VIII SA/Wa 280/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 13 lutego 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ odwoławczy") decyzją z 13 lutego 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania J. B. (dalej: "skarżący" lub "strona") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. (dalej: "Wójt Gminy", "Wójt" lub "organ I instancji") z 12 grudnia 2022r. odmawiającą stronie umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powołaną na wstępie decyzją z 12 grudnia 2022r. Wójt Gminy odmówił skarżącemu umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł kwoty głównej i odsetek naliczonych od zadłużenia w wysokości [...] zł oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na osoby uprawnione P. B. i P.B. w wysokości [...] zł. Stwierdził, że wobec ustalonego stanu faktycznego brak było przesłanek ustawowych do przyznania wskazanej ulgi. Decyzję wydano w związku z wnioskiem skarżącego, złożonym 6 czerwca 2022r. do organu I instancji (organ właściwy wierzyciela). Prośbę swoją Skarżący umotywował tym, iż od 22 lat przebywa w Zakładzie Karnym i pomimo usilnych starań nie miał możliwości spłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1205 ze zm.; zwanej dalej "ustawą"), w świetle którego wywiódł, że fakt odbywania kary nie zwalnia od uregulowania zadłużenia, ponieważ po wyjściu z zakładu karnego Skarżący powinien podjąć pracę zarobkową i próbę spłaty w/w zadłużenia wraz z odsetkami. Zauważył także, iż ustawodawca w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów również nie przewidział szczegółowego postępowania wobec dłużników alimentacyjnych przebywających w zakładach karnych. Są oni traktowani na takich samych zasadach jak pozostali zobowiązani do alimentacji. W momencie opuszczenia zakładu karnego Skarżący jest zobowiązany poczynić niezbędne kroki w celu uregulowania długu. W szczególności, wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby Skarżący był osobą niezdolną do pracy. Skoro tak, to w ocenie Wójta zasadnym jest aby to zatrudnienie podjął i z osiąganego wynagrodzenia spłacał powstałe zadłużenie. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której rodzic nie poczuwa się do obowiązku utrzymania własnych dzieci, a ciężar ich utrzymania spoczywał tylko na matce korzystającej z pomocy instytucji państwowych. W ocenie organu I instancji, podnoszone przez Stronę okoliczności, w tym, w szczególności odbywanie kary pozbawienia wolności oraz dolegliwości zdrowotne są niewystarczającym powodem do umorzenia w/w należności. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła naruszenie przepisów kpa, co skutkowało zupełnie dowolną i wybiórczą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. W konsekwencji doprowadziło to do nieprawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego, w szczególności niezastosowania w tej sprawie art. 30 ust. 2 ustawy. Jednocześnie Strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do odwołania dokumentów, tj. zaświadczenia o wykonywaniu pracy, z dnia 06.10.2022 roku, na okoliczność wykazania faktu, że odwołujący się przed 3.08.2017 roku w ogóle nie mógł być zatrudniony w zakładzie karnym, a później przez znaczą część swojego pobytu w zakładzie karnym pracował nieodpłatnie; rejestru finansowego osadzonego na okoliczność ustalenia 57 wpłat dokonanych na poczet alimentów na dzieci, w czasie kiedy odwołujący się pracował w zakładzie karnym; zaświadczenia wydanego przez Wójta Gminy G.-L., z dnia 23.12.2022 roku, na okoliczność wykazania faktu, że roczny dochód z gospodarstwa rolnego, będącego współwłasnością z bratem J.B., wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...] zł dochodu z gospodarstwa na osobę; dokumentacji medycznej, na okoliczność ustalenia aktualnego stanu zdrowia odwołującego się. