VII SA/Wa 934/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adw. R. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 2 maja 2018 r. o oddaleniu wniosku adw. R. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r. przyznano L. G. i E. G. ("skarżący") prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła jako pełnomocnika skarżących adw. R. S. ("wnioskodawca"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 934/17, oddalił skargę L. G. i E. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. ww. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 2 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek adw. R. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W uzasadnieniu referendarz stwierdził, że pełnomocnik w niniejszej sprawie faktycznie nie udzielił skarżącym pomocy prawnej i nie podjął żadnych czynności, zmierzających w kierunku poprawy ich sytuacji. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że niezwłocznie po wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżących podjął działania w celu nawiązania z nimi kontaktu. Wnioskodawca stwierdził, że udzielił skarżącym porady prawnej przez telefon, wskazując na dalszy tok postępowania w sprawie. Ponadto, wnioskodawca, po wykonaniu fotokopii akt przez upoważnioną przez niego adw. A. S., w siedzibie swojej kancelarii dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, analizując możliwą alternatywną lub uzupełniającą argumentację w sprawie. W ocenie wnioskodawcy podjął on szereg czynności na rzecz skarżących, stąd powinien otrzymać wynagrodzenie za wykonaną pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ponadto, ustanowiony w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm.) obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", a więc powstaje w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, LEX nr 1 221 331, czy też z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, LEX nr 1 011 762). W związku z powyższym, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia ze środków publicznych powinna poprzedzać ocena, czy działania, które pełnomocnik podjął w sprawie, stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i chroniącą interes strony, pomoc prawną. Artykuł 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, LEX nr 1 452 190). W niniejszej sprawie, rozpoznając złożony wniosek, referendarz sądowy słusznie uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie można uznać, że doszło do faktycznego udzielenia skarżącym pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Działania pełnomocnika w niniejszej sprawie ograniczyły się do zapoznania się z fotokopiami akt (wykonanymi przez upoważnionego przez niego, innego pełnomocnika) i, jak wynika ze sprzeciwu, jednorazowego kontaktu telefonicznego ze skarżącymi. Nie można więc zgodzić się z podnoszonym w sprzeciwie zarzutem wnioskodawcy, że wykonał na ich rzecz określoną pracę, a za jego czynny udział w postępowaniu uznać m.in. fakt, że to na jego adres doręczana była korespondencja w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że samo zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie stronie informacji telefoniczne bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13, LEX nr 1 409 755). W związku z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem starszego referendarza sądowego, że działania pełnomocnika winny być adekwatne do określonej sytuacji procesowej i rzeczywiście chronić interes strony, a za takie nie można uznać podjętych przez wnioskodawcę czynności. Z tych względów stwierdzić należy, że brak jest w niniejszej sprawie możliwości uznania, że doszło do udzielenia skarżącemu pomocy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę do przyznania wynagrodzenia w oparciu o art. 250 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.