VIII SA/Wa 241/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IAS"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia W. G., (dalej: "skarżący", "zobowiązany") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z 7 września 2022r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18, art. 59 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 i Dz. U. z 2022r., poz. 479; dalej: "u.p.e.a."). Przedmiotowe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] z 13.12.2018 r., a także nr [...], [...], [...] z 7.03 2022 r., obejmujących należności z tytułu nieuiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2014-2021 w łącznej kwocie należności głównej 1.600,97 zł. Zawiadomieniem z 11.02.2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Niniejsze zawiadomienie bank otrzymał tego samego dnia, natomiast skarżący 5.03.2021 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...]. Następnie bank poinformował o przeszkodzie realizacji przedmiotowego zajęcia z uwagi na brak środków. Kolejnym zawiadomieniem z 18.03.2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] I.M.Z. [...]. Niniejsze zawiadomienie Kasa otrzymała 28.03.2022 r., natomiast strona 29.03.2022 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...]. Pismem z 3 kwietnia 2022 r. skarżący wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego, w którym wskazał, że ze Związkiem Natura nie łączą go żadne umowy, deklaracje, czynności cywilno-prawne. Jego zdaniem, opłaty za gospodarowanie odpadami uiszczane są do Gminy zgodnie z ustawą o porządku w gminach (art. 6 h). W związku z powyższym wskazał, że Związek Natura nie jest jego wierzycielem i nie posiada on wobec niego zadłużenia. Prawomocnym postanowieniem z 25 kwietnia 2022r. wierzyciel (Zarząd Związku Międzygminnego "[...]") oddalił wniesione zarzuty. Pismem z 11 kwietnia 2022r. zatytułowanym "sprzeciw o podjęciu zawieszonego postępowania z 28.06.2022 r.", na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 oraz § 2a pkt 3 u.p.e.a skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniósł te same argumenty, które stanowiły podstawę wniesionych do postępowania egzekucyjnego zarzutów. Postanowieniem z 7 września 2022 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że Związek Międzygminny pod nazwą "[...]" jest wierzycielem w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022r., poz. 1297; dalej "u.c.p.g."). A zatem opłaty dokonywane na konto Urzędu Gminy w [...] nie stanowią należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto wskazał, iż ww. Związek przejął obowiązki Gminy [...], a zarząd Związku z uwagi na brak złożenia przez skarżącego deklaracji jako właściciela nieruchomości [...] [...] m [...] prowadzi wobec niego postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty, zakończone decyzjami ostatecznymi nr: [...] z 18.04.2016r.; [...] z 02.09.2019r.; [...] z 04.06.2020r.; [...] z 06.05.2021r. Przedmiotowe postanowienie skarżący otrzymał 13.09.2022 r. Pismem z 19.09.2022 r. zatytułowanym "wniosek - odpowiedź na pismo z 7.09 2022 r." skarżący ponownie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ze względu na fakt, że treść pisma nie wskazywała jednoznacznie rzeczywistego zakresu żądania, Naczelnik US wezwał stronę do sprecyzowania wniosku. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie, dlatego z tej przyczyny organ egzekucyjny uznał przedmiotowe pismo jako zażalenie na postanowienie z 7.09.2022 r. DIAS, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz jej ramy prawne (art. 59 § 1 u.p.e.a.) wskazując, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 ww. ustawy, przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w ww. przepisie obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Odnosząc powyższe do ustaleń w sprawie organ odwoławczy zauważył, że skarżący wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wykonanie obowiązku przed wszczęciem egzekucji. Wskazał, iż skarżący podkreślił, że Związek łamie prawo ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ opłaty za gospodarowanie odpadami są uiszczane do gminy. Wobec tego, skarżący nie ma zawartych umów i czynności cywilno-prawnych ze Związkiem. Związek "[...]" nie jest zatem jego wierzycielem. DIAS wskazał następnie, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zarówno brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020r. (w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...]), jak i od 30 lipca 2020r. mającym zastosowanie