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ nieprawidłowo ustalił stan fatyczny w tej sprawie. Wskazał, że w zakładzie karnym był osadzony od 10.04.2000 roku do 6.10.2022 r. Zatem nieprawidłowe było ustalenie GOPSu, że od 1.10.2008 roku do 30.09.2019 r. przebywał na wolności. Od początku pobytu w zakładzie karnym próbował otrzymać odpłatne zatrudnienie, jednak przez wiele lat w ogóle nie było to możliwe, m. in. z uwagi na brak etatów oraz stwierdzone u strony zaburzenie osobowości, przez które nie wyrażano zgodny na podjęcie zatrudnienia w zakładzie karnym. Jak tylko była możliwość podjęcia odpłatnej lub chociaż nieodpłatnej pracy, to ją podejmował. Dzięki odpłatnej pracy w zakładzie karnym w latach 2017-2022, możliwym było dokonanie 57, a nie jak twierdzi GOPS, 17 wpłat na poczet alimentów na rzecz jego dzieci. Tym samym wskazał, że jako osadzony w zakładzie karnym podejmował wszelkie możliwie działania, aby sprostać obowiązkowi alimentacyjnemu. GOPS nie wziął pod uwagę jego aktualnego stanu zdrowia, który realnie wpływa na jego obecne możliwości zarobkowe. Oprócz wspomnianych wyżej zaburzeń skarżący ma bowiem słaby i stale się pogarszający wzrok oraz żylaki. Obecnie też czeka na skierowanie do leczenia neurologicznego. Tym samym, nie jest w stanie wykonywać części prac fizycznych, wymagających długiego stania lub siedzenia. Z uwagi na brak wykształcenia i kwalifikacji, nie może także podjąć się prac umysłowych. Dodał, że po opuszczeniu przeze niego zakładu karnego zastał swoje gospodarstwo rolne w opłakanym stanie. Mieszkanie jest w stanie krytycznym, nie ma łazienki. Obecnie w mieszkaniu tym mieszka jego brat, będący razem ze skarżącym współwłaścicielem tego gospodarstwa. Całe gospodarstwo jest bardzo zaniedbane, głównie przez brak nadzoru nad nim mojego brata, który cierpi na chorobę alkoholową. Stąd też tak niskie dochody z gospodarstwa rolnego uzyskane za 2021 rok. Skarżącemu udało mi się wyjść na warunkowe przedterminowe zwolnienie z zakładu karnego tylko pod warunkiem, że zamieszka u swojej siostry w Z., co też się stało. Zarówno Sąd, jak i kurator nie pozwoliliby mu zamieszkać z bratem alkoholikiem, w rozpadającym się domu. Zatem w pierwszej kolejności strona musi wyprowadzić się od siostry, u której mieszka teraz warunkowo i znaleźć miejsce do zamieszkania na stałe lub podjąć się odbudowy gospodarstwa rolnego, co wymaga sporych nakładów finansowych. Na chwilę obecną strona nie ma pracy i majątku, ani też przyznanych jakichkolwiek świadczeń socjalnych. Biorąc pod uwagę powyższe skwitował, że GOPS w ogóle nie zastanowił się nad możliwością zastosowania w jego przypadku treści art. 30 ust. 2 ustawy. Kolegium, utrzymując w mocy decyzję Wójta wskazało na dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i dokonane w sprawie ustalenia faktyczne. Następnie, wskazało na ramy prawne niniejszej sprawy cytując m.in. treść art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy i podzieliło w ich świetle stanowisko Wójta, że powołana ustawa nie przewiduje innego traktowania osób odbywających kary pozbawienia wolności, czy też osób które taką karę odbyły. Zauważyło, że rozstrzygnięcie sprawie umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany powyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane z tym zakresie nie mogą być dowolne. Decyzje wydawane w oparciu o powyższy przepis wymagają zatem uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przetoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostatecznie rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W tym względzie SKO dodało, że umorzenie o jakie wnioskuje Strona ma charakter wyjątkowy i zachodzić może jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Oceniając niniejszą sprawę stwierdziło, że sytuacja Skarżącego przedstawia się następująco. Strona ma lat 52, jest współwłaścicielem w 50 % budynku mieszkalnego o pow. 68 m2 oraz gospodarstwa rolnego o pow. 3,30 ha fizycznych w tym 3,1675 ha przeliczeniowych, nie posiada innego majątku. Jest skazanym na karę 25 lat pozbawienia wolności, od ponad 22 lat przebywał w zakładzie karnym, aktualnie jest na warunkowym zwolnieniu; po opuszczeniu zakładu karnego mieszka u swojej siostry - [...]