VIII SA/Wa 21/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. L. i I. L. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów oddala skargę.

M.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: MWINGiK, organ II instancji, organ odwoławczy) postanowieniem z 30 października 2025 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z 22 sierpnia 2025 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji gruntów i budynków. Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 11 sierpnia 2025 r. K. i I.małżonkowie L. (dalej: skarżący, wnioskodawcy) złożyli pismo, z treści którego wynika, że wnoszą o zmianę rodzaju użytku gruntowego z "dr" (drogi) na "B" (tereny mieszkaniowe) dla działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w obrębie [...] S., w mieście R.. Ponadto wnioskodawcy zwrócili się z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej terminu wydania wypisu z kartoteki budynków dla budynku o identyfikatorze [...]. W zakresie części ww. wniosku, dotyczącej terminu wydania wypisu z kartoteki budynków dla obiektu o identyfikatorze [...], Prezydent pismem z 25 sierpnia 2025 r. poinformował wnioskodawców, że obecnie prowadzone jest postępowanie administracyjne pod sygnaturą [...], które pozostaje w toku, a wydanie nowego wypisu z kartoteki budynków będzie możliwe dopiero po jego zakończeniu, o ile w jego wyniku zostaną wprowadzone zmiany do ewidencji gruntów i budynków (dalej: egib). Odnośnie do pozostałej części powyższego żądania, dotyczącego aktualizacji egib polegającej na zmianie użytku z "dr" na "B" w zakresie działki nr [...], Prezydent postanowieniem z 22 sierpnia 2025 r., działając na podstawie art. 61a § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 11151 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm., dalej: p.g.i.k.), odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie. Jako podstawę odmowy wszczęcia tego postępowania organ I instancji wskazał brak legitymacji procesowej po stronie wnioskodawców, którzy nie są właścicielami działki nr [...], a zatem nie przysługuje im przymiot strony w rozumieniu przepisów k.p.a. oraz p.g.i.k. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący, którzy w ustawowym terminie wnieśli zażalenie. Wnosząc o uchylenie postanowienia, zarzucili jego niezgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 28 i art. 77 k.p.a. oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 30 października 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 i art. 144 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 p.g.i.k. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy skarżący są w ogóle podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w egib. Przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego jest art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. Zdaniem organu odowławczego powołane przepisy samodzielnie zakreślają krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest zatem w sposób autonomiczny i obejmuje właściciela, inny podmiot władający lub gospodarujący na zasadach określonych w przepisach ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, wreszcie samoistnego posiadacza nieruchomości. Wobec powyższego art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. Stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest zatem tylko właściciel lub inne podmioty władające lub gospodarujące konkretną działką ewidencyjną. Mając powyższe na względzie organ uznał, że skarżący nie są uprawnieni do wnioskowania o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], położonej w obrębie [...] S. m. R., w zakresie zmiany użytku gruntowego z "dr" na "B". Skarżący pismem z 16 grudnia 2025 r. wywiedli skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 124 § 1 pkt 4 i art. 124 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzucili również naruszenie art. 23 ust. 1-4 pkt d i art. 23 ust. 2a pkt 1 p.g.i.k., a także art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego. Wyjaśnili, że skutkiem wyżej wymienionych naruszeń będzie niemożność zagospodarowania przez nich, zgodnie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem, ich własnej nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...] i [...]oraz ich budynków znajdujących się nie tylko na ww. działkach, lecz także na działce nr [...]. Według skarżących uchylanie się organu od przywrócenia użytku dla działki nr [...] z drogi "dr" na mieszkaniowy "B" skutkuje narażeniem skarżących nie tylko na olbrzymie straty materialne, lecz także na zagrożenie zdrowia i życia przy użytkowaniu tego budynku jako niemieszkalny, gdyż część tego budynku, tj. okna, drzwi i część tarasu, znajduje się na działce nr [...], po której - zgodnie z dokonaną przez Prezydenta w 2018 r. zmianą w ewidencji gruntów z mieszkaniowego "B" na drogę "dr" - będzie prowadzony intensywny ruch pojazdów. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę MWINGiK wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Podstawę do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w egib są przepisy art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 20 ust 2 pkt 1 p.g.i.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że podmiotami uprawnionymi do żądania wszczęcia postępowania aktualizacyjnego odnośnie do informacji zawartych w egib jest właściciel lub samoistny posiadacz nieruchomości. W orzecznictwie wyrażone zostało stanowisko, że w takich sprawach przymiot strony nie przysługuje właścicielowi sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 666/07, publ. cbosa). W sprawie bezsporne jest, że skarżący są właścicielami działek nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...] S. miasta R.. Natomiast ich wniosek, inicjujący niniejsze postępowanie, o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków odnosił się do działki sąsiedniej o numerze [...], której skarżący nie są właścicielami, ani samoistnymi posiadaczami. Wobec powyższego zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że skarżący nie należą do kręgu podmiotów wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k., a w rezultacie uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację danych. Oznacza to, że nie można przyznać im statusu strony w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji i nie są legitymowani do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Stosownie do dyspozycji art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle powyższych wywodów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, bowiem skoro skarżący nie mogli być uznani za stronę niniejszego postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., zatem uprawnione było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie powołanego przepisu. Nie sposób również przyjąć, że doszło do naruszenia art. 23 ust. 1-4 p.g.i.k., gdyż przepis ten dotyczy dokumentów przekazywanych do organu prowadzącego egib z urzędu przez sądy, notariuszy i inne organy, podczas gdy w niniejszej sprawie złożony został wniosek przez osoby nieposiadające przymiotu strony w żądanym zakresie (zarzucany w skardze przepis art. 23 ust. 1-4 pkt d p.g.i.k. nie istnieje). Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 23 ust. 2a pkt 1 tej ustawy, albowiem przepis o takim oznaczeniu nie występuje w jej treści. Nie można również przyjąć, aby doszło do naruszenia art. 140 i 144 kodeksu cywilnego, gdyż postępowanie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji egib prowadzone jest na podstawie przepisów k.p.a. i p.g.i.k., a wskazane przepisy kodeksu cywilnego nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. Podsumowując, stwierdzić należy, że nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia przepisów prawa, gdyż organy w należycie ustalonym stanie faktycznym sprawy prawidłowo uznały brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w egib. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.