Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VIII SA/Wa 367/22

Wyrok WSA w Warszawie z 14 lipca 2022 r., VIII SA/Wa 367/22 – podatek od czynności cywilnoprawnych

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w części

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
14 lipca 2022
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w P. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty stwierdza nieważność § 1 pkt 2, § 2 pkt 2 i § 5 zaskarżonej uchwały.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Rada Gminy [...] (dalej: "Rada Gminy", "organ") [...] marca 2019 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (dalej: "uchwała"). Materialnoprawną podstawę ww. uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 6j ust. 2, art. 6k ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 2a pkt 4 oraz ust. 3 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm., dalej: "u.c.p.g."). Pismem z [...] marca 2020 r. Prokurator Rejonowy w P. (dalej: "Prokurator", "skarżący") wniósł skargę na ww. uchwałę, zarzucając istotne naruszenie prawa, a mianowicie: - art. 4 ust. 3 i art. 14 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461, dalej: "u.o.a.n."), art. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 42 u.s.g. poprzez wadliwe określenie w § 5 uchwały dwóch terminów określających wejście w życie uchwały (pkt II ppkt 1); - art. 6j ust. 2a w związku z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. polegające na zróżnicowaniu w § 1 ust. 2 i § 2 ust. 2 stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalonej metodą od gospodarstwa domowego, według nieprzewidzianego w ustawie kryterium liczby osób w gospodarstwie domowym (pkt II ppkt 2). W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z § 5 uchwały, wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa M. z mocą obowiązującą od 1 lipca 2019 r. Tym samym w § 5 zawarto dwie normy prawne, które są ze sobą sprzeczne. Pierwsza z nich określa wejście w życie uchwały po upływie 14 dni od ogłoszenia, co nastąpiło 30 kwietnia 2019 r., a zatem data wejścia w życie uchwały określona została na dzień 14 maja 2019 r. Druga norma wskazuje na uzyskanie mocy przez uchwałę od dnia 1 lipca 2019 r. Wobec powyższego bezspornym jest, że przepis § 5 uchwały zawiera wewnętrzną sprzeczność, która nie została przez Radę Gminy wyjaśniona. Ponadto skarżący wskazał, że z żadnej regulacji u.c.p.g. nie wynika upoważnienie dla rady gminy do wprowadzenia w ramach metody wymienionej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g. dodatkowego kryterium, jakim jest podział gospodarstw domowych na kategorie zależne od liczby osób w nich zamieszkujących i zróżnicowanie na tej podstawie wysokości stawki opłaty. W przedmiotowej sprawie Rada Gminy wydając zaskarżoną uchwałę odwołała się do niezgodnej z prawem metody ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zróżnicowanie stawki tej opłaty w zależności od liczby osób w gospodarstwie domowym przy wyborze metody ustalenia opłaty od gospodarstwa domowego było sprzeczne z art. 6j ust. 2a w zw. z art. 6j ust. 2 u.c.p.g., przez to, że zastosowano kryterium różnicowania stawek opłaty nieprzewidzianej przez ustawę. Mając na uwadze powyższe Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego w § 5 uchwały nie wprowadzono rozróżnienia terminów "wejście w życie uchwały" i "uzyskanie przez uchwałę mocy". Użycie dwóch różnych terminów nie wprowadza jakichkolwiek sprzeczności wewnętrznych, a także nie wprowadza w błąd. Taki zapis ma charakter powszechny i stosowany jest w wielu aktach prawa miejscowego. Rada Gminy wyraźnie wskazała, że data wejścia w życie nie może być wcześniejsza niż 1 lipca 2019 r. Nie ma więc wątpliwości, że uchwała zaczęła obowiązywać od ww. daty. Działając z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w sytuacji uznania przez Sąd, że § 5 zaskarżonej uchwały dotknięty jest wadą w zakresie promulgacji aktu prawa miejscowego, zasadnym będzie stwierdzenie nieważności ww. przepisu w zakresie określenia: "po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z mocą". Rada Gminy nie zgodziła się także z zasadnością zarzutu naruszenia art. 6j ust. 2a w związku z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Wskazała, iż w § 1 pkt 2 i § 2 ust. 2 uchwały postanowiono, że dokonuje się wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami od gospodarstwa domowego, natomiast ilość osób wchodzących w skład danego gospodarstwa domowego zamieszkujących na danej nieruchomości ma znaczenie dla ustalenia stawki opłaty, co wyraźnie dopuszcza u.c.p.g. w art. 6j ust. 2 i 2a. Powołała się przy tym na pogląd NSA wyrażony w wyroku z 22 stycznia 2016 r. w sprawie II FSK 3231/15, z którego wynika, że była uprawniona do wyboru metody ustalania opłaty na podstawie art. 6j ust. 2 u.c.p.g., przy jednoczesnym zróżnicowaniu stawek opłaty z uwagi na liczbę mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Wyrokiem z 5 listopada 2020 r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 382/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność wskazanej na wstępie uchwały Rady Gminy w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii wykładni art. 6j ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g. Zdaniem Prokuratora, wybór przez Radę Gminy metody ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego, a więc określonej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g., uniemożliwia różnicowanie tej stawki w zależności od kryteriów wymienionych w art. 6j ust. 2a u.c.p.g., natomiast organ prezentuje stanowisko odmienne podnosząc, że kryteria z art. 6j ust. 2a u.c.p.g. mają również zastosowanie przy przyjęciu metody z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. W ocenie Sądu, możliwość różnicowania stawki, przewidziana w art. 6j ust. 2a u.c.p.g., wyraźnie odnosi się tylko do niektórych parametrów obliczania opłaty, takich jak: ilość mieszkańców czy powierzchnia lokalu mieszkalnego, a więc tych, o których mowa w ust. 1. Pozostałe przesłanki różnicowania stawki przewidziane w tym przepisie w żadnym wypadku nie wiążą się z wielkością gospodarstwa domowego, a położeniem nieruchomości i jej rodzajem. Skoro więc Rada Gminy skorzystała z możliwości ustalenia jednej stawki od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2 u.c.p.g.), to nie miała możliwości dalszego różnicowania stawki. Trzeba bowiem podkreślić, że w art. 6j ust.1 ustawodawca posługuje się pojęciem opłaty jako iloczynu podstawy i stawki, a w art. 6j ust. 2 pojęciem opłaty jako jednej stawki od podstawy (gospodarstwa domowego). Niezasadny jest więc pogląd, że rada gminy może różnicować stawkę opłaty zgodnie z kryteriami określonymi w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. zarówno w przypadku wyboru metody określonej w art. 6j ust. 1, jak i art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Zdaniem WSA przeciwne stanowisko organu nie jest prawidłowe. Wbrew twierdzeniom Rady Gminy, za takim rozumieniem wskazanej regulacji nie przemawia także systematyka ustawy i umiejscowienie w treści regulacji dotyczącej różnicowania stawek opłat. Zamieszczenie art. 6j ust. 2a u.c.p.g. bezpośrednio po art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. jest racjonalne, gdyż ustawodawca w pierwszej kolejności uregulował metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Następnie wprowadził możliwość zróżnicowania stawki opłaty, ale z zawartych w tej regulacji sformułowań wynika, że odnosi się ona jedynie do metody wskazanej w art. 6j ust. 1, a nie wymienionej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Sąd stwierdził, że podjęcie przez Radę Gminy uchwały sankcjonującej możliwość różnicowania gospodarstw domowych ze względu na ich wielkość (liczebność) było sprzeczne z u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie jej podjęcia. Ustalenie zaś metody określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami w sposób niezgodny z przepisami ustawy stanowi istotne naruszenie prawa. WSA zgodził się również z zarzutem skargi, że istotnym naruszeniem prawa jest także sprzeczność zawarta w § 5 zaskarżonej uchwały. Otóż powołany przepis zawiera dwie normy prawne, wzajemnie się wykluczające. Pierwsza z nich określa wejście uchwały w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, które nastąpiło 30 kwietnia 2019 r. Druga norma wskazuje na uzyskanie przez uchwałę mocy od dnia 1 lipca 2019 r. Skoro są to dwie różne daty, to przepis zawiera wewnętrzną sprzeczność, bowiem określa, że początek jej obowiązywania nastąpił w różnych terminach. W orzecznictwie wskazuje się zaś, że wejście w życie i uzyskanie mocy przez ustawę są zdarzeniami tożsamymi, polegającymi na rozpoczęciu od ich spełnienia się, prawnego kwalifikowania stosunków społecznych przez przepisy, które "weszły w życie" lub "uzyskały moc". Ustawa nie może bowiem wejść w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie - uzyskanie mocy obowiązującej oznacza wejście ustawy w życie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 maja 1996 r., I PZP 12/96, OSNP/1197/1/8, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 1995 r., K 14/95 (Orzecznictwo TK 1995 nr 2, poz. 12). Rozważania te WSA uznał za zasadne także w odniesieniu do zaskarżonej uchwały. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Na skutek wywiedzionej przez Radę Gminy [...] skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 października 2021r., sygn. akt III FSK 3444/21 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2020r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zdaniem NSA, skarga kasacyjna okazała się częściowo zasadna. Za zasadny NSA uznał wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Za niezasadny NSA uznał zaś zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 6j ust. 2a w zw. z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. NSA wskazał, że istota sprawy zakreślona granicami skargi kasacyjnej sprowadza się do możliwości różnicowania przez radę miasta stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zależności od liczby osób zamieszkujących w gospodarstwie domowym w ramach metody określonej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g., poprzez uznanie art. 6j ust. 2a u.c.p.g., jako podstawy prawnej do takiego różnicowania. Zgodnie z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego. Przepis art. 6j ust. 2a u.c.p.g. stanowi natomiast, że rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie stanowi rozwinięcia normy prawnej zawartej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g., w związku z tym wiązanie tych dwóch regulacji dla potrzeb wykładni art. 6j ust. 2 u.c.p.g. jest nieuprawnione. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2020 r., II FSK 1853/20, katalog ujęty w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie zawiera przesłanki różnicowania stawki opłaty w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa domowego, gdyż liczba mieszkańców, o których mowa w tym przepisie, odnosi się do liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, a nie do liczby mieszkańców tworzących gospodarstwo domowe. Pojęcia "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z pojęciem "gospodarstwa domowego", gdyż osoby zamieszkujące nieruchomość nie muszą tworzyć ze sobą gospodarstwa domowego. Przedmiotowa przesłanka znajduje więc zastosowanie w przypadku metody, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., zgodnie z którym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obliczana jako iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g. W konsekwencji, w przypadku wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, rada gminy może ustalić jedną stawkę opłaty od gospodarstwa domowego, bez jej różnicowania w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa. Reasumując przewidzianego w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. kryterium różnicowania stawki opłaty w odniesieniu do "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z parametrem wielkości gospodarstwa domowego. Niezasadność skargi kasacyjnej w zakresie wskazanych w niej przepisów prawa materialnego w oczywisty sposób skutkuje niezasadnością zarzutu naruszenia art. 6k ust. 2a w zw. z art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Zdaniem NSA Sąd nie naruszył i nie mógł naruszyć przepisu art.152 p.p.s.a., ponieważ tego przepisu w ogóle nie stosował. Podobnie jak art. 4 ust. 1 u.o.a.n. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego § 5 zaskarżonej uchwały, czego nie kwestionuje nawet skarżący, jest wewnętrznie sprzeczny. Zawiera bowiem dwie normy prawne wzajemnie się wykluczające, a dotyczące różnych dat określających wejście uchwały w życie. W takim przypadku doszło do istotnego naruszenia prawa i musiało to skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w tym zakresie. NSA zgodził się natomiast ze stroną skarżącą, że przepis art. 4 ust. 1 u.o.a.n., który przewiduje okres vacatio legis, pełni jednocześnie funkcję domyślnej daty wejścia w życie. Oznacza to, że przy wyeliminowaniu zaskarżonego przepisu § 5 zaskarżona uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa M.. Przepis ten nie jest nierozerwalnie związany z całym aktem, ponieważ w miejsce wyeliminowanego przepisu znajduje zastosowanie regulacja ustawowa. Oznacza to, że kwestia wejście w życie uchwały będzie regulowana wprost cytowanym przepisem ustawy art. 4 ust. 1 u.o.a.n. (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 490/14, wyroki WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2014r., II SA/Bd 255/15, WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2020 r., I SA/Łd 88/20). Za zasadny NSA uznał natomiast zarzut naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. Wywiódł przy tym, że w przypadku skargi na akt prawa miejscowego, zakres sprawy przed sądem administracyjnym, określa wnoszący skargę. Wiąże się to z faktem, że możliwym jest zaskarżenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego jedynie w części. Decyzja wnoszącego skargę na część aktu prawa miejscowego, wyznacza podstawę zaskarżenia takiego aktu. Celem uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym, jest w takim przypadku wyeliminowanie z obrotu prawnego ściśle określonych rozwiązań przyjętych w zaskarżonym akcie, nie zaś całego aktu. Skarżący określa wówczas zakres kwestionowanego aktu, który jego zdaniem powinien zostać pozbawiony mocy prawnej. Niewątpliwie w sprawie niniejszej mimo wnioskowania o stwierdzenie nieważności całej uchwały w istocie zakres zaskarżenia został ograniczony do § 1 ust. 2, § 2 ust. 2 i § 5 uchwały. Wynika to bezpośrednio ze sformułowanych zarzutów skargi postawionych przez prokuratora, jak również jej uzasadnienia. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji nie wykazał, aby zaistniała potrzeba wyjścia poza te granice. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przeprowadzono żadnego wywodu zmierzającego do wykazania, że po stwierdzeniu nieważności zakwestionowanych w skardze przepisów, uchwała nie mogłaby wywoływać skutków prawnych, czyli byłaby niewykonalna. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji skoncentrowało się wyłącznie na treści sformułowanych w skardze zarzutów. Sąd pierwszej instancji decydując się na skorzystanie z najdalej idącego środka kontroli aktu prawa miejscowego i stwierdzając jego nieważność w całości, nie zwrócił uwagi na rzeczywisty zakres zaskarżenia, ani też zakres stwierdzonego naruszenia prawa. W uzasadnieniu wyroku zabrakło motywów, którymi kierował się sąd odstępując od możliwości częściowego wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej uchwały. Nie można więc ustalić czy sąd pierwszej instancji w ogóle rozważał możliwość skorzystania z alternatywnej formy rozstrzygnięcia tj. stwierdzenia nieważności uchwały jedynie w części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane wcześniej wady zaskarżonej uchwały, można było wyeliminować, modyfikując zakres zaskarżania sformułowany we wniosku skargi, do tej części uchwały, która została przez sąd pierwszej instancji zakwestionowana, bez konieczności unieważniania całości uchwały. Skutkiem usunięcia tylko sprzecznych z prawem części kwestionowanej uchwały byłoby pozostawienie w mocy obowiązującej pozostałych jej części, które tych wad (niezgodności z prawem) nie mają. W ten sposób sąd pierwszej instancji doprowadziłby do zgodności zaskarżonej uchwały z prawem, bez potrzeby jej eliminowania z obrotu prawnego w całości. Podstawę prawną do takiego działania daje art. 147 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę NSA wskazał, iż WSA winien stwierdzić nieważność przedmiotowej uchwały w ściśle określonej części, która wynika z rzeczywistego zakresu zaskarżenia i uwzględnienia skargi w tym zakresie. Na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r., poprzedzającej wydanie wyroku po ponownym rozpoznaniu sprawy Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. zmodyfikowała żądanie skargi i wniosła o stwierdzenie nieważosci zaskarżonej uchwały w części, to jest w zakresie § 1 ust. 2, § 2 ust. 2 i § 5 oraz sprostowała zarzut skargi zawarty w punkcie II ppkt 1 wskazując na naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 u.o.a.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: W wyniku uchylenia wyrokiem NSA z 14 października 2021 r., sygn. akt III FSK 3444/21 wyroku WSA w Warszawie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 382/20, ponownej kontroli WSA w Warszawie poddana została, podjęta przez Radę Gminy [...] uchwała z [...] marca 2019 r. Nr [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. W świetle art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; także jako: "p.p.s.a."), orzekający w niniejszej sprawie Sąd, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołanym wyżej wyroku NSA stwierdził nieważność § 1 pkt 2, § 2 pkt 2 i § 5 zaskarżonej uchwały. Jak wskazał NSA istota sprawy niniejszej sprowadza się do możliwości różnicowania przez radę miasta stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zależności od liczby osób zamieszkujących w gospodarstwie domowym w ramach metody określonej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g., poprzez uznanie art. 6j ust. 2a u.c.p.g., jako podstawy prawnej do takiego różnicowania. Zgodnie z art. 6j ust. 2 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego. Przepis art. 6j ust. 2a u.c.p.g. (zdanie pierwsze) stanowi natomiast, że rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie stanowi rozwinięcia normy prawnej zawartej w art. 6j ust. 2 u.p.c.g., w związku z tym wiązanie tych dwóch regulacji dla potrzeb wykładni art. 6j ust. 2 u.c.p.g. jest nieuprawnione. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2020 r., II FSK 1853/20, katalog ujęty w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie zawiera przesłanki różnicowania stawki opłaty w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa domowego, gdyż liczba mieszkańców, o których mowa w tym przepisie, odnosi się do liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, a nie do liczby mieszkańców tworzących gospodarstwo domowe. Pojęcia "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z pojęciem "gospodarstwa domowego", gdyż osoby zamieszkujące nieruchomość nie muszą tworzyć ze sobą gospodarstwa domowego. Przedmiotowa przesłanka znajduje więc zastosowanie w przypadku metody, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., zgodnie z którym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obliczana jako iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g. W konsekwencji, w przypadku wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, rada gminy może ustalić jedną stawkę opłaty od gospodarstwa domowego, bez jej różnicowania w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa. Reasumując przewidzianego w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. kryterium różnicowania stawki opłaty w odniesieniu do "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z parametrem wielkości gospodarstwa domowego. Niezasadny jest więc pogląd, że rada gminy może różnicować stawkę opłaty zgodnie z kryteriami określonymi w art. 6j ust. 2a u.c.g. zarówno w przypadku wyboru metody określonej w art. 6j ust. 1 jak i art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Stanowisko takie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości (por. wyroki NSA z 6 maja 2016 r., II FSK 16/16, publ. CBOSA i z 19 lutego 2019 r., II FSK 3267/18, publ. Lex nr 2683323, wyroki WSA: w Rzeszowie z 9 lipca 2015 r., I SA/Rz 499/15, publ. CBOSA i w Bydgoszczy z 10 marca 2020 r., I SA/Bd 31/20, publ. Lex nr 2945453). W świetle powyższych wywodów, przeciwne stanowisko organu nie jest prawidłowe. Wbrew twierdzeniom Rady Gminy, za takim rozumieniem wskazanej regulacji nie przemawia także systematyka ustawy i umiejscowienie w treści regulacji dotyczącej różnicowania stawek opłat. Zamieszczenie art. 6j ust. 2a u.c.p.g. bezpośrednio po art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. jest racjonalne, gdyż ustawodawca w pierwszej kolejności uregulował metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Następnie wprowadził możliwość zróżnicowania stawki opłaty, ale z zawartych w tej regulacji sformułowań wynika, że odnosi się ona jedynie do metody wskazanej w art. 6j ust. 1, a nie wymienionej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Stanowisko organu oparte jest na wyroku NSA z 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 3231/15, który odwoływał się w swojej treści do wyroku tegoż Sądu z 6 października 2015 r. w sprawie II FSK 1797/15, w którym to z kolei dokonano oceny zaskarżonej uchwały organu gminy według przepisów u.c.p.g. obowiązujących w marcu 2013 r. Wówczas obowiązujący art. 6k ust. 4 u.c.p.g. wyraźnie przewidywał takie uprawnienie do różnicowania stawki opłat w przypadku metody określonej zarówno w art. 6j ust. 1 jak i art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Istotne jest jednak, że ustawą z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87), obowiązującą od 1 lutego 2015 r., dokonano nowelizacji m.in. art. 6k ust. 4 u.c.p.g. W miejsce treści: "Rada gminy, określając warunki opłat zgodnie z metodą, o której mowa w art. 6j ust. 1 i 2, może różnicować stawki opłat, wprowadzać zwolnienia przedmiotowe, ustanawiać dopłaty dla właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust.1, spełniających ustalone przez nią kryteria lub określić szczegółowo zasady ustalania tych opłat" (przepis został uznany częściowo za niekonstytucyjny wyrokiem TK z 28 listopada 2013 r., K 17/12), art. 6k ust. 4 otrzymał brzmienie: "Rada gminy, w drodze uchwały może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust.1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.)." Jak wynika z powyższego w zmienionym stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2015 r., który ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie (data podjęcia uchwały 29 marca 2019 r.), brak jest normy ustawowej, z której można (przy zastosowaniu wykładni systemowej wewnętrznej) wywnioskować, że niezależnie od przyjętej metody ustalania opłat stawki mogą być różnicowane. Innymi słowy, o ile w okresie do 31 stycznia 2015 r. jako dopuszczalne należało uznać stosowanie kryterium wielkości gospodarstwa domowego, o tyle po tej dacie stosowanie takiego kryterium nie było już możliwe z uwagi na cofnięcie upoważnienia dla rad gmin do wprowadzania innych kryteriów różnicowania opłat, aniżeli wymienione w art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że wprowadzenie przez Radę Gminy do uchwały w § 1 pkt 2 i w § 2 pkt 2 regulacji sankcjonujących możliwość różnicowania gospodarstw domowych ze względu na ich wielkość (liczebność) było sprzeczne z u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie jej podjęcia. Ustalenie zaś metody określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami w sposób niezgodny z przepisami ustawy stanowi istotne naruszenie prawa, w stopniu powodującym stwierdzenie nieważności tej uchwały w tej części, tj. w zakresie zapisów § 1 pkt 2 i § 2 pkt 2. Mając na natomiast na względzie wyrażoną przez NSA ocenę prawną w zakresie zapisów § 5 zaskarżonej uchwały przypomnieć należy, że NSA wskazał, że zapis ten jest wewnętrznie sprzeczny. Zawiera bowiem dwie normy prawne wzajemnie się wykluczające, a dotyczące różnych dat określających wejście uchwały w życie. W takim przypadku doszło do istotnego naruszenia prawa i musiało to skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w tym zakresie. Dodał, że przepis art. 4 ust. 1 u.o.a.n., który przewiduje okres vacatio legis, pełni jednocześnie funkcję domyślnej daty wejścia w życie. Oznacza to, że przy wyeliminowaniu zaskarżonego przepisu § 5 zaskarżona uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa M.. Przepis ten nie jest nierozerwalnie związany z całym aktem, ponieważ w miejsce wyeliminowanego przepisu znajduje zastosowanie regulacja ustawowa. Oznacza to, że kwestia wejście w życie uchwały będzie regulowana wprost cytowanym przepisem ustawy art. 4 ust. 1 u.o.a.n. (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2016 r., akt II FSK 490/14, wyroki WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2014r., II SA/Bd 255/15, WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2020 r., I SA/Łd 88/20). Tym samym, biorąc pod uwagę ocenę prawną NSA Sąd stwierdził nadto nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie zapisu § 5. Jak wskazał NSA wyeliminowanie tych zapisów nie niweczy skutków prawnych podjętej uchwały, gdyż skutkiem usunięcia tylko sprzecznych z prawem części kwestionowanej uchwały jest pozostawienie w mocy obowiązującej pozostałych jej części, które tych wad (niezgodności z prawem) nie mają. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 147 p.p.s.a. WSA stwierdził nieważność § 1 pkt 2, § 2 pkt 2 i § 5 zaskarżonej uchwały orzekając, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 maja 2022
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe Czystość i porządek
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Justyna Mazur /sprawozdawca/ Leszek Kobylski Marek Wroczyński /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny