VII SAB/Wa 60/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2017 r. odmawiającego J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu – J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy i pisma z dnia 28 listopada 2017 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada udział w połowie domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2 i udział w połowie działki siedliskowej o powierzchni [...] m2. Skarżący zwrócił uwagę w uzasadnieniu wniosku na niepełnosprawność spowodowaną skutkami wypadku samochodowego, utrudniającą od maja 2004 r. samodzielne funkcjonowanie, ograniczony kontakt słuchowy i wzrokowy z otoczeniem od 2007 r. spowodowany udarami mózgu. Oświadczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1863 zł miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył: koszty utrzymania domu – średnio 515 zł, koszty leczenia – 485 zł, koszty obsługi postępowań administracyjnych – średnio 450 zł miesięcznie. Skarżący posiada stawy pstrągowe, w internecie natomiast dostępne są informacje wskazujące, że pod adresem zamieszkania skarżącego prowadzone jest Gospodarstwo [...]. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy, uznać należało, iż nie jest zasadne przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca nie wykazał bowiem w sposób wiarygodny, aby znajdował się w trudnej sytuacji, która nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. W ocenie referendarza sądowego skarżący przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy i niepełny, co nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Zauważył, że w sprawie sygn. akt II SA/Po 375/16, po sporządzeniu przez ustanowionego dla skarżącego adwokata z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w tej sprawie wyroku, skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika z wyboru (radcę prawnego), który w jego imieniu w dniu 3 lutego 2017 r. złożył skargę kasacyjną. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 28 grudnia 2017 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podniósł, że piśmie z dnia 28 listopada 2017 r. podał, że posiada stawy pstrągowe. Natomiast skarga kasacyjna w spawie o sygn. akt II SA/Po 375/16 została sporządzona przez "taniego prawnika" i została odrzucona przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, pisma z dnia 28 listopada 2017 r. oraz sprzeciwu wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada udział w połowie domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2 i udział w połowie działki siedliskowej o powierzchni [...] m2. Skarżący zwrócił uwagę w uzasadnieniu wniosku na niepełnosprawność spowodowaną skutkami wypadku samochodowego, utrudniającą od maja 2004 r. samodzielne funkcjonowanie, ograniczony kontakt słuchowy i wzrokowy z otoczeniem od 2007 r. spowodowany udarami mózgu. Oświadczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1863 zł miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył: koszty utrzymania domu średnio 515 zł, koszty leczenia 485 zł, koszty obsługi postępowań administracyjnych około 450 zł miesięcznie. Skarżący posiada stawy pstrągowe. W ocenie Sądu, z przedstawionego przez skarżącego opisu stanu majątkowego nie wynika, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że skarżący decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych skarżący sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody i majątek nieruchomy. Wskazać należy, że majątek nieruchomy skarżącego może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli stronie brakuje pieniędzy na koszty postępowania sądowego, czy ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego, Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy, badając szczegółowo sytuację materialną wnioskodawcy z ich możliwościami finansowymi, zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.