VIII SA/Wa 278/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oddala skargę.

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z 7 marca 2023 r. odmawiająca umorzenia P.F.(dalej: skarżący) należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 7113,19 zł w tym: ubezpieczenia społeczne za okres 06.2009 – 02.2010 w łącznej kwocie 2159,42 zł i ubezpieczenia zdrowotne za okres 05.2009 – 02.2010 w łącznej kwocie 4953,77 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009) zwanej dalej: u.s.u.s., § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) zwanego dalej rozporządzeniem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał w szczególności, że skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek prezentując stanowisko, że wierzyciel nie posiada wobec skarżącego wyroku bądź nakazu zapłaty którym orzeczono by zapłatę zobowiązań wobec ZUS. W tym stanie rzeczy zdaniem strony nie sposób uznać, by wobec skarżącego było prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne. Skarżący wskazał, że gdyby przyjąć za ZUS, że pierwsze wezwanie do zapłaty zaległych składek przerwało bieg przedawnienia, to od jego skierowania do skarżącego minęło już ponad 5 lat, a do skarżącego nie skierowano innego wezwania do zapłaty ani nie wszczęto skutecznie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego w okresie braku podejmowania jakichkolwiek czynności do wyegzekwowania zaległych składek nastąpiło przedawnienie roszczeń bez względu na to czy wcześniej były kierowane do skarżącego wezwania do zapłaty. Wobec powyższego skarżący wystąpił o umorzenie zaległości z uwagi na przedawnienie, zwłaszcza że nigdy nie uznał przedawnionego długu. W toku prowadzonej przez organ rentowy sprawy wywołanej wnioskiem skarżącego organ ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.F. na utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci (11 i 15 lat). Na podstawie oświadczenia skarżącego ustalono, że nie jest on nigdzie zatrudniony i nie uzyskuje radnych dochodów, nie korzysta z zasiłków z pomocy społecznej, pozostaje na utrzymaniu małżonki, rodzina skarżącego pobiera świadczenie z programu 500 plus na dwójkę dzieci - 1000 zł; żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę z najniższym ustawowym wynagrodzeniem tj. ok. 2363 zł netto. Organ ustalił łączny dochód rodziny skarżącego na kwotę 3363 zł. Wskazał, że skarżący w swym oświadczeniu nie wykazał kosztów związanych z utrzymaniem - podał, że koszty te ponosi żona, bez określenia wydatkowanych kwot, skarżący nie posiada zobowiązań wobec innych wierzycieli, nie posiada także wierzytelności. W bazie danych ksiąg wieczystych nie figuruje jako właściciel/współwłaściciel nieruchomości, z bazy CEPIK wynika, że nie posiada pojazdów. Firmę skarżącego decyzją Wójta Gminy J. nr [...] wykreślono z Ewidencji Działalności Gospodarczej. W stosunku do działalności Skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Organ wskazał, że w oparciu o uregulowanie zawarte w art.24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do dnia złożenia wniosku nie upłynął termin, w którym wskazane zaległości mogły być dochodzone. Zgodnie z zapisami ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu skladek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym składka stala się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostaly wprowadzone zmiany dotyczące m. in. skrócenia okresu przedawnienia należności z tytutu składek do 5 lat. Zatem, zdaniem ZUS, dochodzone należności ulegajq przedawnieniu po upływie 5 lat, liczqc od dnia, w którym skladka stala się wymagalna. Organ wskazał, że zgodnie z zapisem art. 24 ust.5 f u.s.u.s w przypadku wydania przez Zaklad decyzji ustalajqcej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek oplacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stala się prawomocna. Zgodnie z art.24 ust 5b u.s.u.s bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytulu składek o której dlużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. ZUS podniósł, że wobec zaległości skarżącego podjęto szereg czynności skutkujących zawieszeniem biegu terminu przedawnienia: - za okres od 05-06.2009: - 9 września 2009 r. została doręczona decyzja określająca wysokość zadłużenia. Na jej podstawie organ egzekucyjny 25 stycznia 2011 r. wystawil tytuty wykonawcze skutecznie doręczone 1 lutego 2011 r. - za okres 07-10.2009: - 28 stycznia 2010 r. została doręczona decyzja określająca wysokość zadłużenia. Na jej podstawie organ egzekucyjny 27 stycznia 2011 r. wystawił tytuty wykonawcze skutecznie doręczone 2 lutego 2011 r. - za okres 11-12.2009 oraz 02.2010: - 21 października 2010 r. została doręczona decyzja określająca wysokość zadłużenia. Na jej podstawie organ egzekucyjny 13 grudnia 2010 r. wystawil tytuły wykonawcze skutecznie doręczone 20 grudnia 2010 r. - za okres 01.2010: - 18 lutego 2011 r. została doręczona decyzja określająca wysokość zadłużenia. Na jej podstawie organ egzekucyjny 30 marca 2011 r. wystawit tytuły wykonawcze skutecznie doręczone 7 kwietnia 2011 r. Organ wskazał, że wszczęcie przymusowego dochodzenia należności nastąpiło na podstawie wydanych decyzji administracyjnych określających stan zadłużenia, które są prawomocne i ostateczne. Wdrożone postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone zgodnie z obowiqzujqcymi przepisami prawa, a ZUS - jako organ egzekucyjny - nie ma obowiązku ponownego wysyłania tytułów egzekucyjnych po upływie 5 lat. Wobec