieniu, na zawieszenie biegu terminu wpłynęło bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Oddziału ZUS w R.: za okres od 03/2012 do 05/2012 - 27.08.2012 r., za okres od 06/2012 do 10/2012 -14.01.2013 r., za okres od 11/2012 do 12/2012 - 18.03.2013 r., za okres 01/2013 - 22.04.2013 r., za okres od 02/2013 do 07/2013 - 16.10.2013 r., za okres 08/2013 - 15.11.2013 r., za okres 09/2013 - 06.12.2013 r., za okres 10/2013 - 20.01.2014 r., za okres 11/2013 - 10.02.2014 r., za okres 12/2013 - 24.03.2014 r., za okres od 01/2014 do 03/2014 - 01.07.2014 r., za okres 04/2014 - 05.08.2014 r., za okres od 09/2014 do 10/2014 - 25.01.2019 r. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone do nadal. Następnie organ wskazał, że wniosek strony został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i przytoczył ich treść. Stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności na podstawie przesłanek wskazanych w ww. przepisach. W stosunku do wnioskodawczyni nie było bowiem prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do zadłużenia strony. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy. Zobowiązanie wnioskodawczyni znacznie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust.3 pkt 4a również w sytuacji strony nie ma zastosowania. Wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w R.. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili zaś braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki bowiem postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Z tych powodów nie zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to więc pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł również podstaw do umorzenia należności w oparciu o zapisy rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. W ocenie Zakładu okoliczności w nim wymienione (pkt 1 - 3) nie zachodzą. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia w stosunku do strony nie zachodzi, ponieważ wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej. Okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. w stosunku do strony również nie zachodzą, ponieważ nie udowodniła ona, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z § 3 ww. rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek. ZUS rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez stronę zadłużenia pozbawiałaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia). Podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Dla 4 - osobowego gospodarstwa pracowniczego minimum socjalne wynosi [...] zł. (obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS za IV kwartał 2021 r.). Ponieważ wnioskodawczyni nie poinformowała o dochodach męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Zakład nie ma możliwości odniesienia się co do zaspokojenia przez stronę podstawowych potrzeb życiowych oraz dokonania rzetelnej oceny sytuacji finansowej jej rodziny. Wnioskodawczyni prowadzi zaś wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który jest czynnym przedsiębiorcą. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną w celu uzyskiwania dochodów, a zatem sytuacja rodziny może ulec zmianie. Dochód gospodarstwa domowego strony zwiększony jest o świadczenia rodzinne w ramach programu "Rodzina 500+" na małoletnie dzieci które, niewątpliwie wpływają na polepszenie sytuacji materialnej rodziny. Organ wskazał, że analizując możliwość umorzenia należności należy także zwrócić szczególną uwagę, czy powołane trudności finansowe i sytuacja życiowa zobowiązanego mają charakter okresowy, czy stały lub pogłębiający się. W ocenie Zakładu istnieje realna szansa na poprawę sytuacji finansowej ze względu na młody wiek strony ([...]h lat) i możliwość podjęcia aktywności zawodowej. Wnioskodawczyni nie udowodniła, że istnieją przeszkody w świadczeniu pracy, zatem nie została trwale wykluczona z rynku pracy. Jak wynika z ustaleń Zakładu od 27 lipca 2021 r. strona nie posiada aktualnego tytułu do ubezpieczenia w ZUS, również jako osoba bezrobotna poszukująca zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy. Mając na względzie wiek wnioskodawczyni i brak przeciwskazań zdrowotnych należy uznać, że brak zatrudnienia jest to okoliczność, która w każdej chwili może ulec zmianie przy odpowiednim własnym zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej. Powołany przez stronę argument, że nie ma możliwości podjęcia pracy, ponieważ ma małe dzieci, a jedno z dzieci nie uczęszcza jeszcze do żadnej placówki nie stanowi przesłanki do umorzenia należności. Sam fakt wychowania małoletniego dziecka nie przesądza bowiem o niemożności podjęcia zatrudnienia, tym bardziej, że przepisy prawa uwzględniają i chronią prawa osób wychowujących małoletnie dzieci. Ponadto wiek dzieci wnioskodawczyni umożliwia korzystanie przez nie z placówek opiekuńczo-wychowawczych, co umożliwiłoby stronie podjęcie zatrudnienia i polepszyło sytuację finansową jej rodziny. Dalej organ wskazał, że instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów. Podkreślił, że każda osoba która podjęła się prowadzenia działalności gospodarczej i podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym, musi liczyć się z obowiązkiem odprowadzenia należnych składek na te ubezpieczenia i wykazywać staranność w prowadzeniu firmy, ponieważ to na płatniku ciąży ustawowy obowiązek regulowania składek w obowiązującym terminie jak i wysokości. Zatem płatnik powinien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Fakt zakończenia prowadzenia działalności nie zwalnia z obowiązku uregulowania zobowiązań, a trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością ich zapłaty i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. W stosunku do strony obecnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu przedawnienia należności i wydłuża okres możliwości ich dochodzenia. Obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa - u s.u.s na podstawie art. 29, przewiduje możliwość - po złożeniu stosownego wniosku - udzielenia ulgi formie układu ratalnego. Decyzja o umorzeniu należności składkowej przysługuje organowi, który w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umorzeniowych może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. W przypadku natomiast braku przesłanek całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, ZUS ma ustawowy obowiązek odmówić umorzenia należności z tytułu składek. Odmowa umorzenia powstałych zaległości nie nakłada na stronę żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na niej do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie Zakładu odmawia natomiast przyznania "przywileju" polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala ZUS na obecnym etapie postępowania na umorzenie powstałych zobowiązań. Mając na uwadze powyższe należy odmówić umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek wskazanych w decyzji. Pismem z [...] maja 2022 r. wnioskodawczyni (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu. W uzasadnieniu skargi wskazała, że z art. 28 pkt 1 u.s.u.s. wynika, że rozstrzygnięcie organu administracji w powyższym zakresie jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Organ ma zatem swobodę rozstrzygnięcia, co jednak nie oznacza dowolności w sposobie załatwienia sprawy. W przypadku uznania administracyjnego bowiem, rozstrzygnięcie powinno być poprzedzone rzetelnym przeprowadzaniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Tych natomiast w sprawie niniejszej zdaniem skarżącej zabrakło. Skarżąca wyjaśniła, że z dniem [...] kwietnia 2015 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej. W przedłożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym poinformowała, że nie posiada jakiegokolwiek zatrudnienia, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie pobiera zasiłku/zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy, a także zasiłku z pomocy społecznej. We wniosku z [...] lutego 2022 r. oświadczyła, że prowadzi 4-osobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem M. G. (l. [...]), synem F. G. (l. [...]) i córką Z. G. (l. [...]). Do skargi dołączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (straty) PIT-36L za 2021 rok (zał. 1) męża M. G., który jest jedynym żywicielem rodziny. Dochód roczny wyniósł [...] zł - przeliczając dochód miesięczny na osobę [...] zł. Ponadto mąż M. G. z dniem [...] marca 2022 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w wyniku upadłości. Do skargi dołączyła wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej z [...] maja 2022 r. poświadczający zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez męża M. G. (zał. 2). Do marca 2022 r. działalność wykazała stratę w wysokości [...] zł. Do skargi dołączyła także ewidencję przychodów i dochodów za 2022 r. za okres styczeń - marzec 2022 r. działalności gospodarczej swojego małżonka (zał. 3). Skarżąca wskazała, że w związku z koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na brak zysku utraciła wraz z rodziną źródło dochodu. Następnie skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności na podstawie powyższych przesłanek. W ocenie skarżącej stwierdzenie to jest niezgodne z prawdą bowiem z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. wynika, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W stosunku do sprawy skarżącej występują okoliczności, które skutkują umorzeniem należności w całości. Na podstawie bowiem postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z [...] grudnia 2021 r. wydanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. nr [...] stwierdzono, że wobec skarżącej prowadzono postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...], nr sprawy [...]. