Sygnatura
VIII SA/Wa 104/26
Wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2026 r., VIII SA/Wa 104/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 23 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "MWINB", " organ odwoławczy") Nr [...]z dn. 19 grudnia 2025 r. na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania A.P.od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Nr [...]z dnia 20.10.2025r., nakazującej A.P.przebudowę-w wyznaczonym terminie - ogrodzenia działki nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C. od strony południowej i wschodniej, wykonanego z elementów betonowych, w taki sposób, aby ogrodzenie było ażurowe i posiadało maksymalną wysokość 1,80m – na podstawie art. 138§1 pkt.2 kpa orzekł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 1 w związku z art. 51 ust.7 ustawy Prawo budowlane orzekł " nakazuję A.P.rozbiórkę ogrodzenia działki nr ew. [...] od strony południowej i zachodniej, położonej w miejscowości S., gm. C., wykonanego z elementów betonowych, z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O wykonaniu obowiązku należy poinformować PINB w G.." W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wywołane pismem z dn. 19.08.2025 r. do PINB w G. dot. przeprowadzenia czynności kontrolnych na nieruchomości położonej przy ul. J. [...]w m. S. gm. C.. W rezultacie przeprowadzonych w dn. 09.09.2025 r. czynności kontrolnych ustalono, że " Działka nr ewid. [...]od południa i zachodu ogrodzona ogrodzeniem betonowym prefabrykowanym na słupach betonowych wmurowanych w grunt. Wysokość ogrodzenia 2,05 - 2,2m, ogrodzenie pełne (panel betonowy)". Pismem z dnia 12.09.2025r. PINB w G. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ogrodzenia z elementów betonowych usytuowanego na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C.. W przebiegu postępowania decyzją Nr [...] z dnia 01.10.2025r. PINB w G. wstrzymał roboty budowlane przy budowie w/w ogrodzenia w trybie natychmiastowym. Kolejno, decyzją Nr [...]z dnia 20.10.2025r. organ I instancji nakazał A.P.przebudowę - w wyznaczonym terminie - ogrodzenia działki nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C. od strony południowej i wschodniej, wykonanego z elementów betonowych, w taki sposób, aby ogrodzenie było ażurowe i posiadało maksymalną wysokość 1,80m. Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia w ustawowym terminie wniosła A.P.. MWINB, po rozpatrzeniu odwołania, orzekł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 1 w związku z art. 51 ust.7 ustawy Prawo budowlane orzekł " nakazuję A.P.rozbiórkę ogrodzenia działki nr ew. [...] od strony południowej i zachodniej, położonej w miejscowości S., gm. C., wykonanego z elementów betonowych, z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O wykonaniu obowiązku należy poinformować PINB w G.." Prezentując swoje stanowisko w sprawie oraz argumentację, MWINB wskazał co następuje: Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działka nr ewid. [...]położona w miejscowości S., gm. C. ogrodzona jest od strony południowej i zachodniej ogrodzeniem pełnym betonowym prefabrykowanym na słupach betonowych wmurowanych w grunt. Wysokość ogrodzenia wynosi ok. 2,05m -2,2m. Organ wojewódzki zauważa, iż zgodnie art. 29 ust. 2 pkt 20 Prawa budowlanego, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20m została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jak też dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż A.P. mogła bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej wybudować ogrodzenie. Niemniej, rolą organu nadzoru budowlanego jest wówczas sprawdzenie czy w/w roboty budowlane, na wykonanie których nie potrzeba pozwolenia ani zgłoszenia, nie naruszają przepisów techniczno-budowlanych, jak również przepisów prawa miejscowego, o czym stanowi art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego oraz czy nie powodują zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Brak obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę/dokonania zgłoszenia nie wyklucza automatycznie możliwości ingerencji organów nadzoru budowlanego. Następnie organ odwoławczy podniósł, że