powyiszego, w ocenie organu, z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego, należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ wskazał, że wniosek zostal rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczei spolecznych. Zgodnie z art.28 ust. 3 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s i zachodzi w przypadku, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawil ruchomości nie podlegające egzekucji, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalil wniosek o ogłoszenie upadłości dlużnika lub umorzyl postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części lll w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wskazał, że okolicznoici uzasadniające stwierdzenie istnienia przestanki umorzenia z uwagi na calkowitą nieściągalność zostaly w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę co wyłącza możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wyżej wymienione. Podniósł, że w stosunku do działalności skarżącego nie bylo prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Z przyczyn oczywistych, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 24 ust. 2 usus należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Od 20 grudnia 2010 r. należności skarżącego były przez Dyrektora Oddzialu ZUS w R. sukcesywnie kierowane do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej. W ramach postępowania zajęto rachunek bankowy i pomimo, że egzekucja jest aktualnie nieskuteczna, to nie została zakończona, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Naczelnik US lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Organ podniósł, że aczkolwiek skarżący zlikwidował działalność gospodarczą, nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczeń, nie oznacza to jednak, że sytuacja taka będzie trwała, bowiem skarżący nie podał przeciwskazań do podjęcia zatrudnienia. Z tych przyczyn zdaniem ZUS nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 usus, zatem umorzenie naleznosci na tej podstawie jest niemożliwe. Organ wskazał też, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art.28 ust.3a ustawy o s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Przepisy te zobowiązują zainteresowanego do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w szczególności zalicza przypadki: 1. gdy opłacenie należności z tytutu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewleklej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ podkreślił, że aby skorzystać z instytucji umorzenia sytuacja finansowa musi być wyjątkowo trudna, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwaty, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Dokonując oceny w tym zakresie organ wskazał, że skarżący w swym oświadczeniu nie podał jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem i mając na uwadze niekompletność przekazanych informacji w tej kwestii wskazał, że ZUS nie miał możliwości przeprowadzenia rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony. Wskazał, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej i innych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Można zatem stwierdzić, że jest w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby bez pomocy Państwa. Nie jest zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a w aktach sprawy brak informacji odnośnie przyczyn takiego stanu rzeczy. Zdaniem ZUS sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa i nie ma charakteru pernamentnego, bowiem skarżący może w każdej chwili podjąć zatrudnienie. Skarżący nie zgłosił problemów zdrowotnych, jest w wieku największej aktywności zawodowej i nie wskazał na ewentualne powody ograniczonych możliwości zarobkowania. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie naleznosci z tytułu składek jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie tylko obecnie ale i w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości, a z uwagi na wiek skarżącego ZUS upatruje szansę na odzyskanie w przyszłości zadłużenia. Wskazał, że umorzenie nie jest jedyną pomocą jakiej może udzielić ZUS istnieje bowiem też instytuacja udzielenia ulgi w postaci układu ratalnego, po złożeniu stosownego wniosku. Analizując przedłożone przez skarżącego dokumenty organ wskazał, że aktualna sytuacja skarżącego (finansowa, zdrowotna) nie jest przesłanką do umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 i 3. Nie zachodzi tez przesłanka z pkt 2 skoro skarżący zaprzestał prowadzenia działalności. Organ wskazał, że ZUS jako podmiot wykonujący przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podejmując decyzje w sprawie umorzenia Zakład bierze pod uwagę nie tylko ważny interes skarżącego, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. W omawianym przypadku ZUS odmówił uwzględnienia wniosku strony przedkładając interes społeczny jako nadrzędny z uwagi na fakt, iż sytuacja materialna nie nosi znamion trwalego ubóstwa i nie ma charakteru statego, a więc nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, umorzenie nie jest jedyną pomocą jakiej może udzielii ZUS, ZUS jest instytucja powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, a w związku z tym podejmowania decyzji z ograniczeniem negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygniecia, solidarny charakter ubezpieczeń co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców. Podniósł, że akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiqzku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników lecz również narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. ZUS podkreślił też, że umorzenie nalezności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji z możliwości ich wyegzekwowania, a biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej starannosci i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: -art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez wydanie wadliwej decyzji przez organ I instancji, -art. 2 Konstytuacji RP poprzez naruszenie prawa wolności obywatela przez instytuace państwowe doswobodnego i nieutrudnionego życia, Zarzucił też obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 5b usus polegającej na błędnej jego wykładni, że zawieszenie terminu biegu przedawnienia składek nastąpiło przez doręczenie skarżącemu decyzji określającej wysokość zadłużenia, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony dopiero od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, co należy odczytywać w ten sposób, że informacja o wysokości zadłużenia, na która organ I instancji się powołuje nie jest skuteczną czynnościa zmierzającą do wyegzekwowania naleznosci z tytułu składek, nadto błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegający na niezasadnym przyjęciu, że brak jakichkolwiek działań zmierzających do wyegzekwowania od dłużnika zaległych składek ZUS przez okres 5 lat po skierowaniu pierwszego hipotetycznego wezwania do zapłaty (informacji o stanie zadłużenia) nie powoduje przedawnienia postępowania. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ZUS. W uzasadnieniu wskazał m. in., że nie sposób zgodzić się z argumentacją ZUS odnośnie przepisu o możliwości bądź konieczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia roszczeń ze względu na poinformowanie dłużnika o wysokości zadłużenia. Podniósł, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony dopiero od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należy odczytywać to w ten sposób, że informacja o wysokości zadłużenia, na która organ I instancji się powołuje nie jest skuteczną czynnościa zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Informacji nie można utożsamić z wezwaniem, nie można też mówić, że ZUS wszczął wobec skarżącego jakąkolwiek egzekucję, która by przerwała bieg terminu przedawnienia. Wskazał, że tytułem wykonawczym jest każda decyzja tzn. wyrok, nakaz zapłaty wydany przez sąd lub inny właściwy organ, a wierzyciel nie posiada wobec skarżącego żadnego wyroku, nakazu zapłaty którym orzeczono by zapłatę zobowiązań ZUS. Zatem, zdaniem skarżącego, nie sposób uznać by wobec skarżącego było prawadzone skuteczne postępowanie egzekucujne, które można prowadzic jedynie na podstawie w/w orzeczeń i które mogłyby przerwać bieg przedawnienia się roszczeń. Wskazał też że niewątpliwy 5 letni okres milczący, czyli brak podejmowania w tym okresie jakichkolwiek działań celem wyegzekwowania zaległych składek powoduje przedawnienie się roszczeń, bez względu na to czy wcześniej było kierowane do dłużnika wezwanie do zapłaty, bądź był on informowany o stanie zadłużenia. Skarżący podniósł też, że nie wnosił o umorzenie ze względu na swoją ubogość, a kwietia ta była wszczęta z inicjatywy ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 125 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r. poz.329 ze zm.). Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009), zwana dalej s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365 ze zm.). Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a. W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z wymienionych przepisów wynika, iż umorzenie składek na ubezpieczenie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym na co wskazuje użyte sformułowanie, że "należności z tytułu składek mogą być umarzane..." użyte w art.28 ust.2 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz sformułowanie "Zakład może umorzyć..." użyte w § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Oznacza to, że nawet w przypadku gdy spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art.28 ust.2,3 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz w § 3 wymienionego rozporządzenia nie zobowiązuje to ZUS-u do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja w tym zakresie jest pozostawiona uznaniu Zakładu. Organ rentowy może zatem odmówić umorzenia składek mimo, iż np. opłacenie należności z tego tytułu pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego. W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 K.p.a.. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadami oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Dodać należy, iż przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie. Przede wszystkim należy podnieść, że należności składkowe skarżącego nie uległy przedawnieniu. Zaległe składki dotyczą okresu: 06.2009 – 02.2010 (ubezpieczenie społeczne) i 05.2009 – 02.2010 (ubezpieczenie zdrowotne). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że do należności takich jak przedmiotowe, nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepis art. 24 ust. 4 usus przewidujący nowy 10 letni termin przedawnienia (np. wyroki NSA: z 30 sierpnia 2012 r., II GSK 1059/11, z 30 stycznia 2013 r., II GSK 2013/11, z 21 listopada 2013 r. II GSK 1202/12), a także wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (wyrok NSA z 21 marca 2014 r., II FSK 815/12). Kolejna istotna dla rozpoznawanej sprawy zmiana została wprowadzona od 1 lipca 2004 r. ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) . Według nowego brzmienia art. 24 ust. 5b usus. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Następnie ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, która weszła w życie 1 stycznia 2012 r. zmieniono ponownie przepis art. 24 ust. 4 usus przywracając przedawnienie składek po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Według art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z 16 września 2011 r. do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Zasadnie skarżący podnosi, że nieprawidłowym jest uznanie doręczenia decyzji okreslajacej wysokość należności jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Zdarzenie to w ocenie Sądu, nie może być uznane za zawieszające bieg terminu przedawnienia składek na podstawie art. 24 ust. 5b usus. Według tego przepisu bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wydanie i doręczenie decyzji nie jest zdarzeniem, o którym mowa w art. 24 ust. 5b usus, czyli nie jest w rozumieniu powołanego przepisu ustawy podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Doręczenie decyzji nie ma żadnego związku z biegiem postępowania egzekucyjnego i następuje poza jego tokiem. Czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności jest niewątpliwie pojęciem szerszym niż zastosowanie środka egzekucyjnego albo czynność egzekucyjna. Według art. 1a pkt 2 upea przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 upea ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 upea, następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego Zgodnie z treścią art. 24 ust.4 s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl art.24 ust.5b s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania nalezmności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie Dokonując oceny zasadności skargi nie można tracić z pola widzenia, że ZUS poza wskazaniem doręczenia ostatecznych decyzji określającej wysokość zadłużenia jako czynności skutkującej zawieszeniem biegu terminu przedawenienia wskazał też fakt wystawienia tytułów wykonawczych skutecznie doręczonych skarżącemu w datach wskazanych w zaskarżonej decyzji (1.02.2011 r., 2.02.2011 r., 20.12.2010 r., 7.04.2011 r.). Istotnym jest też, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania egzekucyjnego (zawiadomienie z 26.01.2011 r. doręczone skarżącemu 1.02.2011 r., z 27.01.2011 r. doręczone skarżącemu 2.02.2011 r., zawiadomienie z 31.03.2011 r. doręczone skarżacemu 7.04.2011 r.). W oparciu o wystawione tytuły wykonawcze wdrożono w stosunku do skarżącego egzekucję dokonując w dniu 27 czerwca 2012 r. zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. O dokonanych zajęciach zawiadomiono skarżącego w dniu 2 lipca 2012 r. Na marginesie wskazać można, że postanowieniem z 27.01.2015 r. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. Naczelnik przejął łączne prowadzenie egzekucji wobec dłużnika P.F. w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. oraz Dyrektora ZUS Oddział w R. do rachunku bankowego w [...] S.A. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że egzekucja wobec skarżącego trwa nadal, zatem prawidłowo uznał organ , że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zarzuty skarżącego w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie doszło do przedawnienia. Organ administracji słusznie również przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust.3 s.u.s. Skarżący w postępowaniu administracyjnym nie wykazał także spełnienia przesłanek częściowej nieściągalności wymienionych w art.28 ust.3a s.u.s. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Wprawdzie to na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego lecz szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej osoby ubiegającej się o umorzenie składek posiada jedynie wnioskodawca. To zatem strona winna szczegółowo wyjaśnić tę sytuację. Nadto strona musi wykazać, że spełniona została przesłanka uzasadniająca umorzenie zaległości składkowych, o której mowa w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Wskazuje na to sformułowanie użyte w tym przepisie "jeżeli zobowiązany wykaże". Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie był zainteresowany wykazywaniem tej przesłanki, a poczynione przez organ ustalenia z urzędu na tę okoliczność i ich analiza wskazuje, że nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Dochody rodziny skarżącego nie są niskie i pozwalają na spłatę zaległości składkowych chociażby w systemie miesięcznych rat. Dodać należy, że sytuacja materialna skarżącego, która, w przekonaniu sądu, nie jest zła, może jeszcze ulec poprawie gdyż nie ma on żadnych przewiwskazań do zatrudnienia, podjęcia działalności gospodarczej, zarobkowania co może przynosić dodatkowe dochody. Nie została również spełniona przesłanka, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby skarżący poniósł starty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie została także spełniona przesłanka, o której mowa w § 3 ust. pkt 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji lekarskiej stwierdzającej istnienie chorób uniemożliwiających zarobkowanie. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i wobec skarżącego nie zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art.28 ust.3 s.u.s. jak również przesłanka częściowej nieściągalności, o której mowa w art.28 ust.3a s.u.s. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.