Sygnatura
VIII SA/Wa 362/26
Wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2026 r., VIII SA/Wa 362/26 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 22 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2026 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z 3 kwietnia 2026 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej B. W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Pani B. W. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub Organ odwoławczy) z 3 kwietnia 2026 r. znak [...] uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. nr [...] z 1.12.2025 r., w przedmiocie zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15.07.2025 r.. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US lub organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 15.07.2025 r. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r., w kwocie należności głównej 209.047,00 zł plus należne odsetki za zwłokę. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, kolejno w Banku Spółdzielczym w B. R. oraz w [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu doręczono Skarżącej 18.07.2025 r. 17 lipca 2025 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła pismo, w którym powołując się na zapis art. 54 ustawy Ordynacja podatkowa, podniosła zasadność naliczenia odsetek za pełen okres postępowania podatkowego. Zakwestionowała naliczenie odsetek za zwłokę za cały okres trwania postępowania podatkowego, w tym za okres, w którym sąd administracyjny I i II instancji uchylił rozstrzygnięcia organów podatkowych. Skarżąca wskazała również, że ponowne postępowanie zostało wszczęte pół roku później, co jej zdaniem świadczy o przewlekłości prowadzenia postępowania przez Naczelnika US i żądanie zapłaty odsetek za zwłokę jest nieuzasadnione. W związku z wniesionymi zarzutami Naczelnik US, postanowieniem z 18 grudnia 2025 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Po rozpatrzeniu zarzutów organ egzekucyjny, postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., w części dotyczącej zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę, za okres określony w art. 54 § 1 pkt 2 O.p. uznał zarzut za zasadny, w pozostałej części oddalił zarzut. Skarżąca w zażaleniu na postanowienie Naczelnik US z 1 grudnia 2025 r. podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r., poz. 268, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że istniał obowiązek naliczania odsetek za zwłokę, mimo iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana po upływie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dyrektor IAS, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie na wstępie wskazał, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tejże ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Dyrektor IAS wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu zawyżenia kwoty podlegającej egzekucji w związku z niezastosowaniem przerw w naliczaniu odsetek za czas trwania postępowania podatkowego omówił poszczególne przepisy art. 54 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 O.p. wskazując, iż nie zasługują na uwzględnienie. Wykazał, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego przeprowadzono szereg dowodów i czynności. Wskazano również na skomplikowany charakter sprawy. Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika US narusza prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Twierdzenia, iż opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu podatkowego, nie zostały poparte zgromadzonym materiałem dowodowym. W aktach sprawy brak dowodów, na których organ pierwszej instancji oparł swoje ustalenia. Dyrektor IAS podkreślił, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czego brak w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy wskazał też na art. 15 k.p.a. stanowiący o dwuinstancyjności postępowania. Stwierdził też, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga od organu uprzedniego poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania postanowienia o przekonywującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia. W ocenie Dyrektora IAS, w przedmiotowej sprawie Wierzyciel odniósł się merytorycznie do zarzutu nieistnienia należności, poprzez błędne określenie kwoty odsetek za zwłokę podlegających egzekucji, przy zastosowaniu podstaw prawnych wskazanych przez stronę, jednak brak materiału dowodowego stawia w wątpliwość prawidłowość poczynionych ustaleń oraz uniemożliwia prawidłowe rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji winien zgromadzić materiał dowodowy i w oparciu o niego rozpatrzeć zarzuty Skarżącej. Wobec ww. nieprawidłowości, które mają zasadnicze znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS postanowił odstąpić od oceny argumentacji zażalenia i korzystając z uprawnień wynikających z art. 138 § 2 k.p.a., w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić w zaskarżonej części postanowienie Naczelnika US i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Brak materiału dowodowego uniemożliwia zbadanie, czy dokonana przez organ I instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z tych właśnie względów, wydane w sprawie rozstrzygnięcie naruszyło zarówno art. 107 § 3 K.p.a., jak i samą zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Skarżąca zaskarżyła omówione postanowienie Dyrektora IAS w całości. Zarzuciła temu postanowieniu: 1) naruszenie art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. przez brak wykładni przepisów art. 54 § 1-3 ordynacji podatkowej oraz brak należytego wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; 2) naruszenie art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. przez brak zobowiązania organu do szczegółowego określenia, jakiego okresu dotyczy uwzględnienie zarzutów, a jakiego nie dotyczy; 3) naruszenie art. 54 § 1-3 ordynacji podatkowej przez brak uznania, że w sprawie - bez uzupełniania materiału dowodowego - spełnione są przesłanki nienaliczania odsetek za opóźnienie na podstawie art. 54 § 1 ordynacji podatkowej. Podnosząc te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postepowania. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego o charakterze kasatoryjnym. Ocena jego zgodności z prawem wymaga przede wszystkim ustalenia, czy zachodziły przesłanki do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei art. 144 k.p.a. przewiduje do zażaleń odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań. Na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Z przytoczonego przepisu wynika, że wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego wymaga łącznego wystąpienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, organ odwoławczy powinien wykazać, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, powinien wskazać, jaki zakres sprawy pozostaje niewyjaśniony oraz dlaczego ma on istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie każde naruszenie przepisów postępowania, w tym niekompletność materiału dowodowego lub wadliwość uzasadnienia, stanowi zatem wystarczającą podstawę zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego ma charakter wyjątkowy. Organ odwoławczy jest bowiem nie tylko organem kontrolującym prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, lecz także organem zobowiązanym do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Wyrazem tej zasady jest art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Dopuszczalność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. należy zatem oceniać z uwzględnieniem możliwości usunięcia stwierdzonych braków w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Dopiero gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a jego przeprowadzenie przez organ odwoławczy prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności, uzasadnione jest odstąpienie od merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wykazał, że zachodziła taka sytuacja. Dyrektor IAS ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że w aktach sprawy brak dowodów, na których organ pierwszej instancji oparł ustalenia dotyczące przyczyn opóźnienia w wydaniu decyzji podatkowych. Nie wskazał jednak, jakie konkretnie dowody powinny zostać przeprowadzone, jakie okoliczności faktyczne pozostają niewyjaśnione, ani z jakich względów ich wyjaśnienie wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania przed organem pierwszej instancji. Zauważyć należy, że organ pierwszej instancji przedstawił w uzasadnieniu postanowienia z 1 grudnia 2025 r. obszerną chronologię czynności podejmowanych w postępowaniu podatkowym. Organ odwoławczy nie zakwestionował przedstawionych dat, ani nie wskazał konkretnych ustaleń faktycznych, które uznał za błędne. Podstawą uchylenia postanowienia uczynił natomiast brak dokumentów pozwalających na weryfikację przyjętej przez organ pierwszej instancji oceny przyczyn opóźnienia. Nie można wykluczyć, że prawidłowe rozpoznanie zarzutów Skarżącej wymagało uzupełnienia akt o dokumentację postępowania podatkowego. Samo stwierdzenie takiej potrzeby nie oznacza jednak jeszcze spełnienia przesłanek rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Organ odwoławczy powinien był bowiem rozważyć, czy wskazane braki nie mogły zostać usunięte przez pozyskanie dokumentacji postępowania podatkowego i jej ocenę w postępowaniu zażaleniowym, ewentualnie przez zlecenie organowi pierwszej instancji przeprowadzenia określonych czynności na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. W szczególności nie wyjaśnił, dlaczego pozyskanie akt wcześniejszych postępowań podatkowych miałoby oznaczać konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a nie jedynie uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty pozwalające zweryfikować okoliczności już opisane przez organ pierwszej instancji. W tym miejscu należy odróżnić konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia nieznanych dotychczas istotnych okoliczności faktycznych od konieczności zgromadzenia dokumentów potwierdzających przebieg postępowania już przeprowadzonego i dokonania prawidłowej oceny wynikających z niego okoliczności. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ odwoławczy dokonał takiego rozróżnienia. Nie wykazał również, że zakres czynności wymagających przeprowadzenia wykraczał poza możliwości uzupełnienia materiału w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Ma to istotne znaczenie, skoro organ pierwszej instancji nie zaniechał całkowicie rozpoznania zarzutów Skarżącej, lecz dokonał ich oceny w oparciu o przedstawioną chronologię postępowania podatkowego i przyjął określone stanowisko co do zastosowania art. 54 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy organ odwoławczy uznał tę ocenę za niepopartą dostatecznym materiałem dowodowym, powinien był wykazać, że usunięcie stwierdzonej wadliwości wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie uzasadniającym odstąpienie od merytorycznego rozstrzygnięcia zażalenia. Brak takich ustaleń uniemożliwia przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. Niezależnie od powyższego Sąd podziela zarzut skargi dotyczący niedostatecznego wskazania okoliczności wymagających uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W zaskarżonym postanowieniu wskazano jedynie, że organ pierwszej instancji powinien zgromadzić materiał dowodowy i na jego podstawie rozpatrzyć zarzuty zobowiązanej. Tak sformułowane wskazanie w istocie powtarza ogólny obowiązek organu wynikający z