VIII SA/Wa 136/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. W.-B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.

Przedmiotem skargi B. W.-B. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ, ARiMR, Agencja) z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: PROW) na lata 2014-2020. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 15 marca 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego PROW na lata 2014-2020 w ramach obszaru związanego z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu. Złożony wniosek wymagał uzupełnienia, dlatego organ dwukrotnie, tj. pismami z 9 września 2019 r. i 12 listopada 2019 r., działając na podstawie § 15 ust. 1 i § 15 ust. 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1371, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie wykonawcze)", wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wskazanych nieprawidłowości i braków. W ww. pismach wezwano skarżącą m.in. do dostarczenia dokumentów potwierdzających osiągnięcie przychodu z tytułu działalności rolniczej, o której mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie dwukrotnie stronę informowano, że za osobę fizyczną prowadzącą działalność rolniczą w celach zarobkowych będzie uznany podmiot, który w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy uzyskał dokumentowany fakturą VAT, fakturą VAT RR lub wydrukiem z kasy fiskalnej lub dokumentacją podatkową PIT przychód ze sprzedaży produktów rolnych w wysokości co najmniej 5.000 zł i działalność ta nie jest prowadzona w celach naukowo-badawczych. Skarżąca była również pouczona o skutkach nieusunięcia wszystkich braków, o których mowa w § 15 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. W odpowiedzi na pierwsze wezwanie strona dołączyła do wniosku faktury o numerach: [...] z [...] marca 2018 r., [...] z [...] lipca 2018 r., [...] z [...] sierpnia 2018 r., [...] z [...] grudnia 2018 r, [...] z [...] grudnia 2018 r. i [...] r. z [...] grudnia 2018 r. dotyczące sprzedaży jabłek i wiśni na łączną kwotę przewyższającą 5.000 zł. W drugim wezwaniu z [...] listopada 2019 r. organ zauważył, że dostarczone przez skarżącą faktury dotyczą okresu po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy, a wymagane są dokumenty z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia tegoż wniosku. Jednak w odpowiedzi na ww. pismo strona nie złożyła już żadnych innych faktur. Organ po analizie złożonego wniosku wraz z uzupełnioną dwukrotnie dokumentacją uznał, że skarżąca ubiegająca się o przyznanie pomocy, pomimo powtórnego wezwania, nie usunęła wszystkich braków wskazanych w pismach przez ARiMR, co skutkuje nieprzyznaniem wnioskowanej pomocy. Dlatego pismem z [...] grudnia 2019 r. znak: [...] ARiMR, działając na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 562 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu), poinformowała skarżącą o odmowie przyznania pomocy oraz pouczyła o trybie zaskarżania tego rozstrzygnięcia. Pismem z [...] stycznia 2020 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygnięcie ARiMR z [...] grudnia 2019 r., żądając jego zmiany, ponieważ według jej wiedzy i stosownie do załączonych dokumentów przedmiotowy wniosek nie powinien być rozpatrzony negatywnie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że do wniosku, zgodnie z wezwaniem, dołączyła dokumenty dotyczące służebności mieszkania, a nie gruntów, opis inwestycji, która nie wymaga żadnych zgłoszeń ani projektów dotyczących wyposażenia chłodni, uzasadnienie planowanych inwestycji, potwierdzenie zakończonych prac budowlanych przechowalni. We wcześniejszej korespondencji przedstawiła również wyczerpująco wyjaśnienia dotyczące potwierdzenia sprzedaży produktów, umowy z grupą producentów i szereg innych pism. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie. Jednocześnie przedstawiła przebieg postępowania oraz ustosunkowała się do zarzutów skargi. Wyjaśniła, że organ nie przyznał skarżącej pomocy, ponieważ przedmiotowy wniosek nie był kompletny, a tryb postępowania dotyczący jego uzupełnienia został wyczerpany. Weryfikacja przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów, mimo dwukrotnego wezwania, wykazała brak poprawnego załącznika do wniosku o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 13 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, co tym samym uniemożliwiło stwierdzenie kompletności i poprawności dokumentacji przedmiotowego wniosku. Złożone przez wnioskodawczynię (w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do uzupełnienia wniosku) dokumenty nie mogły zostać uznane za potwierdzające spełnienie warunku, o którym mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, gdyż nie dotyczyły okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny, rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania reguluje ustawa o wspieraniu oraz rozporządzenie wykonawcze wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu. Przepis § 15 rozporządzenia wykonawczego w ust. 1 wskazuje, że jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w § 14 ust. 1, 1a i 3 wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Jeżeli natomiast podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo wezwania nie usunął braków w wyznaczonym terminie, Agencja wzywa ponownie ten podmiot, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (§ 15 ust. 1a rozporządzenia wykonawczego). W myśl zaś § 15 ust. 2 ww. rozporządzenia jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo powtórnego wezwania nie usunął wszystkich braków wskazanych przez Agencję, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio. Z treści tego przepisu ustawy wynika, że w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, pkt 4, 5, pkt 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wynika, że złożony wniosek o przyznanie pomocy nie może być zmieniany przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w zakresie kwoty wnioskowanej pomocy przez jej zwiększenie lub w zakresie planu finansowego operacji lub zestawienia rzeczowo-finansowego operacji, z wyłączeniem zmian wynikających z wezwań Agencji. Dodatkowo wskazać należy, że postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy jest postępowaniem konkursowym. Zatem aplikujące o pomoc finansową podmioty muszą spełnić wszelkie określone przepisami prawa i procedurą wymagania, w tym wymagania formalne, które w równym stopniu obowiązują każdego z aplikujących o pomoc. Z treści § 13 rozporządzenia wykonawczego należy wywieść, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek starannego i odpowiadającego założeniom danego programu operacyjnego przygotowania dokumentacji konkursowej. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy finansowej z uwagi na nieusunięcie przez nią wszystkich braków wniosku. Wprawdzie organ nie jest zobligowany do aktywnego gromadzenia materiału dowodowego i działania z urzędu w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niemniej – jak to wynika z w.cyt. przepisów rozporządzenia wykonawczego - spoczywał na nim obowiązek wezwania skarżącej do uzupełnienia braków wniosku w sytuacji niedopełnienia obowiązku przedstawienia pełnego materiału dowodowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż wezwanie organu powinno być zrozumiałe, jasne, czytelne i odnosić się do wcześniej złożonych dokumentów lub wyjaśnień wskazując, dlaczego nie zostały one uznane za wystarczające. Jest to pochodna wymogu działania zgodnie z zasadą praworządności. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ, zgodnie z § 15 rozporządzenia wykonawczego, dopełnił obowiązku dwukrotnego wezwania skarżącej do uzupełnienia braków wniosku. Pierwsze wezwanie z [...] września 2019 r. obejmowało 18 punktów, w których Agencja w sposób czytelny i zrozumiały wskazała, jakie dokumenty wnioskodawczyni winna była jeszcze złożyć w celu uzupełnienia wniosku. Punkt 8 tego wezwania dotyczył (zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego) brakujących kopii dokumentów potwierdzających osiągnięcie przychodu z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w § 2 ust 3 rozporządzenia wykonawczego. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego pomoc przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 17 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wojskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), jeżeli w gospodarstwie, którego jest posiadaczem, prowadzi w celach zarobkowych działalność rolniczą w zakresie produkcji zwierzęcej lub roślinnej, z wyłączeniem chowu i hodowli ryb, i działalność ta nie jest prowadzona w celach naukowo- badawczych. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego uznaje się, że rolnik będący osobą fizyczną prowadzi działalność rolniczą w celach zarobkowych, jeżeli w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy uzyskał przychód ze sprzedaży produktów rolnych w wysokości co najmniej 5 tys. zł, udokumentowany fakturą VAT lub fakturą VAT RR, lub wydrukiem paragonu fiskalnego kas rejestrujących, lub dokumentacją podatkową podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżąca na skutek pierwszego wezwania nie w pełni usunęła wskazane w nim braki. Wprawdzie złożyła 6 faktur VAT dokumentujących sprzedaż owoców, ale pochodzących z dat późniejszych, aniżeli z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy (pomimo prawidłowego pouczenia o treści § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego). Wniosek o przyznanie pomocy datowany jest bowiem na dzień 15 marca 2018 r., natomiast przedstawione na wezwanie organu faktury pochodziły z okresu od 28 marca 2018 r. do 24 grudnia 2018 r. W drugim wezwaniu z [...] listopada 2019 r. organ w pozycji 21 ponownie wskazał na brak dokumentów potwierdzających osiągnięcie przychodu zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego oraz wprost zwrócił uwagę, że załączone przez wnioskodawczynię dokumenty dotyczą okresu po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy, a wymagany jest dokument z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku. Po otrzymaniu drugiego wezwania skarżąca nie złożyła już żadnych faktur zgodnie z punktem 21, czyli tego braku nie uzupełniła. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy zgodnie z wnioskiem skarżącej, która była prawidłowo pouczana i wzywana do uzupełnienia braku wniosku. Niewątpliwie organ nie dysponował dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunku z § 13 ust. 3 pkt 4 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Dlatego miał podstawę do odmowy przyznania pomocy zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu. Uznając zatem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a skarga skutecznie go nie podważa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Ocena pozostałych zarzutów nie ma w tym wypadku znaczenia dla sprawy i nie wpływa na ocenę zasadności odmowy przyznania pomocy.