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmowano czynności i stosowano środki egzekucyjne, które nie doprowadziły do wyegzekwowania należności objętych wskazanym tytułem wykonawczym. Na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku skarżącej (zał. 4). Skarżąca wskazała, że w swoim wniosku oznajmiła, iż nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości i praw majątkowych. Z informacji ZUS, wynika jednak, że w centralnej Ewidencji Pojazdów na jej nazwisko zarejestrowany jest pojazd [...] z 2005 r. o wartości [...] zł. Informacja ta jest niezgodna z prawdą, bowiem wyżej wymieniony pojazd został przez skarżącą sprzedany w 2013 r. Ponadto skarżąca dodała, że ze względu na sprawowanie opieki nad córką Z. (l. [...]) i synem F. (l. [...]), u którego stwierdzono problemy [...] nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Z synem F. uczęszcza do Poradni [...] nr [...] w R. ze względu na stwierdzenie u niego zaburzeń [...]. Z informacji wskazanej w załączniku syn ma problem z adaptacją, odnalezieniem się w nowych miejscach, z wielkim trudem nawiązuje kontakt z nowymi osobami. Zaburzenia te uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie w otoczeniu i samodzielnie funkcjonowanie dziecka. Ze względu na problemy adaptacyjne skarżąca uczęszcza z synem F. na terapię do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R.. (zał.5). Do skargi skarżąca dołączyła także zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za 2021 r. z którego wynika, że uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że jest to dochód utracony (zał. 6). W konkluzji skarżąca wskazała, że w myśl rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. jej trudna sytuacja finansowa i rodzinna umożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne. Organ zauważył, że skarżąca dopiero w treści skargi wskazała, że jej małżonek zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu bowiem zaskarżonej decyzji organu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny bada jedynie legalność decyzji i nie posiada możliwości jej zmiany poprzez umorzenie istniejących należności z tytułu składek. Należności z tytułu składek są bowiem wierzytelnością ZUS i to tylko ten organ może wydać decyzję o ich umorzeniu. Sąd administracyjny bada zaś jedynie czy przy jej wydaniu nie naruszono przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Decyzja taka musi bowiem zostać wydana po przeprowadzeniu postępowania zgodnego z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej jako "Kpa". Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi wówczas, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu MGPiPS z 31 lipca 2003 r., biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r., ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Orzekając w oparciu o powołane wyżej przepisy organ ma obowiązek zebrania w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, a następnie szczególnie wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i jego rzetelnej oceny, bowiem decyzja wydana na podstawie ww. przepisów ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności z tytułu składek, nawet wówczas, gdy ustalone zostanie stwierdzenie istnienia okoliczności wskazanych w powołanych wyżej przepisach. W żadnym zaś razie ustalenie takie nie obliguje organu do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Uznaniowy charakter decyzji zobowiązuje organ nie tylko, jak wskazano wyżej, do szczególnie wnikliwej oceny stanu sprawy, ale również uzasadnienia swojego stanowiska w sposób kompleksowy i co istotne na gruncie niniejszej sprawy - znajdujący odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. Powyższe bowiem umożliwi Sądowi ocenę czy w danym przypadku nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd administracyjny ocenia zaś, czy w prawidłowy sposób zostało przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne, w tym również czy w wyczerpujący sposób zebrano materiał dowodowy w sprawie, a następnie dokonano jego wszechstronnej oceny. Należy wskazać, że zgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia należności spoczywa na zobowiązanym. Nie zwalnia to jednak organu administracji od obowiązku wyjaśnienia zasadności złożonego wniosku wówczas, gdy strona sama nie przedłożyła dostatecznych dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W orzecznictwie przyjmuje się, że przerzucenie ciężaru dowodu w tym zakresie na stronę zobowiązaną nie zwalnia organu z obowiązku określonego w art. 7 Kpa, który to obowiązek będzie wypełniony wówczas, gdy strona zostanie wezwana do wskazania dodatkowych dowodów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2070/06, opubl. Lex 328921). Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ - pomimo ciążącego na nim takiego obowiązku - nie zebrał i nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, co mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przede wszystkim organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazuje, że swoich ustaleń dokonał m.in. na podstawie informacji: z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, z Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Na podstawie powyższego m.in. ustalił, że na nazwisko skarżącej jest zarejestrowany pojazd [...] z 2005 r. o wartości [...] zł, a małżonek skarżącej jest czynnym przedsiębiorcą. Działalność gospodarcza jak zaś wskazał organ jest działalnością prowadzoną w celu uzyskiwania dochodów, a zatem sytuacja skarżącej może ulec zmianie. Ponadto jak wskazał organ, w stosunku do skarżącej jest obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu przedawnienia należności i wydłuża okres możliwości ich dochodzenia. Powyższe ustalenia organu nie znajdują jednak odzwierciedlenia w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych sprawy i co więcej zostały w części zakwestionowane przez skarżącą w skardze. Skarżąca wskazała bowiem, że przedmiotowy pojazd został przez nią sprzedany już w 2013 r., a jej małżonek z dniem 31 marca 2022 r., a więc już przed wydaniem przez organ zaskarżonej decyzji z 19 kwietnia 2022 r., zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W aktach sprawy brak jest też dowodów potwierdzających prowadzenie przez organ postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Tym samym, stwierdzić należy, że również kwestia ewentualnego przedawnienia składek nie została wyjaśniona w sposób wystarczający. ZUS miał natomiast obowiązek zgromadzić w aktach sprawy dowody na powyższe okoliczności i na ich podstawie dokonywać koniecznych do właściwego rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Obowiązkowi temu organ jednak niewątpliwie uchybił. Oznacza to, że nie jest aktualnie możliwe dokonanie przez Sąd weryfikacji ustaleń i wniosków wyprowadzonych przez Zakład. Decyzja ta uchyla się zatem spod kontroli Sądu w powyższym zakresie. Nie jest zaś rolą Sądu dokonywanie takich ustaleń za organ. Powyższe uchybienia uniemożliwiają więc dokonanie pełnej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie dokonanych przez organ ustaleń. Takie działanie organu musi skutkować stwierdzeniem, że przy wydaniu jego rozstrzygnięcia doszło jednak do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Decyzja została bowiem wydana bez należytego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz przekonywującego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Należy również zauważyć, że ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek, powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania. W chwili zaś wydania zaskarżonej decyzji, jak wskazuje skarżąca, jej małżonek nie był już czynnym przedsiębiorcą. Organ miał zaś obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej oraz ustalenia, czy zapłata składek rzeczywiście może zagrozić egzystencji skarżącej i jej rodziny. Stosownie do art. 7 Kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Oceniając sprawę w kontekście zebranego w sprawie w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie może zostać uznana za odpowiadającą prawu. Reasumując - Sąd stwierdził, że organ zaniechał podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wszechstronną ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. W konsekwencji zaś powyższego, ustalenia faktyczne oparte na niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, należy traktować jako dowolne. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 Kpa) (por. wyrok SN z dnia 23.11.1994 r., III ARN 55/94, OSNAPU 1995, nr 7, poz. 83). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ mając na uwadze powyższe wskazania Sądu przede wszystkim zgromadzi w wyczerpujący sposób materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a dopiero na jego podstawie przeprowadzi po raz kolejny, tym razem zgodnie z ww. przepisami Kpa postępowanie wyjaśniające. Dopiero bowiem dokonanie powyższego umożliwi prawidłową ocenę, czy skarżąca spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując ponownie ustaleń, organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 81 Kpa i ocenić wynik postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione oraz znajdujące potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości czy przewidywań dotyczących przyszłości. Następnie organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, mając na uwadze w szczególności art. 107 § 3 Kpa. Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania - w ocenie Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.