VIII SA/Wa 420/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku osłonowego oddala skargę.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dn. 15 kwietnia 2022r. znal [...] na podstawie której ww. organ, po rozpoznaniu odwołania K. W.od decyzji Wójta Gminy S. z dn. 4 marca 2022r. Nr [...] odmawiającej przyznania ww. dodatku osłonowego – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: K. W. prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe złożył w dniu 19.01.2022r. wniosek o wypłatę dodatku osłonowego. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, decyzją z dnia 4.03.3022r. Nr [...] wydaną z up.Wójta Gminy S. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej "organ I instancji") odmówiono K. W. dodatku osłonowego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy było niespełnienie kryterium dochodowego wynoszącego w przypadku osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe 2.100,00 zł. Dochód K. W. wyniósł bowiem 2.706,59 zł. Od decyzji powyższej K. W.(dalej "Skarżący") w ustawowym terminie wniósł odwołanie twierdząc, że zawyżono jego dochody poprzez urojone wyliczenie. Podał bowiem, że decyzją ZUS z dnia 17.12.2020r. przyznana mu została emerytura pomostowa i w 2020r. była to kwota 1722,47 zł. W tej sytuacji nie przekroczył dochodu brutto 2100 zł. Wobec powyższego przysługuje mu świadczenie osłonowe na rok 2022r. a dla jednoosobowego gospodarstwa wynosi ono 640 zł wypłacone w 2-ch ratach. Zwrócił się więc z prośbą o pozytywne rozpatrzenie odwołania. SKO w R., orzekając po rozpoznaniu odwołania, o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, przytoczyło następującą argumentację: Przede wszystkim określiło ramy prawne sprawy, wskazując że zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatku osłonowego reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022r. poz.l), zwana dalej "ustawą"). Stosownie do art.2 ust.1 pkt 1 ustawy, dodatek osłonowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz.l 11 oraz z 2021r. poz.l 162, 1981, 2105 i 2270) nie przekracza kwoty 2100 zł, oraz osobie w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę. W myśl art.2 ust.1 pkt 2 ustawy, dodatek osłonowy przysługuje osobie, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wysokość jej przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych na osobę przekracza kwotę, o której mowa w pkt 1, w wysokości różnicy między kwotą dodatku osłonowego a kwotą, o którą został przekroczony przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych na osobę. Dodatek osłonowy wynosi rocznie 400 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego (art. 2 ust.5 pkt 1 ustawy). Według natomiast art.2 ust.6 pkt 1 ustawy, dodatek osłonowy, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art.27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. Z 2021r. poz.554, 1162 i 1243), wynosi rocznie 500 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego. Z cytowanego wyżej art.2 ust.1 pkt 1 ustawy wynika, że dla ustalenia prawa do dodatku osłonowego konieczne jest spełnienie kryterium dochodowego, które dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 2100 zł. Zgodnie z art.2 ust. 14 ustawy, do ustalenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta prawa do dodatku osłonowego, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art.411 ust.10j- 10o oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 202lr. poz.l973, 2127 i 2269). W niniejszej sprawie ma zastosowanie art.411 ust.l0k pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w myśl którego wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust.l0g, ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w przedostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust.l0g - w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 stycznia do 31 lipca danego roku. Skoro więc Skarżący wniosek o wypłatę dodatku osłonowego złożył w dniu 19.01.2022r. - to w świetle powyższego przepisu należało uwzględnić dochód osiągnięty w 2020r. Natomiast w myśl art.3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem są - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art.27, 3Ob, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 199Ir. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Według danych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów Skarżący w 2020r. uzyskał dochód w wysokości - 39.087,93 zł, należny podatek wyniósł 3091 zł, natomiast wg danych ZUS składka zdrowotna wyniosła 3517,90 zł. Po odliczeniu od kwoty dochodu należnego podatku i składki zdrowotnej w wysokości 6.608,90 zł - dochód netto wyniósł - 32.479.03 zł. zaś miesięczny i jednocześnie na osobę - 2.706.59 zł. Z powyższego wynika, że Skarżący nie spełnił kryterium dochodowego wskazanego w art.2 ust. 1 pkt 1 ustawy dla ustalenia prawa do dodatku osłonowego, wynoszącego w jego przypadku 2100 zł. Z tego względu Kolegium stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jednocześnie SKO odnosząc się do odwołania wyjaśniło, że nie jest możliwe przyjęcie dochodu Skarżącego w wysokości 1722,47 zł miesięcznie, czyli w wysokości otrzymywanej emerytury od dnia 1.03.2020r., bowiem nie zezwalają na to przepisy prawa. Z cytowanego wyżej art.411 ust. 10k pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska mającym zastosowanie na podstawie art.2 ust. 14 ustawy wynika wprost, że w przypadku Skarżącego należało uwzględnić dochód osiągnięty w roku 2020r. Zatem dokumentem odzwierciedlającym dochód osiągnięty w 2020r. są dane zawarte w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, których organy administracji nie mogą w żaden sposób kwestionować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. W sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1 ze zm., dalej jako: "u.d.o." ). Dodatek osłonowy jest świadczeniem przyznawanym na wniosek osoby zainteresowanej, której przeciętne miesięczne dochody gospodarstwa domowego jednoosobowego lub wieloosobowego w zależności od tego, czy osoba ubiegająca się jest osobą samotnie zamieszkująca i gospodarującą, czy członkiem gospodarstwa domowego wieloosobowego, nie przekraczają kwot określonych w art. 2 ust. 1 ustawy. Przywołany przepis stanowi, że dodatek osłonowy przysługuje: 1) osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270) nie przekracza kwoty 2100 zł, oraz osobie w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę; 2) osobie, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wysokość jej przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę przekracza kwotę, o której mowa w pkt 1, w wysokości różnicy między kwotą dodatku osłonowego a kwotą, o którą został przekroczony przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę. "Podstawowa" kwota dodatku osłonowego w zależności od liczebności gospodarstwa domowego spełniającego kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.o., została określona w art. 2 ust. 5 u.d.o. Przepis ten stanowi, że dodatek osłonowy wynosi rocznie: 1) 400 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; 2) 600 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób; 3) 850 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób; 4) 1150 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób. "Podwyższona" kwota dodatku osłonowego została uregulowana w treści art. 2 ust. 6 u.d.o. Przepis ten stanowi, że dodatek osłonowy w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 554, 1162 i 1243), wynosi rocznie: 1) 500 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; 2) 750 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób; 3) 1062,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób; 4) 1437,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób. W świetle cytowanego przepisu do dodatku osłonowego w podwyższonej wysokości uprawnia zgłoszenie do CEEB głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, tj. kotła na paliwo stałe, kominka, kozy, ogrzewacza powietrza, trzonu kuchennego, piecokuchni, kuchni węglowej lub pieca kaflowego na paliwo stałe, zasilanego węglem lub paliwami węglopochodnymi. Od 29 stycznia 2022 r. wpisanie, czyli zarejestrowanie ww. głównych źródeł ogrzewania do CEEB nie jest wymagane. Zgodnie z art. 2 ust. 14 u.d.o., do ustalenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta prawa do dodatku osłonowego, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10j-10o oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, 2127 i 2269) - dalej u.p.o.ś. Z art. 441 ust. 10n u.p.o.ś., wynika, że do postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 10g: 1) stosuje się przepisy art. 23 ust. 2a i ust. 4 pkt 1 i 3 lit. f ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 10j; 2) przepisy art. 23 ust. 7, art. 23b ust. 1 pkt 1, 1a, 1b, 2 w zakresie danych, o których mowa w art. 23 ust. 8 pkt 1 lit. a i e, oraz pkt 3, ust. 4 i 5, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 i art. 29 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio. Powyższe oznacza, że w sprawach o wypłatę dodatku osłonowego zastosowanie mają powyżej wskazane przepisy szczegółowe ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.ś.r., w tym art. 24a ust. 1 i 2 u.ś.r., art. 25 ust. 3 u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie skarżący w 2020r., a więc w roku kalendarzowym, z którego dochód bierze się pod uwagę przy ocenie spełniania kryterium dochodowego i przysługiwania prawa do dodatku osłonowego, otrzymał zaległe świadczenie emerytury pomostowej. Powyższe zostało potwierdzone danymi z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów. Skarżący w 2020r. uzyskał dochód w wysokości - 39.087,93 zł, należny podatek wyniósł 3091 zł, natomiast wg danych ZUS składka zdrowotna wyniosła 3517,90 zł. Po odliczeniu od kwoty dochodu należnego podatku i składki zdrowotnej w wysokości 6.608,90 zł - dochód netto wyniósł - 32.479.03 zł. zaś miesięczny i jednocześnie na osobę - 2.706.59 zł. Z powyższego wynika, że Skarżący nie spełnił kryterium dochodowego wskazanego w art.2 ust. 1 pkt 1 ustawy dla ustalenia prawa do dodatku osłonowego, wynoszącego w jego przypadku 2100 zł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że termin dochód - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. - ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., I OSK 869/18, LEX Nr 2778250; T. Brzezicki (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. P. Rączka, Warszawa 2021, art. 3). Stąd z tego zakresu nie należy wyłączać jednorazowej wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych, nawet za okres wsteczny, co oznacza, iż świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia (Por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 czerwca 2018 r., IV SA/Po 278/18, LEX Nr 2520359; wyrok WSA w Poznaniu z 24 lipca 2019 r., II SA/Po 326/19, LEX Nr 2707106). Zatem w praktyce to przepisy dochodowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskane dochody (wyrok WSA we Wrocławiu z 10 września 2019 r., IV SA/Wr 202/19, LEX Nr 2757517). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że kwota otrzymana tytułem wyrównania świadczenia emerytalnego skarżącego powinna być wliczona do dochodu tylko w tym roku, w którym efektywnie ją wypłacono. Przy czym dochód "uzyskany" to dochód efektywnie wypłacony, którym dana osoba może dysponować na swoje potrzeby. W sytuacji skarżącego otrzymanie kwoty wyrównania świadczenia emerytalnego miało miejsce jednorazowo w 2020r. i stąd to dochód skarżącego z tego roku, zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami u.ś.r. został wzięty pod uwagę przy ocenie spełniania przez skarżącego kryterium dochodowego w zakresie dodatku osłonowego, stosownie do powołanych wyżej przepisów u.d.o. Brak również, w kontekście ww. uregulowań, do dzielenia powyższego dochodu uzyskanego przez skarżącego w 2020r. na dwa lata jako należnego za 2019 r. i za 2020 r. Znaczenie ma dochód efektywnie wypłacony i postawiony do dyspozycji skarżącego co miało miejsce w 2020r. W tym stanie faktycznym sprawy, wobec prawidłowego stwierdzenia, że skarżący nie spełnił kryterium dochodowego do przyznania dodatku osłonowego w przypadku osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe wynoszące 2.100,00 zł miesięcznie, w sytuacji ustalenia że jego dochód w 2020r. wyniósł 2.706,59 zł miesięcznie – kwestionowania decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Decyzje w przedmiocie dodatku osłonowego, zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami u.ś..r., mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (samo przyznanie dodatku osłonowego, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu administracji publicznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.