do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] z 7.03.2022 r.). Wywiódł następnie, że o niedopuszczalności egzekucji w rozumieniu powyższego przepisu decydują przesłanki podmiotowe (dotyczące konkretnego zobowiązanego) i przesłanki przedmiotowe (dotyczące dochodzonego obowiązku). W odniesieniu do przedmiotowych przyczyn niedopuszczalności egzekucji wskazał, iż są to przyczyny, które dotyczą egzekwowanego obowiązku, np. nie podlega on egzekucji administracyjnej, bądź też podlega tej egzekucji, jednak w konkretnym przypadku nie zostały spełnione warunki umożliwiające jej prowadzenie. Przykładami takich sytuacji są m.in.: nieostateczność decyzji, z której wynika obowiązek czy wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela Związek Międzygminny pod nazwą "[...]" z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2014-2021. Powołał następnie treść art. 6q ust. 1 u.c.p.g. i wskazał, że z wyjaśnień wierzyciela w sprawie wynika, że Związek Międzygminny "[...]" przejął obowiązki Gminy [...] w sprawie gospodarowania odpadami komunalnymi i od stycznia 2014 r. wykonuje statutowe zadania, dotychczas wykonywane jako zadania własne gmin – między innymi uchwala akty prawa miejscowego oraz wydaje decyzje administracyjne oraz zezwolenia. Zadania gmin - uczestników Związku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi zostały przekazane do Związku, stosownie do art. 3 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy wykonuje w tym przypadku Zarząd Związku. Stąd, Zarząd Związku wobec braku złożenia przez skarżącego deklaracji jako właściciela nieruchomości położonej w miejscowości [...] [...] m. [...], na podstawie art. 6o u.c.p.g., prowadził postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty zakończone powołanymi na wstępie decyzjami, które stanowią podstawę naliczenia opłaty w niniejszej sprawie. Z tej przyczyny, w ocenie DIAS przedmiotowej opłaty należało dokonywać na właściwy rachunek Związku Międzygminnego pod nazwą [...] w wyznaczonych terminach. Zgodnie z § 1.1 Uchwały nr [...] z 15.10.2013 r. Zgromadzenie Związku Międzygminnego pod nazwą [...] ustaliło obowiązek kwartalnego wnoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (do 15 marca - za styczeń, luty, marzec; do 15 maja - za kwiecień, maj, czerwiec; do 15 września - za lipiec, sierpień, wrzesień; do 15 listopada - za październik, listopad, grudzień). Termin wniesienia pierwszej opłaty został wyznaczony do 15.03.2014 r. Od 1 stycznia 2020 roku zgodnie z Uchwałą Zgromadzenia Związku Międzygminnego pod nazwą [...] nr [...] z 20.09.2019 r. zmieniono terminy płatności na miesięczne (do 10- go dnia każdego miesiąca). Mając powyższe na uwadze, DIAS stwierdził, iż wierzycielem egzekwowanego obowiązku jest Związek Międzygminny pod nazwą "[...]". Zatem wbrew stanowisku strony Związek posiadał uprawnienie do wystawienia tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest niniejsze podstępowanie egzekucyjne. Tymczasem, jak wynika z wyjaśnień wierzyciela obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi nie został wykonany przed wszczęciem, bowiem wpłaty dokonywane przez skarżącego na konto Urzędu Gminy w [...] nie stanowią opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Brak jest zatem podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wykonanie przez stronę obowiązku przed wszczęciem egzekucji. Natomiast ewentualną kwestię rozliczania kwot wpłaconych na rachunek Urzędu Gminy w [...] skarżący powinien wyjaśnić bezpośrednio z tym Urzędem. Z tych przyczyn, wszystkie zarzuty zażalenia DIAS uznał za nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji, skarżący postawił zarzuty: - rażącego naruszenia art. 3531 Kodeksu Cywilnego ustawy z dnia 23 Kwietnia 1964 r.; - rażącego naruszenie prawa do obrony praw strony zgodnie z art 128 Kpc oraz 73 kpa (zał. 1); - naruszenie art. 32 Konstytucji RP, art. 42 ust. 3 oraz art. 61 § 1 Konstytucji RP; - art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 maja 2014r. O prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 r., poz. 827); - nieuzyskanie odpowiedzi na pytanie zawarte w piśmie z 19.09. 2022r. czy działania na podstawie art. 6h i 6m u.c.p.g. łamią prawo; - art. 6o u.c.p.g. – wystawienie tytułów wykonawczych przez związek "Natura" jest nadużyciem prawnym; - związek "[...]" nielegalnie wszedł w posiadanie danych osobowych strony i na składany wniosek z art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych i w związku z art. 17 RODO dalej je przetwarza. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022, poz. 2492), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać w tym miejscu wypada, iż przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Związek Międzygminny pod nazwą "[...]", obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy orzekające w sprawie uznały, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem tytuły wykonawcze zostały wystawione przez uprawniony podmiot, na rzecz którego należało dokonać uiszczenia należności, które to należności nie zostały uregulowane. Skarżący zaś, nie kwestionując obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi podnosi, iż nie posiada żadnego zobowiązania wobec Związku Międzygminnego pod nazwą "[...]", a opłaty z ww. tytułu uiszcza do Gminy i nie zostały one zwrócone, co oznacza ich działanie skarżącego ma umocowanie prawne. Jak podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał art. 59 § 1 pkt 1 oraz § 2a pkt 2 u.p.e.a. Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. W art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym także w okresie objętym spornymi tytułami wykonawczymi wskazano, iż utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. W art. 3 ust. 2 u.c.p.g. wskazano, iż gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, zawierając jednocześnie otwarty katalog tych zadań. Artykułem 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., Nr 152, poz. 897) od dnia 1 stycznia 2012 r., do art. 3 dodano ust. 2a w brzmieniu: "W razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku". Jak wynika z obwieszczenia Wojewody [...] z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia statutu Związku Międzygminnego pod nazwą "[...]" z siedzibą w G. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r. poz. 5198), związek ten został wpisany do Rejestru związków międzygminnych pod pozycją 309 z datą 19 kwietnia 2013 r. W załączniku do ww. obwieszczenia ogłoszono statut ww. Związku Międzygminnego. Jednym z uczestników tego związku jest Gmina [...], której mieszkańcem jest skarżący. Do akt egzekucyjnych dołączono uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego pod nazwą "[...]": Nr [...] z dnia 15 października 2013 r. i Nr [...] z dnia 20 września 2019 r., w których ustalono obowiązek wnoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli zamieszkałych nieruchomości na obszarze działania Związku, z jednoczesnym wskazaniem sposobu wnoszenia opłaty. W aktach egzekucyjnych znajdują się także decyzje wydane przez Zarząd ww. Związku określające skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi poczynając od 1 stycznia 2014 r. W decyzjach tych wskazano także numery rachunków bankowych, na które należy uiszczać opłaty. Skarżący w swojej argumentacji pomija te okoliczności, tymczasem mają one istotne znaczenie w sprawie. Z powyższych wywodów wynika bowiem, iż Związek Międzygminny pod nazwą "[...]" na terenie Gminy [...] wykonuje zadania nałożone ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, powierzone Gminie. Wbrew twierdzeniom skarżącego podmiot ten jest uprawniony do dochodzenia od skarżącego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie jest w tym celu wymagane zawarcie umowy cywilnoprawnej, na co wskazuje skarżący. Analiza dołączonych przez skarżącego do akt egzekucyjnych dowodów wpłaty, w których jako odbiorcę wskazano Urząd Gminy i odmienny numer rachunku bankowego od widniejących w decyzjach o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których była mowa wyżej, nie daje podstaw do stwierdzenia, iż obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych, na podstawie których toczy się postępowanie egzekucyjne został wykonany. Uiszczenie kwot, nawet jeśli intencją skarżącego było uiszczenie należnych opłat, nie zostało bowiem dokonane na rzecz wierzyciela, którym wbrew twierdzeniom skarżącego jest w tym zakresie Związek Międzygminny pod nazwą "[...]" z siedzibą w G. Zarzuty skargi nie dawały zatem podstaw do jej uwzględnienia. Prawidłowo bowiem orzekające w sprawie organy nie dopatrzyły się podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zarówno w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., jak i od dnia 30 lipca 2020 r. Trafnie także organ odwoławczy wskazuje, iż kwestię rozliczenia kwot wpłaconych na rachunek Urzędu Gminy w [...] skarżący powinien wyjaśnić bezpośrednio z tym Urzędem. Art. 59 § 2a pkt 3 u.p.e.a., z uwagi przedmiot postępowania egzekucyjnego nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.