brak obowiązków uzyskania pozwolenia budowę ogrodzeń, czy też zgłoszenia tego rodzaju robót budowlanych nie oznacza całkowitej dowolności w zakresie ww. robót budowlanych zmierzających do wykonania ogrodzenia. W sytuacji, gdy wykonane ogrodzenie jest niezgodne z przepisami techniczno-budowlanymi lub z przepisami prawa miejscowego, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do ingerencji sprowadzającej się do obowiązku przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 – 51 Prawa budowlanego. Stosownie do art. 51 ust.1 Prawa budowlanego, organ w drodze decyzji: 1/ nakazuje zaniechanie dalszych robot budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, 2/ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, 3/ w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektonicznobudowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. MWINB wskazał, że celem postępowania opartego na art. 51 w/w ustawy jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego, czy też przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zasadniczy obowiązek organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, polega na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), w przypadkach wskazanych w art. 50 Prawa budowlanego, doprowadzić do stanu zgodnego z prawem po uprzednim ustaleniu, że zachodzi taka konieczność. Mając na uwadze powyższe PINB w G. dokonał analizy przepisów planistycznych obowiązujących na terenie działki oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C.. Organ wojewódzki wskazuje, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza niezgodność inwestycji objętej prowadzonym postępowaniem z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy C. na obszarze sołectw: B., G., N.i W., zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy w C. Nr [...] z dnia 08.07.2002r. Działka nr ew. [...] położona jest na terenie oznaczonym w w/w miejscowym planie jako [...] (vide: mapa z senwisu c..e-mapa.net). Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 w/w Uchwały: "Ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy i ładu przestrzennego: ustala się ażurowe formy ogrodzenia działek o wysokości do 1,80m". Powyższe oznacza, że wykonanie ogrodzenia na tych terenach w innej formie i o wysokości większej niż 1,80m będzie stanowić naruszenie w/w zapisów planu miejscowego. W związku z powyższym PINB w G. działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazał A.P.doprowadzenie ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem poprzez jego przebudowę w taki sposób, aby w/w ogrodzenie było ażurowe i posiadało maksymalną wysokość 1,80m. W ocenie M. WINB w/w obowiązek jest nieprawidłowy, ponieważ w istocie odpowiada rozbiórce obiektu i konieczności wybudowania go od nowa, co bez wątpienia wykracza poza dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W realiach niniejszej sprawy nie można zastosować w/w przepisu, gdyż decyzja wydana na jego podstawie powinna wskazywać zakres zmian lub przeróbek obiektu (przy zachowaniu zasadniczej części/istoty urządzenia/obiektu budowlanego), jakie winna zobowiązana wykonać, co w omawianej sprawie i tak wiązałoby się z rozbiórką betonowego ogrodzenia (z uwagi na to, że całe ogrodzenie jest wykonane z płyt prefabrykowanych betonowych). Tym samym według organu wojewódzkiego zasadnym jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. MWINB zauważa, że nakaz rozbiórki wydany na podstawie w/w przepisu Prawa budowlanego musi być poprzedzony wykazaniem, że nie istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Tak więc nakaz rozbiórki może nastąpić wówczas, gdy z ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego wynika, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób, jak tylko poprzez orzeczenie rozbiórki. Taka sytuacja w omawianej sprawie ma miejsce. Niezgodność stanu faktycznego z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w ocenie tut. organu z uwagi na jej charakter może zostać usunięta tylko przez nakazanie rozbiórki ogrodzenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Ponadto w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia organ powiatowy wskazał, że należy dokonać przebudowy ogrodzenia działki nr ew. [...] od strony południowej i wschodniej. Z akt sprawy, w szczególności z wydruku mapy z systemu c..e-mapa.net (str. 7 akt) wynika, że częściowo ogrodzenie znajduje się od strony zachodniej, nie zaś - jak wskazał PINB w G. w sentencji decyzji - od strony wschodniej. Jednocześnie organ wojewódzki podkreśla, że orzeczenie co do istoty sprawy w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie w oparciu art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy nie doprowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Tut. organ orzeka bowiem w ramach tego samego postępowania naprawczego, gdzie ustawodawca w ramach ustalonego stanu faktycznego dopuszcza orzekanie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 Prawa budowlanego. Zdaniem MWINB poprzez wydanie niniejszego rozstrzygnięcia nie dojdzie również do naruszenia art. 139 Kpa ("Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny"), bowiem pozostawienie w obrocie prawnym w zaistniałym stanie faktycznym decyzji wydanej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, która faktycznie jest niewykonalna, doprowadziłoby do rażącego naruszenia dyspozycji w/w przepisu. Ponadto w tym zakresie organ odwoławczy powołał się na pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 10.12.2020r. sygn. akt II OSK 356/20, że: "(...) utrzymanie stanu niezgodnego z treścią obowiązującego prawa miejscowego narusza także rażąco interes społeczny. Wobec tego dopuszczalne było wydanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz w piśmie z dnia 26.11.2025r. i dnia 03.12.2025r. Mazowiecki WINB wskazuje, iż nie zasługują one na uwzględnienie i nie mogą skutkować umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie. Wskazać należy, iż przedmiotem postępowania jest ogrodzenie działki nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C. (por. zawiadomienie Z dnia 12.09.2025r.). W kwestii zaś wskazania przez organ I instancji rożnych kierunków geograficznych w kontekście lokalizacji ogrodzenia Mazowiecki WINB podkreśla, iż dokonał w tym zakresie weryfikacji i w ramach postępowania odwoławczego usunął powyższe uchybienie, wskazując na prawidłowe usytuowanie ogrodzenia. Z protokołu kontroli z dnia 09.09.2025r. wynika, że ogrodzenie jest usytuowane od strony południowej i zachodniej. Tym samym nie sposób zgodzić sięze skarżącą, że niemożliwym jest m.in. wykonanie decyzji. Ponadto brak jest podstaw do badania w niniejszym postępowaniu sąsiednich ogrodzeń pod kątem zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w tym "przeprowadzenie oględzin porównawczych". Powyższe może być ewentualnie przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych, o ile organ I instancji uzna, że istnieją ku temu słuszne podstawy. Wreszcie MWINB stwierdził, że w jego ocenie charakter przedmiotowego ogrodzenia tzn. wykonanie go z prefabrykatów betonowych wyklucza możliwość wykonania przeróbek/zmian w celu nadania mu cech ażurowości. Z powyższych względów należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Nr [...]z dnia 20.10.2025r. oraz orzec co do istoty sprawy, jak w sentencji wydanej decyzji. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 26 stycznia 2026 r. wniosła A.P. ( dalej jako: "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zaskarżając ww. decyzję w całości, skarżąca podniosła następujące zarzuty: 1/ naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego ( (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) – poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, iż w realiach sprawy, nie ma możliwości dostosowania ogrodzenia do zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i uznania, iż jedyną możliwością doporowadzenia ogrodzenia do zgodności z prawem jest jego rozbiórka; art. 139 k.p.a. -poprzez naruszenie zasady reformationis in peius, gwarantującej stronie postępowania, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony, co przejawia się w wydaniu przez organ II instancji, nie tylko decyzji mniej korzystnej niż wydanej przez organ I instancji, co nadto, wydanie decyzji rozbiórkowej, która jest najbardziej surową formą decyzji, i stosowana zawsze wyjątkowo i ostatecznie; art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie tzw. zasady dwuinstancyjności postępowania, na skutek prowadzenia postępowania w oparciu o inna podstawą prawną, niż czynił to PINB w G., co w efekcie pozbawiło stronę możliwości obrony swoich praw, np.: poprzez wskazywania dodatkowych okoliczności sprawy, jak np.: ukazanie organowi II instancji, iż możliwe jest doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodności z prawem; w efekcie tego, strona została de facto pozbawiona prawa do rozpoznania swojej sprawy dwukrotnie; art.7 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, w zakresie ustaleń, czy przedmiotowe ogrodzenie nadaje się do przebudowy, tak by było zgodne z zapisami m.p.z.p., co mogło nastąpić np.: poprzez zlecenie stosownych oględzin, lub wystąpienia do inwestorki z wyjaśnieniami, w efekcie czego ustalenie organu, iż ogrodzenie nie nadaje się do przebudowy jest błędne; 2/ naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art.51 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (t.j.. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej: ust. pr. bud.), poprzez jego zastosowanie i nakazanie inwestorce rozbiórkę ogrodzenia, podczas, gdy istnieje możliwość doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodności z prawem, poprzez jego modyfikację, zarówno w zakresie wysokości, jak i ażurowości, o czym szerzej w uzasadnieniu skargi. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1/ uchylenie zaskarżonej decyzji w całości 2/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego W uzasadnieniu skargi, jej autor pełnomocnik skarżącej, wskazał, że decyzja o rozbiórce obiektu stanowi zawsze ostateczny środek (ultima ratio). W orzecznictwie podkreśla się, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów szeroko pojętego prawa budowlanego i w związku z tym należy ją stosować jako ostateczność. Przed orzeczeniem nakazu rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia ponad wszelką wątpliwość, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, konieczne jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę i jaki ma być jej zakres. W ustalonym stanie sprawy, organ nadzoru budowlanego, nie wziął pod należytą uwagę powyższych reguł, pomijając rozważania na temat możliwości technicznych, jakie obecne są aktualnie na rynku, pod kątem możliwej przebudowy ogrodzenia, i niejako z automatu, z góry orzekł, iż nie ma możliwości by Skarżąca uczyniła zadość decyzjom Organu I instancji, wobec czego nakazał od razu, całkowitą rozbiórkę ogrodzenia. W ocenie strony skarżącej, orzeczony nakaz rozbiórki, jest niezgodny z prawem, a także z pominięciem, obecnych możliwości technicznych na rynku budowlanym, co do wykonania prac budowlanych, jak przebudowa betonowych ogrodzeń. Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postepowania, skarżąca podniosła, że organ nadzoru budowlanego szczebla wojewódzkiego, wyciągnął błędne wnioski ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jakoby w niniejszej sprawie, charakter ogrodzenia nie pozwalał na jego dostosowanie do wymogów, jakie stawia obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania w zakresie ażurowości i wysokości ogrodzenia ( naruszenie art. 80 kpa). Ponadto decyzja nakazująca całkowitą rozbiórkę ogrodzenia, jest mniej korzystna dla skarżącej niż decyzji organu I instancji, mocą której PINB nakazał Skarżącej przebudowę ogrodzenia, tak by było zgodne z prawem ( naruszenie art. 139 kpa). Decyzja, wbrew uzasadnieniu organu II instancji, narusza art. 139 k.p.a., bowiem nie tylko jest mniej korzystana niż pierwsza decyzja w sprawie, to dodatkowo, zamknęła skarżącej procedurę naprawczą, nakazując rozbiórkę, jeszcze zanim skarżąca rozpoczęłaby starania ukazujące organom, iż możliwa jest przebudowa ogrodzenia. Wreszcie uzasadniając naruszenie art. 15 kpa, zasady dwuinstancyjności postepowania administracyjnego, skarżąca wskazała, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji, stanowiło pozbawienie skarżącej możliwości obrony jej praw- po pierwsze Skarżąca działała bez pełnomocnika, nie została poinformowana nawet przez