. W toku odbywania kary pracował w latach 2017-2022, co pozwoliło na dokonanie 57 wpłat tytułem alimentów. W trakcie odbywania kary leczył się z powodu zaburzeń osobowości i przyjmuje na stale leki z powodu leczenia żylaków kończyn dolnych (wymaga operacji), ma problemy ze wzrokiem i słuchem, z wątrobą; nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, będzie się o takie starał. Kolegium zauważyło, że Strona pomimo problemów zdrowotnych może nadal świadczyć pracę. Niewątpliwie stan zdrowia Strony z pewnością stwarza jej problemy życiowe, w tym powoduje ograniczenia w podjęciu przez nią zatrudnienia jednak ograniczenia te nie wykluczają podjęcia zatrudnienia. Mając na uwadze wiek Strony (52 lata, a więc nadal znajduje się w wieku produkcyjnym), jak i to że zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności (ściślej mówiąc jest na warunkowym zwolnieniu) nie można wykluczyć, że stan zdrowia Strony ulegnie poprawie i w efekcie stworzy mu to większe możliwości zatrudnienia i w efekcie dokonania spłaty zadłużenia. Dla Kolegium fakt, iż Skarżący świadczył pracę w zakładzie karnym jest okolicznością pozytywną i dobrze rokującą jeśli chodzi o aktywizację zawodową Strony. Odnosząc się natomiast do sytuacji finansowej Strony to wg Kolegium nie należy ona do łatwych, ale nie jest też beznadziejna. Przyjąć bowiem należy, że Strona znajdzie pracę, a ponadto jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego (w tym domu) co stwarza potencjalne możliwości uzyskania dochodu. Dodało, że status Strony jako skazanego/byłego skazanego może przysparzać mu trudności życiowych jednak status ten nie powoduje, że jest to przesłanka do udzielenia wnioskowanej ulgi. Byłoby to premiowanie osób o takim statusie względem osób, które nie były skazane. Strona może rozważyć zainteresowanie się uzyskaniem ewentualnego wsparcia w ramach pomocy postpenitencjarnej. W ocenie Kolegium, trudna sytuacja zdrowotna, finansowa, czy brak stałej pracy, są cechami większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny, cechy te nie stanowią zatem okoliczności wyjątkowych. Są one powszechnie powoływane. Potwierdzeniem takiej tezy jest liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z 18.12.2020 r. sygn. I OSK 2269/20 stwierdzono m. in. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Zatem w niniejszej sprawie sytuacja Strony pomimo, że jest trudna, to nie stanowi jednak okoliczności wyjątkowej. Strona nie pozostaje bez wsparcia (mieszka u siostry) i ma potencjalnie możliwość podjęcia zatrudnienia. Ważne też jest, że Strona z uwagi na swój wiek, możliwości zawodowe, jak i współposiadanie gospodarstwa (z domem) nie jest pozbawiona "widoków na przyszłość", tzn. istnieje szansa na poprawę stanu zdrowia i możliwości podjęcia zatrudnienia. To z kolei prowadzi do wniosku, że istnieje szansa na spłatę zadłużenia. Ponadto w sprawach jak niniejsza, należy też mieć na uwadze, że cytowany wyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy przewiduje 3 formy ulgi dla dłużnika alimentacyjnego - umorzenie należności, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Oczywistym jest, że ulga w postaci umorzenia jest najbardziej radykalną formą ulgi przewidzianą przez ustawę. Zastosowanie tej formy ulgi stanowi największy ciężar dla Budżetu Państwa i z tego względu przed jej udzieleniem koniecznym jest próba zastosowania 2 pozostałych ulg - w postaci odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty. Dopiero po takich próbach, jako ostateczność rozważyć należy, czy są przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia. Kolegium ustaliło, że Skarżący nie wnioskował do organu I instancji o ulgę w postaci odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty swojego zadłużenia. Zatem, w aspekcie przedstawionej hierarchii ulg, ulga w postaci umorzenia udzielona Stronie byłaby teraz przedwczesna. Reasumując stwierdziło, że sytuacja Strony nie kwalifikuje się w uznaniu Kolegium jako mogąca stanowić podstawę orzeczenia wnioskowanego umorzenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 ustawy. Dlatego też zarzuty odwołania uznało za chybione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (nazwanej: "odwołaniem"), która ma charakter opisowy, skarżący zasadniczo wskazał na dotychczas zaprezentowaną argumentację w sprawie, w tym zawartą w uprzednio złożonym wniosku o przyznanie przedmiotowej ulgi. Ponownie wskazał na zarzut naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy w wyniku nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, który w jego ocenie był niewystarczający do odmowy skarżącemu przyznania wnioskowanej ulgi. Stwierdził, że nie ubiegał się o przyznanie tej ulgi z powodu statusu osoby przebywającej w zakładzie karnym, lecz z uwagi na swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną, która w sposób istotny ogranicza mu możliwości podjęcia pracy, szczególnie tej lepiej płatnej. Tym samym dokonane w sprawie w tym względzie ustalenia SKO uznał za nieprawidłowe. Powoływanie się bowiem na to, że posiada gospodarstwo rolne i może czerpać z niego zyski, jest gołosłowne i oderwane od realiów. Trzeba wziąć pod uwagę, że gospodarstwo to po wyjściu z zakładu karnego było tak zaniedbane, że wymaga ogromnych inwestycji finansowych, aby można było potem z niego czerpać zyski. Z uwagi na stan skarżącego, nie ma możliwości nawet tam mieszkać, a co dopiero prowadzić prawidłową gospodarkę rolną. Poza tym, na ten moment jego udział w gospodarstwie jest zajęty przez Komornika Sądowego, działającego w tej sprawie. Tym samym, decyzję Kolegium uznał za wadliwą i krzywdzącą. Dodał, że organ odstąpił nawet od częściowego umorzenia przedmiotowych należności, na co wskazuje treść art. 30 ust. 2 ustawy. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. W ramach rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że sąd administracyjny bada jedynie legalność decyzji organu administracji publicznej, a zatem czy w przypadku poddanej jego kontroli decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zdaniem Sądu, zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był bowiem wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Trzeba mieć na uwadze, że umorzenie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uregulowane w art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Wskazuje na to wyraźnie zwrot "może" odnoszący się do uprawnienia organu administracji. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne, wyraża się w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie musi rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak zupełnej dowolności w rozstrzyganiu sprawy. Na organie spoczywa bowiem obowiązek wyważenia interesu społecznego (publicznego) oraz słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. Organ powinien zatem każdorazowo zidentyfikować zarówno interes publiczny, jak i słuszny interes strony i w okolicznościach konkretnej sprawy rozważyć owe interesy, przyznając jednemu z nich prymat. W sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, organ powinien wyczerpująco wyjaśnić w motywach wydanej decyzji, na czym polegało wyższe wartościowanie doniosłości interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania. W rozpoznawanej sprawie organy administracji sprostały temu zadaniu, przedstawiając w wyczerpujący sposób w uzasadnieniach wydanych decyzji sytuację materialną skarżącego oraz wskazując powody uznania, że nie zachodzą podstawy do umorzenia należności. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Jak wskazuje NSA w wyroku z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 807/20 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl) powyższy przepis wskazuje kryteria brane pod uwagę przez organ (sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy), ale uwzględnienie wniosku pozostawia do uznania organu, zobowiązanego do uwzględnienia zarówno słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego. Z treści powołanego przepisu wynika również, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, co do zasady, że każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację dotyczącą obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Wobec tego, sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Należy też podkreślić, że przy rozpoznawaniu tego typu spraw trzeba również mieć na względzie, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Wobec tego art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Należy bowiem podkreślić, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Za taka wyjątkową, nadzwyczajną sytuację nie może być natomiast uznana sytuacja, będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Wobec tego należy stwierdzić, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są czasowo udostępniane wierzycielowi i nie są świadczeniami bezzwrotnymi. Istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo. Regres ten jest jednym z elementów systemu dyscyplinującego dłużników alimentacyjnych do uregulowania swoich zobowiązań i w ten sposób nawiązuje do treści