VIII SA/Wa 475/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Wnioskiem załączonym do skargi Gmina M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała wysokość środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym –[...] zł, wartość środków trwałych –[...] zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu – [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Gmina M. podniosła, że jako jednostka samorządowa realizuje zadania o charakterze publicznym na rzecz mieszkańców, zarówno zlecone z mocy ustawy jak i własne z wielu dziedzin m.in. oświaty, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, gospodarki wodno – ściekowej, zbiórki odpadów komunalnych. Na realizację tych zadań gmina otrzymuje subwencje, dotacje z budżetu państwa oraz gromadzi własne dochody. Jednak z uwagi na stale zwiększający się zakres zadań gminy i olbrzymie potrzeby zarówno w sferze społecznej jaki i infrastrukturalnej wielkość budżetu nie pozwala na ich pełną realizację i nie daje zadowolenia społecznego. Wniesienie opłaty sądowej stanowi bardzo duży wydatek dla wiejskiej gminy z niewielkim budżetem. Jednocześnie gmina wyjaśniła, że posiada zadłużenie w wysokości [...] zł z tytułu kredytów i pożyczek, które w bieżącym roku wzrośnie do kwoty [...] zł z powodu realizowanych zadań inwestycyjnych, a uiszczenie opłaty sądowej pogłębi jej deficyt. Oświadczyła, że w związku z realizacją zadań inwestycyjnych zawarła umowy, z których wynikają zobowiązania w bieżącym roku na kwotę [...] zł. Ponadto na skutek strat rolników dotkniętych klęską gradobicia w ubiegłym roku gmina zastosowała ulgi w spłacie podatku rolnego, co wpłynęło na dochody budżetu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a) – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Omawiany przepis wprowadza alternatywne formy w jakich prawo pomocy w części może być wnioskującej przyznane, zaś jej wybór pozostawia uznaniu sądu bądź referendarza sądowego, który dokonuje analizy sytuacji majątkowej strony. Istotnym jest jednak to, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującą stronę udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskującą, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu rozpoznającego wniosek. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Nie są to zatem bardzo wysokie koszty sądowe, jak wskazuje skarżąca, które mogłyby stanowić dla niej barierę w dostępie do dochodzenia swoich praw przed sądem. Istotną okolicznością dla oceny wniosku jest fakt, że skarżąca ma na rachunku bankowym zgromadzone środki w wysokości ponad [...] zł i zaplanowane dochody na 2014 r. w wysokości ponad [...]. Wprawdzie ustalony deficyt budżetowy wynosi według złożonego oświadczenia ponad [...] (nie wskazano przy tym w jaki sposób zostanie sfinansowany) to wątpliwe wydaje się być twierdzenie skarżącej, że uiszczenie opłat sądowych w wysokości 500 zł może go pogłębić. Ustalony w sprawie wpis od skargi stanowi zaledwie [...]% posiadanych przez skarżącą środków na rachunku bankowym, a jego uiszczenie w żaden sposób nie zaburzy płynności finansowej gminy. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, zaś zgromadzenie środków wielokrotnie przekraczających wysokość wpisu sądowego wyklucza możliwość wypełnienia przesłanek warunkujących jego udzielenie (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Podkreślić również należy, iż koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych zobowiązań strony. Reasumując stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wymienionych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia