VIII SA/Wa 149/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2017 r, nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

We wniosku o przyznanie prawa pomocy S. W. (dalej: "skarżący") podał, że mieszka z matka emerytką, która osiąga dochód w wysokości [...] zł. Posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha z którego nie osiąga dochodu. Jednocześnie wskazał, że otrzymał dopłaty obszarowe w wysokości ok. [...] zł i posiada oszczędności z pracy poza rolnictwem w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 28 maja 2018 r. zobowiązano skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", do uzupełnienia wniosku, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez m.in. przedstawienie zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy - i w jakiej wysokości - skarżącemu w latach 2016 - 2017 przyznano płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przedstawienie zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, udokumentowanie dochodowości gospodarstwa rolnego (np. z tytułu sprzedaży płodów rolnych, dzierżawy nieruchomości rolnych), w tym sprzedaży płodów rolnych fakturami VAT-RR oraz wskazanie łącznej wartości dostaw wykazanej na fakturach VAT RR wystawionych w 2018 r., przedstawienie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego, przedstawienie szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie wraz z określeniem ich wysokości, a także przedstawienie dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ich opłacenie, przedstawienie innych dokumentów potwierdzających sytuację majątkową skarżącego deklarowaną we wniosku o prawo pomocy, w szczególności dokumentów mogących potwierdzić deklarowany brak dochodowości gospodarstwa rolnego. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków wniosku została (po dwukrotnym awizowaniu w dniach 1 i 11 czerwca 2018 r.) uznana za skutecznie doręczoną w dniu 15 czerwca 2018 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. przewiduje, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, jest ona zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Wnioskodawca mimo wezwania (pismo z 28 maja 2018 r.) do złożenia w terminie siedmiu dni dokumentów źródłowych oraz udzielenia informacji dotyczących sytuacji materialnej nie wykonał wezwania. W świetle konstrukcji instytucji prawa pomocy, opisane działanie pozostawało w dobrze pojętym interesie wnioskodawcy, ponieważ udokumentowanie sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie spoczywa na Sądzie, ale na podmiocie z takim wnioskiem występującym. Skoro zatem wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to tym samym brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Skarżący tymczasem posiada oszczędności w kwocie [...] zł. tj. wielokrotnie przekraczające koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie (na tym etapie postępowania strona nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych). W ocenie referendarza dysponowanie oszczędnościami w takiej wysokości oraz posiadanie majątku w żaden sposób nie wskazują, aby skarżący znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej. Oceny tej nie zmienia wskazanie przez skarżącego na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, leczeniem, czy remontem bądź zakupem niezbędnego sprzętu w gospodarstwie. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący bez wątpienia nie należy do żadnej z tych grup, a wręcz przeciwnie jest osobą dobrze sytuowaną i jest w stanie ponieść wszelkie koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji. .