VII SAB/Wa 38/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą we W. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie rozpatrzenia zażalenia I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 7 czerwca 2021 r., nr 392/2021; II. stwierdza, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu ww. zażalenia; III. stwierdza, że bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą we W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z dnia 17 stycznia 2023 r. Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczącą nierozpoznania, w ustawowym terminie, zażalenia na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 7 czerwca 2021 r. nr 392/2021 dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w O. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1, 2, 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w z art. 12 § 1 w z art. 6 k.p.a. poprzez brak załatwienia sprawy we wskazanych w k.p.a. terminach. W związku z tym wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu jednego miesiąca oraz o stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności przez Ministra z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa, oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o umorzenie postępowania, bowiem sprawa została zakończona postanowieniem Ministra z dnia 15 marca 2023 r. W piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2023 r. Stowarzyszenie podtrzymało skargę, jednak cofnęło wniosek o zobowiązanie Ministra do załatwienia sprawy w ciągu miesiąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej Ppsa) mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracji publicznej w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 35 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. nakazuje organowi - wobec niezałatwienia sprawy w terminie - powiadomienie strony o nowym terminie załatwienia sprawy i przysługującym jej prawie do wniesienia ponaglenia. Organ jest zatem bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.. Jak wynika z akt niniejszej sprawy zażalenie na postanowienie z dnia 7 czerwca 2021 r. wpłynęło do organu I Instancji w dniu 21 czerwca 2021 r. (data prezentaty), następnie wraz pismem przewodnim z dnia 28 czerwca 2021 r. zostało przekazane do Ministra, gdzie wpłynęło w dniu 6 lipca 2021r. (data prezentaty). W piśmie z dnia 2 listopada 2021 r. pełnomocnik strony podniósł dodatkowe okoliczności do wniesionego zażalenia. W piśmie z dnia 19 listopada 2021 r. pełnomocnik strony został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie. Uzupełnienia braku nastąpiło w dniu 3 grudnia 2021 r. (data stempla pocztowego). W piśmie z dnia 15 stycznia 2023 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 15 marca 2023 r. Minister wydał postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2021 r. Pierwsza czynność organu w postępowaniu odwoławczym miała miejsce w dniu 19 listopada 2021 r., a więc niemal 5 miesięcy po otrzymaniu zażalenia. Zestawienie powyższych dat wskazuje natomiast, że samo postępowanie zażaleniowe zostało zakończone w terminie 20 miesięcy od jego uruchomienia. Od czasu uzupełnienia braku formalnego zażalenia upłynęło niemal 15 miesięcy. Przez ten czas, choć formalnie nie było przeszkód do rozpoznania wniesionego zażalenia, Minister nie dokonał w sprawie żadnej czynności, przynajmniej taka nie została odnotowana w nadesłanych akt sprawy. Zasadne zatem było stwierdzenie, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostawał w bezczynności, ponieważ nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. złożonego zażalenia oraz nie informował strony o powstałym opóźnieniu i nie wyznaczał nowego terminu załatwienia sprawy. Skoro jednak Minister przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd rozpatrzył zażalenie i w dniu 15 marca 2023 r. wydał postanowienie kończące postępowanie administracyjne, bezprzedmiotowe stało się zobowiązanie organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia. Wniosek w tym zakresie został również cofnięty przez skarżące Stowarzyszenie. Obligowało to Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, do umorzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do rozpatrzenia zażalenia. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. Należy mieć na uwadze, że uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 1a Ppsa). Okolicznościami, które mają wpływ na ocenę rażącego naruszenia prawa, jest po pierwsze czas trwania postępowania, po wtóre zaś takie przesłanki jak: stopień skomplikowania sprawy, rodzaj czynności, które musi dokonać organ administracji w celu zakończenia postępowania, podejmowane działania organu w danej sprawie i ich efektywność (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 871/17). Sąd mając na uwadze, długość prowadzonego postępowania, brak informowania strony o przyczynach opóźnienia a także braku jakichkolwiek obiektywnych przesłanek przemawiających za tak długim prowadzeniem postępowania uznał, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III sentencji. Z uwagi na brak wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej Sąd nie uznał, za zasadne z urzędu orzeczenie w tym przedmiocie. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżące Stowarzyszenie wniosło również kilkanaście innych skarg na Ministra w podobnym przedmiocie, a Sąd w niektórych z tych sprawy wymierzył grzywnę organowi z urzędu, zatem cel dyscyplinujący, został osiągnięty. Przyznanie sumy pieniężnej jest zaś uprawnieniem Sadu a nie obowiązkiem. To ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie uznał to za konieczne. W pkt IV, dotyczącym kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 206 Ppsa. Na koszty składał się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika (480 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 Ppsa.