VIII SA/Wa 144/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy uchyla zaskarżoną decyzję.

Syg. akt VIII SA/Wa 144/21 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku, znak [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 31zq ust.7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych( DZ.U poz. 374 dalej ustawa) w związku z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych( DZ.U z 2020 roku, poz. 266 ze zm. ) odmówił E. T. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 roku. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Zgodnie z art. 31zo ust.1 ustawy płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 roku, wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: - przed dniem 1 lutego 2020 roku i na dzień 29 lutego 2020 roku; - w okresie od 1 lutego 2020 roku do dnia 29 lutego 2020 roku; - w okresie od 1 marca 2020 roku do 31 marca 2020 roku i na dzień 30 kwietnia 2020 roku – zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. W dniu [...] października 2020 roku skarżąca złożyła pismo o rozpatrzenie wniosku o zwolnienie opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku. Po przeprowadzeniu postępowania w zakresie odszukania wniosku stwierdzono, że nie został on odnotowany wpływ takiego wniosku. W dniu [...] grudnia 2020 roku zwróciła się ponownie z prośbą o zwolnienie z opłacania składek za wyżej powołany okres. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zwolnienie z opłacania składek przysługiwał na podstawie kompletnie i poprawnie wypełnionego wniosku złożonego do 30 czerwca 2020 roku, o czym skarżąca została poinformowana pismem z dnia [...] października 2020 roku. Oznacza to, że wniosek został przez skarżącą po terminie i nie może być rozpatrzony pozytywnie. W związku z powyższym nie przysługuje skarżącej prawo do zwolnienia z opłacania ze składek. Skargę na decyzję organu wniosła E. T.. Zaskarżonej decyzji zarzucała: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nie złożyła wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania składek w ustawowym terminie w sytuacji gdy złożyła go w terminie , gdyż w dniach 16- 17 kwietnia 2020 roku; - naruszenie art. 31 zo ust.1, art. 31 zp ust.1 oraz art. 31 zq ust.7 ustawy poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące odmową zwolnienia. W związku z powyższym wnosiła o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnosiła o dopuszczenie dowodów: - z akt ZUS syg. [...] na okoliczność złożenia wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 roku i korespondencje z ZUS w tym zakresie; - zeznań świadków P. T. i A. K. na okoliczność daty i sposobu złożenia przedmiotowego wniosku; - zobowiązanie organ do złożenia dokumentów określających sposób składania wniosku i wszelkich pism do organu przez osoby zainteresowane w okresie marzec – kwiecień 2020 roku. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż wniosek fizycznie został złożony jej męża P. T. w obecności pracownika A. K. w siedzibie organu emerytalnego w R. do urny wskazanej przez pracownika ochrony. Była to jedna z dostępnych i dopuszczalnych możliwości złożenia powyższego dokumentu, albowiem z uwagi na stan zagrożenia epidemiologicznego organ rentowy został zamknięty dla interesantów i nie było możliwości złożenia dokumentów za potwierdzeniem odbioru. Oczywiście była możliwość złożenia pisma za pośrednictwem urzędu pocztowego jednakże z uwagi na pośpiech oraz kolejki na poczcie, a także strach przed zarażeniem zdecydowała się złożyć wniosek do specjalnej urny wystawionej w urzędzie. Argumentowała, że długo nie otrzymywała odpowiedzi na wniosek, jednakże była przekonana że jest to spowodowane dużą ilością tego rodzaju wniosków złożonych przez przedsiębiorców. Tymczasem pod koniec września 2020 roku otrzymała trzy upomnienia wzywające ją do zapłaty zaległych składek, o których zwolnienie wystąpiła. W dniu [...] października 2020 roku poinformowała ZUS o złożeniu wniosku z prośbą o jego odszukanie i rozpatrzenie. W odpowiedzi organ poinformował skarżącą, że po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego nie odnotowano wpływu jej wniosku. Wobec powyższego pismem z dnia [...] listopada 2020 roku podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i dodatkowo złożyła kopię wniosku złożonego w kwietniu 2020 roku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku otrzymała decyzję organu z [...] grudnia 2020 roku o odmowie zwolnienia od opłacania składek. Przedmiotowa decyzja jest błędna ponieważ opiera się na ustaleniu, iż wniosek złożyła po terminie. Wskazywała, że skorzystała z jednej dostępnej formy złożenia wniosku i nie jest jej winą, że ZUS nie zorganizował w należyty sposób procedury składania wniosków. Jej zdaniem istotnym dowodem w sprawie byłby dowód z przesłuchania osób, które fizycznie składały dokumenty w urnie na terenie organu. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy: a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia; b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów; c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną; d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wyżej przedstawione kryteria należy uznać, iż przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i art. 7 kpa - zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 kpa organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Należy wskazać, że powołane przepisy nakładają na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w związku z tym winny one zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 roku, sygn.. akt II GSK 1548/11, LEX nr 1229771). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy przede wszystkim zauważyć, iż fakt złożenia bądź niezłożenia przedmiotowego wniosku dotyczy okresu kwietnia 2020 roku, w którym to okresie funkcjonowanie organów – w tym przyjmowanie wniosków w związku z pandemią było utrudnione, a jednym ze sposobów było składanie dokumentów do specjalnego ,, pojemnika ‘’ przygotowanego przez organ. Taki sposób dostarczania dokumentów powodował, iż wnioskodawca miał utrudniony sposób wykazania, iż wniosek został doręczony w określonej dacie. Zdaniem Sądu w związku z powyższym postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia złożenia danego dokumentu winno być przeprowadzone szczególnie wnikliwie, które w niebudzący wątpliwości sposób rozstrzygnęłoby tę kwestię. Standardy postępowania w tym zakresie są regulowane przez przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa i to organ winien dołożyć wszelkich starań aby te wątpliwości rozstrzygnąć. Co prawda dopiero w skardze E. T. złożyła wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków P. T. i A. K., którzy uczestniczyli w faktycznym składaniu dokumentów do pojemnika. Zdaniem Sądu przeprowadzenie dowodów z zeznań tych świadków może mieć istotne znaczenia dla oceny faktu daty złożenia tych dokumentów w organie, biorąc pod uwagę, iż był to czas pandemii, ograniczeń w pracy organów, w tym również urzędów pocztowych. Należy też zauważyć, iż kwestie możliwości zwolnień ze składek dla przedsiębiorców mają istotne znaczenie dla możliwości kontunuowania swojej działalności. Z tych też względów w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie przeprowadzając postępowanie uzupełni je o przeprowadzenie dowodu z zeznań zawnioskowanych przez skarżącą świadków, co pozwoli na ustalenie czy skarżąca w ustawowym terminie złożyła przedmiotowy wniosek, zgodnie Z tych też względów biorąc pod uwagę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.