VIII SA/Wa 154/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W dniu 17 marca 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W uzasadnieniu skarżący podał, że ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci ([...] i [...] lata). Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę - [...] zł, renty rodzinnej po zmarłej żonie w wysokości po [...] zł na skarżącego i dzieci oraz świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł na syna. Wyjaśnił, że bieżące wydatki tj. rata kredytu – [...] zł, opłaty za mieszkanie – [...] zł, media – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, najem mieszkania studiującej córki – [...] zł i inne – [...] zł przekracza uzyskiwany dochód – [...] zł, dlatego też korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej oraz harmonogram spłaty kredytu. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący nadesłał wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego, na którym brak jest operacji, faktury za energię oraz kserokopie zaliczkowego rozliczenia zużycia wody. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że skarżący nie wykonał należycie wezwania do uzupełnienia wniosku w szczególności w zakresie przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego zwierającego historię operacji. Z rachunku tego wynika bowiem, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy jedyne operacje na nim obejmowały wyłącznie opłatę za prowadzenie rachunku – [...] zł oraz tzw. "zasilenie" przez firmę, w której skarżący jest zatrudniony kwotami w wysokości [...] zł. Z rachunku tego skarżący nie reguluje żadnych zobowiązań, nie wpływa tu wynagrodzenie za pracę, jak również świadczenie wychowawcze na syna, czy też renta rodzinna. Budzi to o tyle wątpliwości, że przedłożony dowód z rachunku bankowego nie obrazuje jakimi faktycznie środkami finansowymi skarżący dysponuje, jak również stosunku wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Tymczasem według oświadczenia skarżącego bieżące wydatki jakie ponosi, także na utrzymanie studiującej córki, przewyższają uzyskiwane dochody, czego w żadnym razie nie potwierdzają złożone dokumenty. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło w dostateczny sposób wykonane przez skarżącego wezwanie z dnia 31 marca 2017 r. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.