VIII SA/Wa 426/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz W. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2021 r. znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: SKO, Kolegium, organ), działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 j.t., dalej: k.p.a.), stwierdziło niedopuszczalność odwołania W. R. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent) z [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...] wydaną przez Prezydenta ustalono skarżącemu, będącemu współwłaścicielem w 1/6 części nieruchomości, położonej w R. przy ul. B., opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] , powstałe wskutek podziału działki nr [...]. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 7 października 2020 r. W dniu 8 stycznia 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem wiadomości e-mail. Pismem z [...] lutego 2021 r. znak: [...] Kolegium wezwało stronę do uzupełnienia ww. wniosku poprzez złożenie czytelnego podpisu oraz poprzez nadesłanie odwołania wraz z wyjaśnieniem, kiedy dowiedziała się o wydaniu ww. decyzji i kiedy się z nią zapoznała - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Zdaniem Kolegium ww. wezwanie do usunięcia braków formalnych nie zostało podjęte przez stronę w terminie, mimo dwukrotnego awizowania przesyłki w urzędzie pocztowym 10 lutego 2021 r. oraz 18 lutego 2021 r. W takiej sytuacji doręczenie uznano za skuteczne z dniem 24 lutego 2021 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Ponieważ strona nie złożyła podpisu pod pismem w zakreślonym terminie, należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania. W skardze na to postanowienie skarżący wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie było skierowane do W. R.. Jego adresatem był W. R.. Ponieważ taka osoba nie mieszka pod adresem skarżącego, odmówił on przyjęcia przesyłki poleconej skierowanej do nieznanej mu osoby. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Kolegium uznało zasadność skargi stwierdzając, że na kopercie zaadresowanej do skarżącego, w której znajdowało się pismo z [...] lutego 2021 r., zostało wpisane błędnie jego imię "W.", zamiast "W.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Obowiązkiem organu, po otrzymaniu pisma, w tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jest zbadanie, czy spełnia ono określone wymogi oraz czy zostało wniesione i podpisane przez uprawniony do tego podmiot. Ustalenia takie nie zależą od swobodnego uznania organu, ale wynikają z bezwzględnie obowiązujących norm prawnych. Jeżeli pismo nie spełnia wymogów formalnych, to jest bezskuteczne, a to wyklucza dopuszczalność przystąpienia przez organ do jego merytorycznego rozpatrzenia. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności wezwać wnoszącego pismo do usunięcia braków formalnych z pouczeniem o konsekwencjach prawnych niewykonania wezwania. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że Kolegium, po stwierdzeniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem wiadomości e-mail, zasadnie wezwało skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych. Błędnie natomiast organ uznał, że wezwanie to zostało skutecznie doręczone w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. stwarzającym domniemanie prawne doręczenia. Należy zwrócić uwagę, że warunkiem przyjęcia przez organ fikcji doręczenia pisma jego adresatowi (art. 44 § 4 k.p.a.) jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Musi więc istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. Innymi słowy, strona, do której kierowana jest przesyłka, musi mieć zapewnioną realną możliwość odebrania kierowanych do niej pism oraz zapoznania się z ich treścią. Jakiekolwiek uchybienie wskazanym wymogom powoduje nieskuteczność doręczenia. Nie budzi wątpliwości, że jedną z gwarancji skuteczności doręczenia zastępczego – obok prawidłowego, aktualnego adresu – jest także jednoznaczne, niebudzące wątpliwości oznaczenie adresata. W obrocie pocztowym wyznacznikiem identyfikującym osobę jest jej imię i nazwisko. Imię i nazwisko indywidualizuje, a zarazem identyfikuje określoną osobę w społeczeństwie, stanowiąc także element konstytutywny wszelkich czynności prawnych i faktycznych podejmowanych przez tę osobę oraz czynności podejmowanych wobec niej. W tej sytuacji jest niewątpliwe, że w bezpośrednich kontaktach urzędowych z obywatelem - stroną lub uczestnikiem postępowania - organ musi posługiwać się jego aktualnym imieniem i nazwiskiem, nawet wtedy, gdy inne nomina - przezwiska, pseudonimy, kryptonimy, nazwiska rodowe i panieńskie, itp. - pozwalają na identyfikację (por. uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2017 r., III CZP 105/16, OSNC 2017, nr 10, poz. 112). Powinność ta dotyczy także doręczeń pism, w tym przede wszystkim tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.), wymagającego szczególnej ostrożności, zapobiegliwości i staranności organu. Podobnie więc jak w przypadku doręczenia pod wadliwym adresem, doręczenie przesyłki pod błędnym imieniem adresata nie może być, bez względu na źródło lub przyczynę błędu, uznane za dokonane. Taka zaś sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Pismo Kolegium z [...] lutego 2021 r., znak: [...], wzywające stronę do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez złożenie czytelnego podpisu oraz poprzez nadesłanie odwołania wraz z wyjaśnieniem, kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu ww. decyzji i kiedy się z nią zapoznał, zostało zaadresowane w sposób nieprawidłowy. Było to efektem nieprawidłowego wskazania imienia skarżącego "W.", zamiast "W." (por. k. 7 akt Kolegium). Tak zaadresowana przesyłka nie spełniała wymagań zawartych w art. 44 k.p.a., co na obecnym etapie postępowania nie jest sporne pomiędzy stronami. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis sądowy od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Będąc związanym wyrażoną powyżej oceną prawną, ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powtórzy czynność wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu, zwracając uwagę, by przesyłka została zaadresowana na odpowiedni adres i opatrzona prawidłowymi danymi skarżącego. Prawidłowo Kolegium oznaczy także rygor nieuzupełnienia braków formalnych pisma. W postępowaniu odwoławczym nie ma bowiem zastosowania instytucja pozostawienia odwołania bez rozpoznania, przewidziana w art. 64 k.p.a., a ten przepis został przez Kolegium powołany w wezwaniu z 1 lutego 2021 r. Przepis ten jest przepisem regulującym postępowanie przed organem I instancji, a przepisy regulujące to postępowanie mogą mieć zastosowanie w postępowaniu odwoławczym tylko w sprawach nieuregulowanych odmiennie przepisami o postępowaniu drugoinstancyjnym (rozdział 10 Działu II k.p.a.). Skoro kwestia formalnego zakończenia postępowania została uregulowana w art. 134 k.p.a. w sposób odmienny niż w przypadku podań w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, to należy przyjąć, że w postępowaniu odwoławczym przepis art. 64 k.p.a. nie ma zastosowania (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., II OSK 2549/19, LEX nr 3010510 i wyroki tam wskazane).