preambuły ustawy alimentacyjnej o zwiększaniu odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Ustawodawca przyjął założenie, że to osoby, które założyły rodzinę, obowiązane są w pierwszej kolejności zapewnić środki utrzymania członkom tej rodziny, a w szczególności dzieciom, które w tej rodzinie się wychowują. W sprawach publicznych świadczeń alimentacyjnych dopiero wykazanie, że trudna sytuacja materialna i społeczna wywołana brakiem realizacji obowiązku alimentacyjnego nie wynika z wyboru osoby zainteresowanej pomocą, uzasadnia pomoc państwa. Państwo nie przejmuje zatem ciążącego na osobach zobowiązanych do alimentacji obowiązku, lecz wykonuje swoją powinność pomocy osobom ubogim (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 listopada 2010 r. K 5/10, OTK-A 2010/9/106). Wobec powyższego, wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku świadczeń alimentacyjnych względem dziecka winny uwzględniać, iż obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka przez zapewnienie środków na jego utrzymanie, wychowywanie i kształcenie. Dobro dziecka jest bowiem wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Jak już wyżej wskazano regulowana, przepisem art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzja posiada charakter uznaniowy. Ze względu na uznaniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy, kontrola legalności takiego aktu dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc - w ujęciu procesowym - kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jej zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto, tak zakreślona formuła decyzji wymaga dokładnego odniesienia się w jej uzasadnieniu do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przekonującego wyjaśnienia przyczyn rozstrzygnięcia, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Należy przyznać rację organom w sprawie, że zgromadzono pełny materiał dowodowy pozwalający na poczynienie ustaleń. Ustalono bowiem ogólną sytuację finansową i życiową skarżącego. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia i został on przez organy prawidłowo oceniony. Brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności postępowania dowodowego i prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji odmawiających umorzenia przedmiotowych należności. Organy rozważając sytuację dochodową i rodzinną Skarżącego uwzględniły przy tym potencjalną możliwość uzyskania dochodu po opuszczeniu zakładu karnego oraz stan jego zdrowia. Zdaniem Sądu niewątpliwie sytuacja Skarżącego jest trudna, ale nie na tyle wyjątkowa aby zastosować instytucję umorzenia. Obawy wykluczenia społecznego po wyjściu z zakładu karnego i związane z tym trudności w znalezieniu pracy stanowią jedynie przypuszczenia, które nie mogą uzasadnić uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Ani wiek Skarżącego, ani jego stan zdrowia nie pozbawiają możliwości podejmowania zatrudnienia dostosowanego do wskazywanych schorzeń (skarżący przy tym nie legitymuje się także ewentualnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności). A zatem konieczność ponoszenia wydatków związanych z codziennym utrzymaniem po opuszczeniu zakładu karnego i fakt posiadania zadłużenia, nie czyni sytuacji Skarżącego wyjątkowej, nadzwyczajnej na tle innych dłużników alimentacyjnych. W ocenie składu orzekającego, organy obu instancji prawidłowo uznały, że pobyt Skarżącego w zakładzie karnym, jak również ewentualne trudności w znalezieniu pracy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie stanowią przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie już wskazywano, że okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego, gdyż jest ona efektem zabronionych z punktu widzenia prawa jego działań. Nie można uznać takiej sytuacji za wyjątkową. W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Państwo obciążyło podatników ciężarem częściowego comiesięcznego utrzymywania dziecka dłużnika alimentacyjnego, który ma obowiązek wydatkowane kwoty zwrócić. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców na barki podatników (por. np. wyrok NSA z 4 września 2018 r. sygn. I OSK 2604/16 oraz przywołane tam orzeczenia). Uznając zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ppsa, czyli skargę oddalił.