Sygnatura
VIII SA/Wa 209/22
VIII SA/Wa 209/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-14
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 14 lipca 2022
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej KKU, organ odwoławczy) z 25 listopada 2021 r. nr [...]działając na podstawie art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U .Nr 32 poz. 191,z późn. zm., dalej ustawa z 10 maja 1990 r.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz.735, z późn. zm., dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania [...] [...] w W. (dalej: [...] ) od decyzji Wojewody M. ( dalej: Wojewoda) z 19 grudnia 2019 r. nr [...], stwierdzającej, nieodpłatnie nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto R. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w R. oznaczonej w ewidencji gruntów (obr. [...] – [...], ark.[...]) jako działka nr [...]o pow. 0,4258 ha, utrzymała w mocy w decyzję Wojewody. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda ww. decyzją z 19 grudnia 2019 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto R. z mocy prawa, nieodpłatnie, przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności wskazanej w sentencji decyzji nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że przy komunalizacji w trybie ustawy z 10 maja 1990 r. znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dniu 27 maja 1990 r., zatem do organu orzekającego należy zbadanie, czy mienie podlegające komunalizacji stanowiło własność Skarbu Państwa oraz czy w tym czasie należało do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Z załączonego do akt administracyjnych pisma znak: [...] z 31 października 2017 r. wynika, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta R. obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. czyli w momencie wejścia w życie w/w ustawy, działka nr ew. [...]/1 położona w R. przy ul. Z. znajdowała się w strefie: [...]IV - Zgrupowanie przemysłowo-składowe baz budowlanych i transportowych P. (...). Z kolei z zaświadczenia Prezydenta Miasta R. znak: [...] z 16 października 2017 r., wydanego na podstawie art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 kpa wynika, że w Ewidencji Gruntów m. R. według stanu na dzień 27 maja 1990 r., w jednostce rejestrowej G.7 obręb [...] - [...], arkusz [...], wykazana była działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 1,3753 ha, zapisana na rzecz Skarbu Państwa jako właściciela, we władaniu P.M.R.N. w R.. Na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 2 sierpnia 2016 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt podziału działki Nr [...] o pow. 1,4[...] ha, zgodnie z Wykazem zmian gruntowych zamieszczonym na mapie z projektem podziału nieruchomości, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego m. R. Nr ew. [...] w dniu 21 marca 2016 r., w Ewidencji Gruntów i Budynków m. R. ujawniono działki: Nr [...] o pow. 0,1982 ha, [...] o pow. 0,3266 ha, Nr [...]o pow. 0,4258 ha, Nr [...] o pow. 0,1592 ha. Nr [...] o pow. 0,1807 ha, Nr [...] o pow. 0,1209 ha. Kwerenda dokumentów księgi wieczystej [...] wykazała, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Ustalono również, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w posiadaniu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]". Należało zatem zdaniem Wojewody ustalić charakter przedmiotowego posiadania. Dalej organ I instancji wskazał, iż ostateczną decyzją Wojewody Nr [...] z 12 grudnia 2011 r. stwierdzone zostało nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 34 i 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]". W ocenie Wojewody pozostawanie spornej nieruchomości we władaniu [...] bez prawa udokumentowanego w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm., dalej: ugg) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych i jako taka podlegała ustawowej komunalizacji, to jest nabyciu przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie. art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło [...], w którym zarzuciło przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem art. 7 i 77 kpa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego. Po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie akt sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie znalazła podstaw do odmiennej oceny zebranych dowodów a w konsekwencji innego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. 27 maja 1990 r. KKU zauważyła, że w sprawie jest bezsporne, iż objęta wnioskiem nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa co potwierdza księga wieczysta. Wynika to również z zaświadczenia Prezydenta Miasta R. znak: [...] z 16 października 2017 r., wydanego na podstawie art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 kpa. Zatem konieczne było ustalenie, czy sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. dniu należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ powołał się na treść art. 6 ust. 1 ugg, zgodnie z którym grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Grunty te zatem do wspomnianych organów należały, chociaż nie było to należenie w kategoriach stricte prywatnoprawnych (użytkowanie, posiadanie etc.). Dalej organ odwoławczy podał, że w myśl art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 26, poz. 183 ze zm.), rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Organ uznał zatem, że sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej). Następnie organ odwoławczy powołał się na uchwały NSA sygn. akt I OPS 2/16 oraz I OPS 5/17, z których wynika, że nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa państwowego nie są nieruchomościami należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 ugg. Z kolei stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym. W ocenie Komisji, z akt sprawy nie wynika, ażeby w formie prawem przewidzianej nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki [...] [...]., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślono, że [...] nie przedstawiła w toku postępowania żadnego z tytułów prawnych wskazanych w art. 38 ugg. Prawo zarządu [...] do przedmiotowej nieruchomości nie powstało zaś z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Organ powołał się na ukształtowaną linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...], jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Zaznaczono również, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), nie zostało bowiem wymienione przedsiębiorstwo państwowe [...]. [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Ponadto fakt, że organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] [...]. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 5 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, oraz przez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa, wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym; 2. art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...] (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) w zw. z art. 38 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 24, poz. 122) przez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę, oraz że z przepisów prawa wynika, że przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...] oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności; 3. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] (Dz. U. z 2021 r. poz. 146) przez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji. Uzasadniając skargę skarżąca powołała się na przepisy ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 9, poz. 76) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]", określające zasady gospodarowania przez [...] mieniem państwowym. W ocenie skarżącej, z ich treści wynika, że zarząd na przedmiotowej nieruchomości powstał z mocy prawa przez fakt oddania tej nieruchomości do eksploatacji przez [...]. Zdaniem skarżącej, bez względu to, czy legitymuje się ona obecnie dokumentem wykazującym przekazanie jej konkretnego gruntu, może udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację wynikającą z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2167, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie zawiera ona wad uzasadniających w świetle art. 145 p.p.s.a. jej wyeliminowanie z obrotu prawa. Sąd nie dopatrzył się także uchybień których istnienie powinien brać pod uwagę z urzędu. Organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w sprawie i dokonał niewadliwej wykładni przepisów prawa. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych zgodnie z którym jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przesłanki komunalizacji oceniane są na datę wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. a wyłączenia zawarte są w art. 11-12 tej ustawy. O przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 ugg, zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Zatem nieruchomości, które nie zostały przez terenowe organy administracji państwowej rozdysponowane w sposób przewidziany w tym przepisie, należały do tych organów niezależnie od tego jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym ( wyrok NSA z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, wyrok WSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10). Zatem za nieruchomość nienależącą do terenowego organu administracji państwowej można uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. W tej dacie ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ugg. Brak takiej decyzji lub umowy oznacza, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnokrajowym, nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, w tym także na podstawie art. 87 ugg, nie pozwala na przyjęcie, że majątek ten "należał" do posiadacza czy dysponenta. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość, 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast kwestią sporna jest czy 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo [...] dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez [...] było jedynie władztwem faktycznym. Stosownie do treści art. 38 ugg dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Skarżąca spółka nie przedstawiła tego rodzaju dokumentów, nie twierdzi również, że nimi dysponuje innymi dokumentami (umową, protokołem zdawczo-odbiorczym), który ustanawiałby zarząd czy użytkowanie. W świetle art. 87 ust. 2 ugg, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Natomiast stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje (por. wyroki WSA w Warszawie: z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 809/16, z 25 września 2020 t., sygn. akt I SA/Wa 328/20). Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 1295/05 oraz z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2299/20). Stanowisko takie zostało również wyrażone w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, i 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, które wiążą skład orzekający w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. w uchwałach tych stwierdzono, że "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. [...] oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych". W toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedstawiła żadnego indywidualnego aktu dotyczącego działki nr [...]( np. decyzji, umowy lub protokołu zdawczo-odbiorczego), który ustanowiłby zarząd lub użytkowanie. Na istnienie tego rodzaju dokumentów również się nie powoływała, wywodząc fakt zarządu nieruchomością jedynie z przepisów dotyczących organizacji [...], mających charakter ogólny. Z tej przyczyny Sąd ocenił jako prawidłowy wniosek organu odwoławczego, że [...] władało nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny. Brak wykazania tytułu prawnego [...] do spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. oznacza, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Wbrew zarzutom skargi, prawa zarządu [...] do spornej nieruchomości nie sposób również wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego [...]. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych, dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07, Lex nr 453385). Nie można zatem, jak próbuje czynić to skarżąca, prawa zarządu [...] wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego [...], ponieważ obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]", bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei, nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do mienia będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa [...] służy prawo zarządu. Przywoływany w skardze art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], jako że spółka nie przedstawiła wymaganej przepisami decyzji wojewody – nie może stanowić przeszkody do komunalizacji spornej nieruchomości. Z treści art. 34 i art. 34a ustawy wynika wprost, że nie dotyczą one nieruchomości, które podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 526/08). W wyroku z 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 677/16 NSA stwierdził słusznie, że określona w przepisie art. 34 data, stanowiąca przesłankę nabycia użytkowania wieczystego określona została jako data późniejsza w stosunku do daty 27 maja 1990 r., czyli daty wywołującej oznaczone ustawowo skutki prawne w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. Oznacza to, że nabycie użytkowania wieczystego przez [...] na podstawie powołanej ustawy komercjalizacyjnej nie powodowało, że w dacie 27 maja 1990 r. grunty nabywane nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska skarżącej o wyłączeniu spornej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W myśl tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponad wojewódzkim. Zgodnie z art. 11 ust. 2 wykaz takich przedsiębiorstw określić miała Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Ta zaś, w wykazie objętym rozporządzeniem z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji, nie ujęła przedsiębiorstwa państwowego [...]. Wobec powyższego należało uznać, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył całokształt materiału dowodowego oraz dokonał prawidłowej oceny przesłanek zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem Gminy Miasta R.. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz.2095).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 17 marca 2022
- Symbol z opisem
- 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
- Hasła tematyczne
- Komunalizacja mienia
- Skarżony organ
- Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Sędziowie
- Justyna Mazur Marek Wroczyński /przewodniczący/ Renata Nawrot /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
art. 5 ust. 1 pkt 1 , art. 11 ust. 1 pkt 2 · Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe
art. 6 ust. 1 i pkt 2 w zw. z art. 16 · Dz.U. 1989 nr 26 poz. 138
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
art. 87 ust. 2 · Dz.U. 2021 poz. 1899
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny