VIII SA/Wa 471/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu S. W. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 471/17 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać S. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Wnioskiem z 10 lipca 2017 r. (data złożenia formularza) S. W. (dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach, zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód stanowi wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku nieruchomego. Majątku ruchomego także nie określił. Podał, iż wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną. Wskazał, iż ponosi duże wydatki na leki związane z chorobą [...] i [...] – około [...] zł miesięcznie. Ponosi także wydatki z tytułu: alimentów na syna – [...] zł miesięcznie, najmu stancji – około [...] zł miesięcznie, spłaty kredytów – [...] zł miesięcznie oraz na życie. Pismem z 24 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) złożenie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia; 2) złożenie zeznania podatkowego za 2016 r.; 3) złożenie dowodu potwierdzającego wysokość przekazywanych alimentów (przelewy, przekazy pocztowe) za ostatnie cztery miesiące; 4) udokumentowanie wydatków związanych z opłatami za mieszkanie, gaz, wodę, energię. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył: 1) potwierdzenia wpłaty alimentów za okres od lutego do maja 2017 r.; 2) zeznania podatkowe za 2016 r. z wykazanym dochodem w łącznej wysokości [...] zł; 3) zestawienie operacji z rachunku bankowego w [...] za okres od 1 marca do 2 sierpnia 2017 r. z saldem początkowym [...] zł i saldem końcowym [...] zł; 4) kserokopię pisma potwierdzającego wpłaty "za stancję" w kwocie [...] zł za miesiące kwiecień-lipiec 2017 r. Postanowieniem z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 471/17 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 11 września 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie, ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym środku zaskarżenia skarżący podał, iż przelewy na jego konto w kwotach [...],[...] i [...][...] to przelewy wewnętrzne z tytułu pożyczek, jakie musiał zaciągnąć, aby spłacić długi oraz mieć na życie i leczenie. Były to przelewy wewnętrzne z rachunku, na który udzielono mu pożyczek na konto rozrachunkowe, gdzie wpływały jego pobory. W załączeniu złożył wyciąg ze zleceń płatniczych za okres od 1 marca do 8 września 2017 r. ze [...] , wystawione przez [...] dokumenty - lista kont pożyczkowych i historia pożyczkowa członka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżący wykazał, iż jego sytuacja materialna jest trudna, osiągane przez siebie dochody miesięczne w całości wydatkuje na poczet alimentów, na utrzymanie oraz zobowiązania kredytowe. Nadto skarżący wykazał, iż nie posiada żadnego majątku. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniają przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zatem w całości zasadny. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.