VII SAB/Wa 2377/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Andrzej Nogal (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko asesor WSA Wojciech Białogłowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r., na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Rektora Uczelni [...] w W. w przedmiocie wydania karty przebiegu studiów 1. stwierdza, że Rektor Uczelni [...] w W. dopuścił się bezczynności w sprawie; 2. stwierdza, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Rektora Uczelni [...] w W. do wydania aktu w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz ze zwrotem akt administracyjnych; 4. przyznaje od Rektora Uczelni [...] w W. na rzecz skarżącego P. D. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Rektora Uczelni [...] w W. na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga z dnia 8 sierpnia 2025 r. P. D., zwanego dalej Stroną lub Skarżącym, na bezczynność Rektora Uczelni [...], zwanego dalej Rektorem lub Organem, w przedmiocie wniosku o wydanie karty przebiegu studiów. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w 2021 r. podjął naukę na wymienionej Uczelni. W dniu 11 czerwca 202 r. wystąpił o wydanie karty przebiegu studiów do Rektora. Uczelnia wysyłła do Skarżącego kolejne o zawiadomienia o przedłużeniu terminu, ostatnie do 30 kwietnia 2025 r. Po upływie tego terminu Skarżący złożył ponaglenie w dniu 6 lipca 2025 r., a potem skargę do tut. Sądu na bezczynność w dniu 8 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł o: 1) "zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku o wydanie karty przebiegu studiów w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy"; 2) "stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem o wydanie karty przebiegu studiów"; 3) "stwierdzenie, że bezczynność Uczelni miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa"; 4) "przyznane od Uczelni na rzecz strony Skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł"; 5) "zasądzenie od Uczelni na rzecz skarżącej wszelkich kosztów postępowania wg norm przepisanych"; Odpowiedź Rektora Uczelni [...] w W. na skargę została przedstawiona w piśmie procesowym z 5 września 2025 r. W punkcie 3 petitum pisma organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania karty przebiegu studiów w związku z jej wydaniem oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Z kolei w punkcie 4 petitum pisma organ wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów załączonych do pisma, a wymienionych w tym punkcie. Stosownie do art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu zbyteczny był wniosek organu o przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) dowodów uzupełniających z załączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów, albowiem nie mają one związku ze sprawą, gdyż dotyczą kwestii wzorów dyplomów ukończenia odnośnych studiów, zaś przedmiotem skargi jest niewydanie karty przebiegu studiów. Na podstawie przedłożonych przez organ akt administracyjnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, co następuje: Strona Skarżąca odbywała jednolite studia magisterskie w formie niestacjonarnej w [...] – Szkole Głównej [...] w W. (obecnie pn. Uczelnia [...] w W.). W dniu 11 czerwca 2024 r. strona skarżąca złożyła do Uczelni [...] w W. wniosek o wydanie karty przebiegu studiów. Uczelnia kilkaktotnie wyznacza la nowy termin rozpoznania wniosku, ale ostatecznie karty nie wydała – jedynie wysłana została wiadomość e-mail z dnia 30 lipca 2025 r., iż skan karty jest przesłany w mailu, a oryginał jest do odbioru osobistego w siedzibie Uczelni. W dniu 8 sierpnia 2025 r. skarżąca – za pośrednictwem organu – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania w sprawie wydania karty przebiegu studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a skonkretyzowane m.in. w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, w tym w zakresie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego (pkt 8). Na wstępie należy zwrócić uwagę, że prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki i jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności (por. np. wyroki TK z: 20 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 37/15, OTK ZU 2017, seria A, poz. 90; 23 maja 2018 r., sygn. akt SK 15/15, OTK ZU 2018, seria A, poz. 35 oraz 15 grudnia 2012 r., sygn. akt SK 12/20, OTK ZU 2021, seria A, poz. 2). Na gruncie przepisów konstytucyjnych z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36, ze zm.), w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 75, poz. 444), w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego prawo do sądu wyprowadzano z ich art. 1 i art. 56 ust. 1, tj. z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz z przepisu stanowiącego, iż wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy szczególne (zob. np.: orzeczenia pełnego składu TK z 7 stycznia 1992 r., sygn. akt K 8/91, OTK 1992, cz. I, poz. 5 oraz 25 lutego 1992 r., sygn. akt K 3/91, OTK 1992, cz. I, poz. 1, a także orzeczenie TK z 8 kwietnia 1997 r., sygn. K 14/96, OTK ZU 1997, nr 2, poz. 16). W obowiązującej Konstytucji z 1997 r. prawo do sądu zostało wyrażone expressis verbis przez ustrojodawcę w art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2. W świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. m.in. wyroki z: 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50; 6 grudnia 2004 r., sygn. akt SK 29/04, OTK ZU 2004, seria A, nr 11, poz. 114; 14 marca 2006 r., sygn. akt SK 4/05, OTK ZU 2006, seria A, nr 3, poz. 29; 19 września 2007 r., sygn. akt SK 4/06, OTK ZU 2007, seria A, nr 8, poz. 98; 31 marca 2009 r., sygn. akt SK 19/08, OTK ZU 2009, seria A, nr 3, poz. 29; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt SK 34/12, OTK ZU 2015, seria A, nr 1, poz. 1 oraz 22 października 2015 r., sygn. akt SK 28/14, OTK ZU 2015, seria A, nr 9, poz. 149, a także wyrok pełnego składu TK z 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06, OTK ZU 2007, seria A, nr 9, poz. 108) na konstytucyjne prawo do sądu składa się w szczególności: – po pierwsze – prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem – organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); – po drugie – prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; – po trzecie – prawo do orzeczenia sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd, w rozsądnym terminie; – po czwarte – prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy. Podmiotem konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1, jest "każdy", tzn. każda jednostka, a także osoby prawne prawa prywatnego. Z brzmienia przywołanego przepisu konstytucyjnego wynika, że prawo do sądu obejmuje "sprawy" dotyczące jednostki i innych podmiotów tego prawa. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika jednoznacznie wola ustrojodawcy, aby prawem do sądu objąć możliwie najszerszy zakres spraw. Co więcej, z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika dyrektywa interpretacyjna zakazująca zawężającej wykładni prawa do sądu (zob.: orzeczenie pełnego składu TK z 7 stycznia 1992 r., sygn. akt K 8/91, orzeczenie TK z 8 kwietnia 1997 r., sygn. akt K 14/96, a także wyroki TK z: 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/97; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 37/15 oraz 15 grudnia 2020 r., sygn. akt SK 12/20). Konstytucyjne prawo do sądu obejmuje zarówno prawo do wymiaru sprawiedliwości, czyli merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawach z zakresu praw jednostki, jak i prawo do sądowej kontroli aktów, czynności oraz zaniechań władz publicznych, które godzą w konstytucyjne prawa i wolności jednostki. W tym ostatnim przypadku sąd realizuje czynności z zakresu ochrony prawnej, chroniąc jednostkę przed arbitralnością działań lub zaniechań podmiotu sprawującego władztwo publiczne (por. wyroki TK z: 13 stycznia 2015 r., sygn. akt SK 34/12; 22 października 2015 r., sygn. akt SK 28/14; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 37/15; 3 lipca 2019 r., sygn. akt SK 14/18 oraz 15 grudnia 2020 r., sygn. akt SK 12/20). Zakres dopuszczalnych ograniczeń prawa do sądu wyznacza ponadto art. 77 ust. 2 Konstytucji. Jego znaczenie polega na wyłączeniu możliwości zamknięcia przez ustawę drogi sądowej w zakresie dochodzenia przez jednostkę jej konstytucyjnych wolności lub praw. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej (czyli też organów uczelni wyższych, stosownie do art. 1 pkt 2 w związku z art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a., w związku z art. 48 a contrario ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.) przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach rozstrzyganych decyzjami administracyjnymi, postanowieniami oraz załatwianymi w inny sposób, jak np. wydanie zaświadczenia. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być zatem zarówno bezczynność organu (niepodjęcie przez organ żadnych czynności w sprawie), jak i przewlekłe prowadzenie postępowania (niedochowywanie przez organ przepisanych terminów do załatwienia sprawy). Podstawę do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., stanowi z kolei art. 149 p.p.s.a. W ocenie Sądu wykładnia i zastosowanie art. 149 p.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane: – ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.; – ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.; – ustawą z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 76, poz. 409), która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.; – ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Uzasadnieniem tych zmian było rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie tych zmian pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 p.p.s.a. nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych zmian. W konsekwencji art. 149 p.p.s.a. w aktualnym (literalnym) brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie (§ 1 pkt 1) czy zobowiązaniu organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 pkt 2), ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce w sprawie (§ 1 pkt 3) i czy wiązały się z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Przyjmuje się również, że art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera odrębne od siebie podstawy orzekania, uzależnione od stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie ma charakteru akcesoryjnego w stosunku do rozstrzygnięcia sądu zobowiązującego organ do podjęcia określonego działania (por. postanowienia NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, CBOSA oraz 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12, CBOSA, a także wyroki NSA z: 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, CBOSA; 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2390/12, CBOSA oraz 5 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1832/15, CBOSA). Określając kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego w sprawach bezczynności i przewlekłości należy mieć na uwadze, że środki stosowane na podstawie art. 149 p.p.s.a. nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że wydanie przez organ administracji aktu administracyjnego po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie aktu przed wniesieniem tych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania – na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. – przez sąd administracyjny. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega bowiem na rozstrzygnięciu, czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym zastosowaniu wobec organu środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13, CBOSA oraz 5 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1832/15). Nota bene stanowisko to potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 26 lutego 2025 r., sygn. akt SK 100/22 (OTK ZU 2024, seria A, poz. 65), orzekł, że "[a]rt. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że uniemożliwia rozpoznanie merytoryczne przez sąd administracyjny skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji lub innego przewidzianego prawem rozstrzygnięcia, mimo że skarga na bezczynność została wniesiona zanim stronie doręczono decyzję lub inne rozstrzygnięcie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W ocenie Sądu postępowanie przed sądem administracyjnym wywołane skargą na bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracyjny – mimo wpadkowego charakteru – nie jest tylko sui generis postępowaniem nadzorczym, ale nosi cechy postępowania odrębnego w stosunku do postępowania, którego bezczynność lub przewlekłość dotyczy. Przemawia za takim stanowiskiem przede wszystkim materia rozstrzygana w tym postępowaniu, tj. nie ocena prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego i formalnego przy wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia (jak ma to miejsce w ramach kontroli realizowanej na zasadzie art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.), ale zbadanie i ocena tego, czy organ prawidłowo realizuje konstytucyjne prawo podmiotowe jednostki do dobrej administracji (por. wyrok TK z 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20, OTK ZU 2002, seria A, poz. 70) w aspekcie rozpoznania jej sprawy bez uzasadnionej zwłoki (por. L. Kieres, Pojęcie prawa do dobrej administracji w przepisach prawnych, "Biuletyn Biura Informacji Rady Europy" 2003, nr 4, s. 25). Konsekwencją rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania administracyjnego jest wydanie wyroku, który ma wpływ na pozycję prawną jednostki, a mianowicie: na realizację jej prawa podmiotowego wywodzonego z art. 2 Konstytucji, czyli prawa do dobrej administracji. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie może odmówić jednostce merytorycznej oceny wniesionej przez nią skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu administracyjnego. Sąd zwraca przy tym uwagę, że inne rozumienie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. byłoby sprzeczne z ratio obecnego (literalnego) brzmienia całego art. 149 p.p.s.a., albowiem w uzasadnieniu do przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu z 10 lipca 2013 r. ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Sejm RP VII kad., druk sejmowy nr 1633, s. 19) wskazano, co następuje: "W obecnym stanie prawnym [czyli w 2013 r. – przyp. WSA] sąd rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania rozstrzyga według stanu sprawy na dzień orzekania. Uwzględnienie takich skarg polega bowiem co do istoty na zobowiązaniu organu do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności w określonym terminie. Aktualna [czyli w 2013 r. – przyp. WSA] treść art. 149 p.p.s.a. powoduje, że jeżeli po wniesieniu skargi organ wydał akt albo dokonał czynności, sąd umarza postępowanie, pomimo że uprzednio organ przez kilka lat przewlekle prowadził postępowanie. Często spotykaną praktyką organów jest zatem wydawanie decyzji już po wniesieniu skargi na bezczynność. Taki stan rzeczy uniemożliwia sądowi uwzględnienie takiej skargi, ponieważ w dniu orzekania sprawa została już załatwiona. W konsekwencji strona nie może uzyskać orzeczenia sądu potwierdzającego, że doszło do rażącej bezczynności czy przewlekłości postępowania. Tymczasem taki wyrok jest koniecznym warunkiem dochodzenia odszkodowana w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173, z późn. zm.). W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". Reasumując, w świetle powyższych uwag wniesienie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania administracyjnego – przed wydaniem i doręczeniem skarżącemu aktu administracyjnego – jest dopuszczalne w świetle art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, a tym samym możliwe jest merytoryczne rozpoznanie tego środka prawnego przez sąd administracyjny. Przeciwna wykładnia prowadziłaby do sytuacji, w której strona postępowania administracyjnego pozostawałaby bez jakiejkolwiek ochrony prawnej, co uchybiałoby standardom demokratycznego państwa prawnego; jednostka nie może zaś ponosić negatywnych konsekwencji wywołanych działaniami lub zaniechaniami ze strony organów administracyjnych. Ponieważ rolą sądów administracyjnych jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości w ramach kontroli administracji, co wynika wprost z art. 175 ust. 1 w związku z art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji, nie można – ani wprost przez działalność legislacyjną, ani pośrednio przez przyjęcie określonej wykładni zawężającej – tworzyć norm prawnych, które ograniczać będą kompetencje kontrolne sądów administracyjnych odnośnie do organów administracyjnych, a w konsekwencji prowadzić będą do iluzoryczności uprawnień jednostki. Zdaniem Sądu nastąpiło spełnienie przez stronę skarżącą warunku formalnego do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżąca skierowała do Rektora Uczelni [...] w W. ponaglenie na podstawie art. 37 k.p.a., które wpłynęło do tego organu. Karta przebiegu studiów, której dotyczyło ponaglenie, została natomiast sporządzona 29 lipca 2025 r. (taką datę podano w stopce tego dokumentu) i następnego dnia poinformowano skarżącą o możliwości jej odbior, ale jej nie wydano ani nie wysłano. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżąca skutecznie wniosła skargę, co pozwalało Sądowi poddać ją merytorycznej ocenie w kontekście przesłanek bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego. W tytule rozpatrywanej skargi strona skarżąca zarzuciła organowi bezczynność, natomiast w treści skargi określiła sposób procedowania organu nad jej wnioskiem jako przewlekły. Należy zwrócić uwagę, że sąd administracyjny ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny. Z kolei przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na "bezczynność" oraz "przewlekłość" jest zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia określonej czynności. W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (zob. np. wyroki NSA z: 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 255/16, Legalis; 21 września 2018 r., sygn. akt I OSK 16/17, Legalis oraz 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1290/19, Legalis). To sąd administracyjny – na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego – ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Sąd – w wyniku dokonanej analizy akt administracyjnych sprawy, obejmujących postępowanie prowadzone przez Rektora Uczelni [...] w W. – stwierdza konieczność zakwalifikowania rozpatrywanej skargi jako skierowanej przeciwko bezczynności tego organu w rozpoznaniu sprawy. Innymi słowy, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 p.p.s.a., która jest związana z niezałatwieniem sprawy w terminie w rozumieniu przepisów k.p.a. Należy bowiem zauważyć, że: – po pierwsze – postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez skarżącą wnioskiem o wydanie karty przebiegu studiów, który wpłynął do organu w dniu 10 kwietnia 2025 r.; rzeczona karta jest zaś zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 § 1 k.p.a.; – po drugie – stosownie do art. 217 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy powinno było nastąpić w ciągu siedmiu dni, czyli w niniejszej sprawie wydanie zaświadczenia albo postanowienia o odmowie jego wydania powinno nastąpić najpóźniej 17 kwietnia 2025 r.; – po trzecie – w razie niemożności wydania zaświadczenia w ustawowym terminie, np. z powodu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na zasadzie art. 218 § 2 k.p.a., organ obowiązany jest przed upływem rzeczonego terminu zawiadomić o przyczynach jego niedochowania oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy; – po czwarte – w świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wyznaczył żadnego nowego terminu na załatwienie sprawy – ani przed, ani po 17 kwietnia 2025 r. W niniejszej sprawie przedmiotem orzekania Sądu jest bezczynność Rektora Uczelni [...] w W. odnośnie do załatwienia wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia o przebiegu studiów. Orzekając w sprawach dotyczących skarg na bezczynność organu, sąd administracyjny kieruje się stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w chwili rozpoznawania skargi. Wypada jednakże zauważyć, że badana na gruncie niniejszego postępowania sądowego bezczynność jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie podjął dalszych czynności procesowych w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych podlega bowiem ocenie odnośnie do ustania stanu ewentualnej bezczynności organu, ale nie stanowi decydującej podstawy do nieuwzględnienia skargi albo do umorzenia postępowania sądowego w tym zakresie. Należy wskazać, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 k.p.a. Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 k.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Sąd wyjaśnia, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji albo innego prawem przepisanego rozstrzygnięcia. O bezczynności organu administracji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, a podejmowane czynności procesowe – choćby w postaci zakreślenia nowego terminu na załatwienie sprawy czy wydanie rozstrzygnięcia (niezależnie, czy będzie ono merytoryczne, czy formalne) – nastąpiły po bezskutecznym upływie ustawowego, "podstawowego" terminu na wydanie aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia bezczynności konieczne jest więc wyjaśnienie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie sprawy na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie – czy organ uczynił to w przepisanym terminie, a dalej – czy ewentualne jego opóźnienie jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Stosownie do art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W myśl art. 36 § 2 k.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 183/24, jeszcze niepubl.). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach działu VII k.p.a. Stosownie do art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli – zgodnie z art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. – urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub – w myśl art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. – osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Co istotne – zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. – zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się uproszczoną procedurą. Obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie porównania treści żądania strony ze stanem wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ może zaświadczyć tylko o tym, co wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. Termin na wydanie zaświadczenia lub jego odmowę określony w art. 217 § 3 k.p.a. stanowi lex specialis w stosunku do terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. Oznacza to, że ogólne terminy na załatwienie sprawy przewidziane ustawą nie mogą być stosowne nawet odpowiednio (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2/14, Legalis). Uwzględniając ustawowy siedmiodniowy termin na załatwienie wniosku o wydanie zaświadczenia, stwierdzić trzeba, że organ dopuścił się bezczynności wynoszącej ponad cztery miesiące, przekraczającej w sposób oczywisty termin załatwienia wniosku skarżącej, wyznaczony w art. 217 § 3 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca w dniu 12 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu) wystąpiła z wnioskiem o wydanie karty przebiegu studiów. Do dnia złożenia skargi (i pomimo wniesienia ponaglenia), organ – w świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych – nie wydał stronie skarżącej karty przebiegu studiów. Dopiero 30 lipca 2025 r. poinformował stronę skarżącą o możliwości osobistego odbioru żądanego dokumentu, przesyłając jej jednocześnie skan tegoż. W tej sytuacji – w ocenie Sądu – doszło do niewątpliwej bezczynności organu. W niniejszej sprawie jednakże stwierdzona bezczynność ma charakter rażący. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Akcentuje się przy tym, że rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie prawa "rażące" znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2017 r., sygn. akt V SAB/Wa 11/16, CBOSA). Mając zaś na uwadze specyfikę przedmiotowej sprawy, a także bardzo długi okres, który upłynął od złożenia przez stronę skarżącą wniosku do sporządzenia karty, a potem okoliczność, że po sporządzeniu nie została wydana Skarżącemu, Sąd – uznaje w tym zakresie żądania skargi za uzasadnione. Z tej przyczyny Sąd orzekł jak sentencji, uznając termin 14 dni na wydanie Skarżącemu aktu za właściwy, gdyż karta jest sporządzona. Właściwa jest także kwota 2000 zł orzeczona w pkt 4 wyroku, gdyż nie jest ona znaczna, a jednocześnie ma charakter zarówno kompensacyjny, jak i dyscyplinujący. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w punkcie 5 sentencji wynika z art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. i obejmuje: kwotę uiszczonego przez stronę skarżącą z tytułu wpisu sądowego od skargi (100 zł).