VII SAB/Wa 181/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie udostępnienia kopii mikrofilmów postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącemu M.G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

M. G. wniósł w dniu 21 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność (względnie przewlekłość) Dyrektora Biblioteki Narodowej. Z wyjaśnień skarżącego oraz z nadesłanej przez Dyrektora Biblioteki Narodowej dokumentacji wynika, że skarżący domagał się udostępnienia kopii cyfrowych mikrofilmu o sygn. [...] oraz kopii cyfrowych mikrofilmu o sygn. [...]. Odpowiadając na wnioski skarżącego poinformowano go o konieczności uiszczenia kosztów w łącznej wysokości 40 zł, celem wykonania i przesłania skarżącemu kopii żądanych mikrofilmów. Skarżący kwestionował faktyczne koszty sporządzenia kopii, a także wnosił o zamieszczenie materiałów bezpłatnie w systemie Polona. Odpowiadając na skargę Dyrektor Biblioteki Narodowej poinformował, że złożona skarga jest powtórzeniem treści skargi z dnia 15 września 2023 r., która została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, że w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie jest koniecznym odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Choć skarżący ponowił swoją skargę na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w tożsamym zakresie, co w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt VII SAB/Wa 168/23, to postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SAB/Wa 168/23, odrzucono skargę jako nienależącą do właściwości sądów administracyjnych. Sytuacja, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zachodzi zaś wówczas, gdy wcześniej złożona przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie skarga jest rozpoznawana merytorycznie. W odniesieniu do skargi z dnia 21 października 2023 r. Sąd ocenił, że jako dotycząca sprawy nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu, w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto, w myśl art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż postanowienia lub decyzje (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postulowana przez skarżącego bezczynność Biblioteki Narodowej w udostępnieniu kopii mikrofilmów. Przy czym Sąd zaznacza, iż z uwagi na § 22 Statutu Biblioteki Narodowej, pomimo iż skarżący błędnie określił zaskarżony podmiot, należy przyjąć iż skargą objęto stan opieszałości Dyrektora Biblioteki Narodowej. Nie ulega wątpliwości, że kontrola realizowania przez biblioteki usług, w tym ocena wysokości i zasadności pobierania opłat za usługi biblioteczne, o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2393) nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W ocenie Sądu, obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na Dyrektora Biblioteki Narodowej obowiązku załatwienia wniosku skarżącego o wydanie kopii mikrofilmów w drodze decyzji lub postanowienia, bądź też w formie innego aktu lub czynności, które mogłyby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Brak jest przepisu, który zobowiązywałby Dyrektora Biblioteki Narodowej do rozpoznania żądania skarżącego i udostępnienia bądź odmowy udostępnienia kopii mikrofilmów w drodze aktu administracyjnego albo czynności materialno-prawnej. Skoro na Dyrektorze Biblioteki Narodowej nie ciążył obowiązek wydania decyzji, postanowienia bądź podjęcia innego aktu lub dokonania innej czynności z zakresu administracji publicznej, w związku z żądaniem skarżącego, to skargę na bezczynność (względnie przewlekłość) w postulowanym zakresie należy uznać jako nie należącą do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Odnosząc się do zacytowanego przez skarżącego fragmentu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 541/23, zauważyć należy, że orzeczenie to odnosi się do materiałów archiwalnych tworzących państwowy zasób archiwalny, o którym mowa w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r., poz. 164 ze zm.). Powołana ustawa w art. 16e zobowiązuje do wydania decyzji w sprawie całkowitej albo częściowej odmowy dostępu do materiałów archiwalnych albo umorzenia postępowania. W kwestiach dotyczących materiałów bibliotecznych, które unormowano w ustawie o bibliotekach, brak jest natomiast podobnej regulacji. Tylko na marginesie Sąd zauważa, że nawet w sytuacji, gdyby rozpoznawana sprawa należała do właściwości sądów administracyjnych, skarga podlegałaby odrzuceniu jako niedopuszczalna. Skarżący bowiem w dniu 21 października 2023 r., (tj. w tym samym dniu, w którym wniósł rozpoznawaną skargę), wniósł ponaglenie. Tym samym, dokonanie wymaganego przez art. 52 p.p.s.a. obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia należałoby uznać za pozorne, co obligowałoby sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z tych wszystkich przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił, jak w pkt I sentencji. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.