Organ II instancji, że prowadzi postępowanie z innej podstawy prawnej, co wszak miało istotny wpływ na podjęcie inicjatywy ochrony swoich praw przez skarżącą na tym etapie sprawy, m.in. poprzez wykazanie Organowi II instancji, na możliwości techniczne, doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem. Co więcej, Organ II instancji, nawet nie wystąpił do skarżącej z wezwaniem do złożenia wyjaśnień, lecz z góry orzekł, na niekorzyść skarżącej, nakazując jej rozbiórkę obiektu, obierając inną podstawę prawną. W rezultacie Skarżąca została pozbawiona prawa do rozpoznania jej sprawy dwukrotnie, bowiem PINB prowadził de facto inny rodzaj postępowania, w oparciu o inną podstawę prawną, a przede wszystkim ukierunkowaną na inny cel, niż uczynił to MWINB w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem Nr [...] z dn. 17.02.2026 r. MWINB z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji MWINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja, MWINB Nr [...]z dn. 19 grudnia 2025 r. na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania A.P.od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Nr [...]z dnia 20.10.2025r., nakazującej A.P.przebudowę-w wyznaczonym terminie - ogrodzenia działki nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. C. od strony południowej i wschodniej, wykonanego z elementów betonowych, w taki sposób, aby ogrodzenie było ażurowe i posiadało maksymalną wysokość 1,80m – na podstawie art. 138§1 pkt.2 kpa orzekł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 1 w związku z art. 51 ust.7 ustawy Prawo budowlane orzekł " nakazuję A.P.rozbiórkę ogrodzenia działki nr ew. [...] od strony południowej i zachodniej, położonej w miejscowości S., gm. C., wykonanego z elementów betonowych, z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt. 4 P.b., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Zgodnie natomiast z art. 51 ust. 1 pkt. 1 p.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W ocenie Sądu MWINB prawidłowo uznał, że stan niezgodności z prawem, polegający na niezgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. i nakazania inwestorowi rozbiórki obiektu będącego przedmiotem postępowania. Należy też wskazać, że trafnie wskazały organy, że nawet w przypadku uznania, że przedmiotowy obiekt budowlany, tj. w sprawie ogrodzenie, nie był objęty obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę czy dokonania zgłoszenia, to pod pojęciem przepisów prawa wskazanych w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. należy rozumieć także postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem budowa obiektu budowlanego, gdyby nawet nie wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu, jest innym przypadkiem samowoli budowlanej, polegającym na budowie tego obiektu niezgodnie z przepisami w świetle art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 P.b. (por. postanowienie NSA z 23 lutego 2010 r., sygn. II OW 27/09, wyrok NSA z 22 maja 2009 r., sygn. IIOSK 802/08, uchwała NSA z 3 października 2016 r., sygn. II OPS 1/16, komentarz do Prawa budowlanego autorstwa Alicji Plucińskiej-Filipowicz (red.), Marka Wierzbowskiego (red.), Kamila Bulińskiego, Arkadiusza Despot-Mładanowicza, Tomasza Filipowicza, Artura Kosickiego, Mariusza Rypina, Mirosława Wincenciaka, wydawnictwo LEX, 2014). Tym samym tryb postępowania, o którym mowa w art. 50 i art. 51 P.b., został przez organy nadzoru budowlanego zastosowany prawidłowo. W sprawie okolicznością bezsporną jest, że wykonany obiekt budowlany w postaci ogrodzenia działki skarżącej nr ew. [...] położonej w m. S. gm. C. jest niezgodne z zapisami m.p.z.p. przyjętego Uchwałą Rady Gminy w C. Nr [...] z dnia 08.07.2002r. Działka nr ew. [...] położona jest na terenie oznaczonym w w/w miejscowym planie jako [...] (vide: mapa z serwisu c..e-mapa.net). Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 w/w Uchwały: "Ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy i ładu przestrzennego: ustala się ażurowe formy ogrodzenia działek o wysokości do 1,80m". Powyższe oznacza, że wykonanie ogrodzenia na tych terenach w innej formie i o wysokości większej niż 1,80m będzie stanowić naruszenie w/w zapisów planu miejscowego. Z protokołu oględzin ww. działki przeprowadzonych w dn. 9.09.2025 r. wynika, że : "Działka nr ewid. [...]od południa i zachodu ogrodzona ogrodzeniem betonowym prefabrykowanym na słupach betonowych wmurowanych w grunt. Wysokość ogrodzenia 2,05 - 2,2m, ogrodzenie pełne (panel betonowy)". Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji MWINB nakazującej skarżącej rozbiórkę ogrodzenia swojej nieruchomości w m. S. gm. C.. W ocenie MWINB sporne ogrodzenie ze względu na niezgodność z m.p.z.p. powinno zostać rozebrane, gdyż nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać organowi nadzoru budowlanego, a nie skarżącej. Sąd podziela stanowisko MWINB, że kwestionowana decyzja tego organu o charakterze reformatoryjnym, uchylająca decyzję I instancji PINB w G. i orzekająca o rozbiórce ww. ogrodzenia, jest zgodna z art. 51 ust.1 pkt.1 u.p.b., a ponadto nie narusza zarzuconych w skardze przepisów postępowania. W ocenie Sądu MWINB w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadnił w sposób prawidłowy, przekonujący i wiarygodny dlaczego ww. ogrodzenie, aby zostało doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, powinno być rozebrane, a nie przebudowane, jak orzekł organ I instancji , tj. PINB w G.. W ocenie Sądu wskazywane w skardze możliwości techniczne przebudowy ww. ogrodzenia betonowego pełnego do stanu z cechami ażurowości, są tylko dywagacjami teoretycznymi, nie ma deklaracji żadnego wykonawcy podjęcia się i wykonania takich robót budowlanych, które by doprowadziły pełne płyty betonowe do stanu ażurowego, tj. z prześwitami. Według Sądu jest mało prawdopodobne pod względem technicznym wykonanie takich robót bez uszkodzenia płyt ogrodzeniowych. Z tych względów nie jest zasadny zarzut skargi naruszenia przepisów prawa materialnego art. 51 ust.1 pkt.1 u.p.b. Sąd nie uznał za zasadne i nie uwzględnił wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ poprawnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ( art. 80 kpa), nie naruszono zasady dwuinstancyjności ( art. 15 kpa), bo organ odwoławczy wbrew zarzutom skargi procedował w tej samej sprawie, w ramach tożsamego postępowania nadzorczego z art. 50 – 51 u.p.b., a organ odwoławczy orzekał reformatoryjnie na podstawie art. 138§1 pkt. 2 kpa, w postępowaniu zrealizowano wymogi wyjaśnienia sprawy wszechstronnie i kompleksowo ( art. 7 kpa). W kontrolowanej decyzji zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo przywołał i wyjaśnił oraz zastosował art. 51 § 1 pkt 1 P.b. Wreszcie, wbrew zarzutom skargi, nie naruszono art. 139 kpa zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, tj. zasady reformationis in peius, ponieważ organ I instancji wadliwie orzekł o przebudowie spornego ogrodzenia zamiast o jego rozbiórce. W kontekście zapisów planistycznych, utrzymanie stanu ogrodzenia niezgodnego z treścią m.p.z.p., rażąco narusza zapisy planistyczne oraz interes społeczny w rozumieniu art. 139 kpa. ( vide wyrok NSA z dn. 10.12.2020 r. sygn..akt II OSK 356/20). Wobec tego w rozpoznawanej sprawie dopuszczalne było wydanie zaskarżonej decyzji w świetle art. 139 kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd w wydanym wyroku uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a skargę jako niezasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 17 lutego 2026
- Symbol z opisem
- 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
- Hasła tematyczne
- Budowlane prawo
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Justyna Mazur Leszek Kobylski /sprawozdawca/ Marek Wroczyński /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 · Dz.U. 2025 poz. 418
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II OZ 420/26 · 23 kwietnia 2026
Postanowienie NSA z 23 kwietnia 2026 r., II OZ 420/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: VII SA/Wa 1128/25 · 23 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2026 r., VII SA/Wa 1128/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: VII SA/Wa 1465/25 · 23 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2026 r., VII SA/Wa 1465/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny