VII SA/Wa 857/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Asesor WSA Anna Pośpiech- Kłak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. W.i J.W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2023 r. nr 289/23 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania administracyjnego oddala skargę

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zw. dalej "MWINB", z dnia 14 marca 2023 r., DON.7101.21.2023.ABL, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, ZW. DALEJ "PINB" z dnia 13 grudnia 2022 r., nr 1IOT/435/2022 oraz w związku z uiszczeniem kwoty 1 500,00 zł + 22% VAT, tj. 1 830,00 (tysiąc osiemset trzydzieści) złotych na poczet sporządzenia inwentaryzacji budowlanej wymaganej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2002 r., nr 321/2002, postanawiające zwrócić kwotę 1 354,20 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt cztery) złotych na rzecz B. W. W uzasadnieniu przywołano, że PINB prowadził postępowanie administracyjne w garażu drewnianego znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul [...] w W., wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. W jego toku organ I instancji postanowieniem z dnia 17 czerwca 2002 r., nr 321/2002, nałożył na B.W. i Z. W. obowiązek przedłożenia dokumentacji inwentaryzacyjnej drewnianego garażu, zawierającej ocenę w zakresie zgodności wykonanych robót z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami, sporządzonej przez osobą posiadającą odpowiednie uprawnienia. W związku z nieprzedłożeniem wymaganej dokumentacji Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 31 marca 2004 r., nr 183/2004, zobowiązał B.W. i Z. W. do wpłacenia kwoty 1500 zł + 22% VAT na pokrycie kosztów postępowania, tj. zlecenia osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane wykonania dokumentacji inwentaryzacyjnej dla przedmiotowego obiektu budowlanego. Następnie organ powiatowy zlecił jej wykonanie Naczelnej Organizacji Technicznej Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych, inwentaryzacja została opracowana przez mgr inż. R. D., (uprawnienia budowlane o nr [...], [...], MOIIB nr ew. [...]) oraz przedłożona w dniu 15 lipca 2010 r. Przedłożona dokumentacja stanowiła jeden z dowodów, na podstawie których PINB dla m.st. Warszawy decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r., nr IIOT/435/2022, udzielił pozwolenia na użytkowanie garażu drewnianego usytuowanego na terenie działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. Kosztami za wykonanie ww. dokumentacji obciążono Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy kwotą 475,80 zł. Jednocześnie B. W. uiściła kwotę 1 500 zł + 22% VAT, tj. 1 830 zł na poczet sporządzenia inwentaryzacji budowlanej wymaganej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, nr 183/2004, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy postanowieniem z dnia 14 grudnia 2022 r., nr IIOT/537/2022, ustalił koszty postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, nr IIOT/435/2022 na kwotę 475,80 zł i postanowił zwrócić kwotę 1 354,20 na rzecz B.W. B.W. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. MWINB podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie ocena prawidłowości ustalenia kosztów postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej obiektu budowlanego, tj. budynku garażowego znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul [...] w W., zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, nr IIOT/435/2022. Sprawa budynku garażowego usytuowanego na terenie ww. nieruchomości była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu prowadzonym w ramach nadzoru budowlanego. Dalej organ wyjaśnił zasady ustalania wysokości i ponoszenia kosztów postępowania przywołując treść art. 264 § 1 i art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zw. dalej "K.p.a.", MWINB zaznaczył, że w omawianej sprawie kosztem postępowania administracyjnego był koszt wykonania inwentaryzacji obiektu budowlanego – budynku garażowego. Strona wpłaciła zaliczkę na pokrycie kosztów wykonania inwentaryzacji budowlanej wymaganej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, nr 321/2002, w kwocie 1.830,00 zł. Koszt sporządzenia ekspertyzy wyniósł 475,80 zł, co wynika z wystawionej w dniu 31 maja 2010 r. faktury vat. Organ nie doszukał się przy tym, aby koszt sporządzenia ekspertyzy był rażąco za wysokie w stosunku do tematyki opracowania bądź aby posiadała ona wady dyskwalifikujące ją jako materiał dowodowy w sprawie. W związku z powyższym, ustalając różnicę między zaliczką na pokrycie kosztów sporządzenia ww. opracowania i faktycznym kosztem jej sporządzenia, przyjął, że zwrotowi podlegała kwota 1.354,20 złotych. Skargę na powyższe postanowienie wywiodła B.W. i J.W. nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi podniesiono poszczególne kwoty ściągnięte na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1232/04. W odpowiedzi na skargę MWINB podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że koszty postępowania zostały w tej sprawie ustalone prawidłowo. W piśmie z 19 maja 2023 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy. W pisemnym stanowisku z 4 lipca 2023 r. B.W. zaznaczyła, że organ ściągnął pieniądze w trybie egzekucji w 2009 r. tytułem zaliczki, a sporządzona przez biegłego dokumentacja jest nierzetelna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zw. dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego je postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Podstawą wydanych w sprawie niniejszej postanowień był art. 264 § 1 K.p.a. w myśl którego organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W art. 264 § 2 K.p.a. przyjęto, że na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Wypada również zauważyć, że - jak stanowi art. 262 § 1 K.p.a. - stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (§ 2). Wśród składników kosztów postępowania art. 263 § 1 K.p.a. wymienia koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Jednocześnie, organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Ustalenie wysokości kosztów postępowania administracyjnego następuje na jego końcowym etapie. Jest to związane z przyjętym w ramach Kodeksu założeniem, że należności z tytułu kosztów nie mają charakteru ryczałtowego, lecz związane są z faktycznie podjętymi czynnościami procesowymi. (por. Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa, 2023) W wyroku z 14 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1370/16 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez upoważnionych geodetów, lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia, uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania. W wyroku z 4 października 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt II SA/Łd 402/19) zaznaczył zaś, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest więc wykazać i uzasadnić nie tylko ogólną wysokość kosztów danego postępowania, ale też wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony kosztami. Ustalone zaskarżonym postanowieniem koszty postępowania były związane z postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją PINB Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 13 grudnia 2022 r. Przeprowadzone w terenie kontrole oraz przedłożona przez skarżącą inwentaryzacja uwypukliły węzłowe problemy, jakie wynikają z usytuowania garażu i przebiegu granicy. Wobec rozbieżnych ustaleń co do zgodności tej zabudowy z przepisami prawa organ powiatowy zobowiązał B.W. i Z. W. do uiszczenia kwoty 1.500 złotych + 22% Vat (łącznie 1.830 złotych) na poczet sporządzenia inwentaryzacji budowlanej wymaganej postanowieniem z 17 czerwca 2002 r. Oceny w zakresie zgodności wykonanych robót z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami, zawierającej aktualną odbitkę z mapy zasadniczej, dokonał biegły działający na zlecenie organu. Koszt ekspertyzy wyniósł 475.80 złotych. Zauważyć bowiem trzeba, że w myśl art. 81c ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021 r. poz. 2351), w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Na etapie rozstrzygania sprawy niniejszej, w odniesieniu do rozliczenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej garażu drewnianego usytuowanego na terenie dz. nr [...] przy ul. [...] w W., organ zobowiązany był zatem przyjąć, że ostatecznym postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 17 marca 2002 r. współwłaścicielki nieruchomości zostały zobowiązane do wpłacenia zaliczki 1.500 zł + 22% VAT na pokrycie kosztów postępowania, tj. zlecenia osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane wykonania za zobowiązane dokumentacji inwentaryzacyjnej przedmiotowego budynku. Zaliczka została ściągnięta w drodze egzekucji administracyjnej od B.W. w lutym 2009 r. Pozyskana ekspertyza techniczna stała się podstawą wydanej w sprawie decyzji PINB z 13 grudnia 2022 r. w sprawie udzielającej pozwolenia na użytkowanie garażu drewnianego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w W. Powyższe powoduje, że organy nadzoru budowlanego były uprawnione do wydania postanowienia na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. W obrębie wydatków w prowadzonym postępowaniu w sprawie dotyczącej garażu drewnianego rozliczeniu podlegała zaliczka wyegzekwowana od skarżącej w drodze postępowania egzekucyjnego. Wyegzekwowana kwota w wysokości 1.830 złotych, po odjęciu kosztu sporządzonej ekspertyzy (475,80 złotych), zasadnie podlegała więc zwrotowi w ostatecznej kwocie 1.354,20 złotych. Zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia nie może być również skutecznie podważona argumentami związanymi z koniecznością ponoszenia kosztów w innych postępowaniach. W obrębie postępowania prowadzonego w sprawie rozbiórki murowanego budynku garażowo-gospodarczego nie mogły podlegać rozliczeniu zaliczki opłacone przez skarżącą tytułem kosztów postępowania prowadzonego w odniesieniu do innych obiektów zlokalizowanych na tej samej działce. Skarga nie dostarczyła zatem wystarczających podstaw dla uchylenia zaskarżonego postanowienia, które Sąd uznał za zgodne z przepisami prawa i uzasadnione okolicznościami sprawy. Wyjaśnić końcowo trzeba, że wniosek skarżącej o przeprowadzenie rozprawy nie był dla Sądu wiążący. Przy czym należy podkreślić, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Do tego typu spraw niewątpliwie należy sprawa ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.