VIII SA/Wa 294/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu G. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2018 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych i odmowy umorzenia odsetek za zwłokę postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, G. P. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podał, że nie posiada majątku ani żadnych oszczędności. Utrzymuje się z prac dorywczych (dochód w wysokości [...] zł), które w całości przeznacza na utrzymanie siebie i syna w wieku 13 lat, dobrowolne alimenty w kwocie [...] zł. Mieszka z matką emerytką, która osiąga dochód w wysokości [...] zł. Pismem z 28 maja 2018 r. zobowiązano skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "ppsa"), do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez m.in. złożenie zeznania podatkowego za rok 2016 i 2017, złożenie wyciągów z rachunków bankowych, wskazanie czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem czy bez prawa do zasiłku (zaświadczenie z Urzędu Pracy), złożenie dokumentów potwierdzających prowadzenie wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych oraz istniejącego zadłużenia. Skarżący dotychczas nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Postanowieniem z 18 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Podtrzymał dotychczasową argumentację dodając, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, ani też ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ppsa). Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Nie przedstawił on bowiem informacji i dowodów, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, potwierdzających jego oświadczenie o braku środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przeciwnie, pomiędzy treścią wniosku o przyznanie prawa pomocy a treścią sprzeciwu zachodzą sprzeczności, które nie zostały wyjaśnione. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i podał dochody matki. W sprzeciwie zaś, podobnie jak w skardze, skarżący podał, iż mieszka z żoną, która niewiele zarabia. Nie podał jednak jakie dochody osiąga żona. W żadnym stopniu też nie wykonał wezwania do złożenia dodatkowych informacji o sytuacji rodzinnej i materialnej i nie wyjaśnił okoliczności, których dotyczyło to wezwanie. Trafnie zatem uznał referendarz, iż skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 ppsa, Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.