przepisów postępowania, nie określając dostatecznie zakresu czynności uznanych za niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wprawdzie zakres wytycznych zawartych w rozstrzygnięciu kasatoryjnym należy oceniać w kontekście całego uzasadnienia, jednak także wcześniejsza argumentacja organu odwoławczego nie wskazuje, które z okoliczności dotyczących przebiegu postępowania podatkowego wymagają uzupełnienia, a które ponownej oceny. Nie wynika z niej również, czy konieczne jest przeprowadzenie nowych dowodów, czy jedynie pozyskanie dokumentów istniejących już w aktach postępowań podatkowych. W konsekwencji nie sposób ustalić, jaki konkretnie zakres postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy uznał za niezbędny oraz dlaczego zakres ten uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wadliwość ta pozostaje w bezpośrednim związku z niewykazaniem przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do materialnoprawnego tła sprawy, należy wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie trzech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei art. 54 § 1 pkt 3 tej ustawy przewiduje nienaliczanie odsetek za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja nie została wydana w przewidzianym terminie. Stosownie do art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej przepisu § 1 pkt 3 i pkt 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel albo opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Jednocześnie art. 54 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje stosowanie wskazanych w nim przepisów również w razie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji, a także nakazuje sumowanie na poszczególnych etapach okresów trwania postępowania. W uchwale składu siedmiu sędziów z 26 października 2015 r., sygn. akt I FPS 2/15, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w razie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania termin trzech miesięcy, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, należy liczyć, sumując okresy trwania postępowania przed organem pierwszej instancji, od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia ponownej decyzji organu pierwszej instancji. Także w wyroku z 10 czerwca 2026 r., sygn. akt III FSK 1424/25, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie art. 54 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej dla określenia okresów nienaliczania odsetek w przypadku uchylenia decyzji organu odwoławczego przez sąd administracyjny. Wskazał, że wydanie wadliwej decyzji, następnie wyeliminowanej z obrotu prawnego w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej, nie może samo w sobie prowadzić do obciążenia podatnika skutkami opóźnienia wynikającego z wadliwego działania organu. Przytoczone stanowiska orzecznictwa mają znaczenie dla prawidłowego rozpoznania zarzutów Skarżącej. W sprawie nie jest bowiem sporne, że wcześniejsza decyzja organu odwoławczego z 6 lutego 2019 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 905/19, po oddaleniu skargi kasacyjnej organu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 2226/20. Ponadto, decyzją z 25 lipca 2023 r. organ odwoławczy uchylił wcześniejszą decyzję organu pierwszej instancji, a ponowne postępowanie przed tym organem zakończyło się decyzją z 27 lutego 2025 r. Okoliczności te wymagają uwzględnienia przy ustalaniu okresów podlegających sumowaniu na podstawie art. 54 § 3 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem właściwego stanu prawnego, jak również przy ocenie przesłanek określonych w art. 54 § 2 tej ustawy. Samo wydanie wcześniejszych decyzji podatkowych po upływie ustawowych terminów nie przesądza jeszcze o wyłączeniu naliczania odsetek w każdym przypadku. Nie jest jednak również dopuszczalne przyjęcie, że samo prowadzenie licznych czynności dowodowych uzasadnia zastosowanie art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej. Dla zastosowania tego przepisu niezbędna jest rzeczywista ocena przyczyn opóźnienia, uwzględniająca celowość i terminowość podejmowanych czynności, stopień złożoności sprawy, konieczność przeprowadzenia określonych dowodów oraz związek tych okoliczności z przekroczeniem ustawowych terminów. W szczególności, korzystanie przez stronę z prawa do składania wniosków dowodowych, wnoszenia środków zaskarżenia i żądania sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie może być samoistnie uznawane za przyczynienie się do opóźnienia w rozumieniu art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej. Nie można także utożsamiać przedłużenia postępowania wynikającego z konieczności usunięcia uchybień stwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego z przyczynami niezależnymi od organów podatkowych. W rozpoznawanej sprawie istotne jest zatem uwzględnienie nie tylko czasu trwania postępowania podatkowego, lecz także przyczyn uchylenia wcześniejszej decyzji oraz znaczenia wskazań zawartych w prawomocnym wyroku z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 905/19. Dla oceny zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej konieczne jest również prawidłowe określenie daty wszczęcia postępowania podatkowego. Z dokumentacji wynika, że postanowienie o wszczęciu postępowania wydano 12 kwietnia 2016 r., natomiast doręczono je 18 kwietnia 2016 r. Stosownie do art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o jego wszczęciu. W świetle powyższego rozstrzygnięcie kwestii nienaliczania odsetek wymaga prawidłowej kwalifikacji poszczególnych okresów postępowania podatkowego oraz oceny konkretnych przyczyn przekroczenia terminów. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy mógł odstąpić od merytorycznego rozpoznania zażalenia bez wykazania, że konieczny zakres uzupełnienia postępowania wykracza poza ramy określone w art. 136 § 1 k.p.a. Nie jest bowiem wystarczające powołanie się na potrzebę dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego w świetle art. 54 Ordynacji podatkowej. Obowiązek dokonania takiej oceny spoczywa również na organie odwoławczym, który powinien rozpoznać sprawę w granicach swoich kompetencji wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania. W tym kontekście należy również odnieść się do zarzutu naruszenia art. 138 § 2a k.p.a. Przepis ten przewiduje obowiązek określenia wytycznych w zakresie wykładni przepisów prawa, jeżeli organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów mogących znaleźć zastosowanie w sprawie. Sam brak wytycznych dotyczących wykładni art. 54 Ordynacji podatkowej nie przesądza jeszcze o naruszeniu art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ odwoławczy nie stwierdził błędnej wykładni prawa, lecz uchybienia dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Nie zwalnia to jednak organu odwoławczego z obowiązku wyjaśnienia, na czym polega stwierdzona wadliwość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego oraz dlaczego uzasadnia ona zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dokonał dostatecznego rozróżnienia między brakami materiału dowodowego a ewentualną wadliwością jego oceny i zastosowania art. 54 Ordynacji podatkowej. Tym samym, nie przedstawił przekonującego uzasadnienia odstąpienia od merytorycznego rozpoznania zażalenia. Na uwagę zasługuje ponadto zakres rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r. organ pierwszej instancji częściowo uwzględnił zarzut Skarżącej, uznając brak obowiązku naliczania odsetek w zakresie wynikającym z art. 54 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zażalenie Skarżącej dotyczyło natomiast części, w której zarzut został oddalony. Pomimo tego organ odwoławczy w sentencji postanowienia z 3 kwietnia 2026 r. uchylił postanowienie pierwszoinstancyjne bez ograniczenia rozstrzygnięcia do części zakwestionowanej zażaleniem. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano na konieczność uchylenia rozstrzygnięcia w zaskarżonej części. Powoduje to wątpliwość co do rzeczywistego zakresu stwierdzonych uchybień oraz przyczyn wyeliminowania z obrotu prawnego również tej części postanowienia, w której zarzut zobowiązanej został uwzględniony. Wprawdzie kasatoryjny charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie oznacza sam przez się naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść strony, o którym mowa w art. 139 k.p.a., jednak organ powinien był wyjaśnić, dlaczego konieczne było uchylenie postanowienia także w zakresie korzystnym dla skarżącej, zwłaszcza że przedstawione w uzasadnieniu braki dotyczyły przede wszystkim oceny przyczyn opóźnienia w wydaniu decyzji podatkowych na gruncie art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7 w związku z § 2 Ordynacji podatkowej. Brak takiego wyjaśnienia dodatkowo potwierdza niedostateczne uzasadnienie zakresu zastosowanego rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Podsumowując Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. W szczególności, nie określił dostatecznie zakresu okoliczności wymagających wyjaśnienia oraz nie wykazał, dlaczego stwierdzone braki nie mogły zostać usunięte w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego bez wykazania tych okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do odstąpienia od merytorycznego rozpoznania zażalenia skarżącej pomimo niewykazania ustawowych przesłanek przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wobec stwierdzonych uchybień zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego, rozważyć potrzebę jego uzupełnienia w trybie art. 136 § 1 k.p.a., a następnie rozpoznać zażalenie skarżącej, uwzględniając przedstawioną ocenę prawną. Jeżeli uzna, że zachodzą przesłanki wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, powinien wskazać konkretne okoliczności faktyczne wymagające wyjaśnienia oraz wykazać, dlaczego zakres niezbędnego postępowania wyjaśniającego nie może zostać zrealizowany w postępowaniu zażaleniowym. Dokonując oceny zasadności naliczania odsetek, organ powinien uwzględnić art. 54 § 1–3 Ordynacji podatkowej, znaczenie wcześniejszego uchylenia decyzji podatkowych oraz wynikające z orzecznictwa zasady ustalania okresów, za które odsetki nie podlegają naliczeniu. Sąd podkreśla, że przedstawiona ocena nie przesądza ostatecznej wysokości odsetek podlegających egzekucji ani o zasadności wszystkich twierdzeń skarżącej dotyczących przebiegu postępowania podatkowego. Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i nie zastępuje merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W przedmiocie kosztów (na które składają się: 100 zł wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, 17 zł opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 118).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 maja 2026
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Cezary Kosterna /sprawozdawca/ Iwona Szymanowicz-Nowak Marek Wroczyński /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 138 par. 2 · Dz.U. 2025 poz. 1691
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Po 1263/26 · 22 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2026 r., I SA/Po 1263/26 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygnatura: I SA/Gd 234/25 · 22 października 2026
Postanowienie WSA w Gdańsku z 22 października 2026 r., I SA/Gd 234/25 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygnatura: III FSK 504/26 · 22 października 2026
Wyrok NSA z 22 października 2026 r., III FSK 504/26 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny