VII SA/Wa 798/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Aneta Żak (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. i A. Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lutego 2023 r. znak: DON.7200.150.2022.KAL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2023 r. znak: DON.7200.150.2022.KAL, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB), na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku T. Z., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z [...] stycznia 2022 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Decyzja to została wydana w następujący stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...] [...]WINB utrzymał w mocy decyzję PINB w G. z [...] grudnia 2021 r. nr [...] umarzającą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego wykonania budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 x 4,77 m na działce nr [...] położonej przy Al. [...] w P. (obecnie wiaty). W jej uzasadnieniu [...]WINB wskazał, że organy procedowały w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego wykonania robót budowlanych na działce nr [...] położonej w P., które doprowadziły do zabudowy wnęki przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwiema ścianami i wykonania płyty balkonowej, wykonania budynku gospodarczego drewnianego oraz w sprawie istniejącego otworu okiennego w budynku mieszkalnym od strony granicy z ww. działką. Wszczęcie postępowania w tej sprawie poprzedzone zostało przeprowadzeniem w dniu 28 września 2021 r. czynności kontrolnych na przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalono, że znajduje się na niej, m.in., budynek mieszkalny dwukondygnacyjny, z poddaszem użytkowym, wybudowany na podstawie decyzji Urzędu Gminy i Miasta P. z [...] października 1998 r. o pozwoleniu na budowę. Budynek został przekazany do użytkowania bez sprzeciwu PINB. Ustalono ponadto, że wnęka tego budynku mieszkalnego od strony podwórka (tj. od działki nr [...] i [...]) została zabudowana dwoma ścianami konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 x 4,77 m, wysokość 2,8 m przy części niższej, 3,35 m przy istniejącym budynku murowanym, dach jednospadowy, pokryty blachą. Jedna ze ścian posiada drzwi garażowe. Ściana drewniana w odległości 2,5 m od granicy działki nr [...] posiada otwór okienny. Okap wysunięty o 0,6 m w stronę działki nr [...]. Pomieszczenie znajduje się na płycie betonowej. Obecna w trakcie kontroli inwestorka D. P. oświadczyła, że obiekt wykonano w 2017 r. W dniu kontroli nie przedstawiono dokumentacji dotyczącej inwestycji. W toku postępowania, PINB w G. postanowieniem z [...] listopada 2021 r. nr [...] wstrzymał D. P. budowę ww. budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 m x 4,77 m. W związku z tym, że pismem z 16 listopada 2021 r. D. P. poinformowała organ powiatowy, że w ww. obiekcie zostały zdemontowane drzwi i służy on obecnie jako wiata rekreacyjna, w dniu 22 listopada 2021 r. PINB ponownie przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których stwierdzono trwałe zdemontowanie drzwi garażowych. Ustalono istnienie pomieszczenia otwartego, którego dwie ściany stanowią ściany budynku mieszkalnego murowanego, zaś jedna jest drewniana, otwór okienny w ścianie drewnianej został zlikwidowany. Ustalono, że wewnątrz pomieszczenia znajduje się stół i ławki. Stwierdzono brak przedmiotów właściwych pomieszczeniu gospodarczemu. W odniesieniu do tych ustaleń, decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego wykonania budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 x 4,77 m na ww. działce nr [...] jako bezprzedmiotowe. Decyzję PINB utrzymał w mocy [...]WINB decyzją z [...] stycznia 2022 r. uznając, że organ I instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. [...]WINB stwierdził, że nie budzi jego wątpliwości zakwalifikowanie przez organ I instancji obiektu będącego przedmiotem postępowania jako wiaty pełniącej funkcję rekreacyjno-wypoczynkową. Podkreślił, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek uwzględnienia zmian stanu faktycznego sprawy zaistniałego w toku postępowania. Wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wobec obiektu zakwalifikowanego jako budynek gospodarczy konstrukcji drewnianej, jednakże w jego toku postępowania zmieniono kwalifikację na wiatę. [...]WINB podkreślił, że aczkolwiek ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji wiaty, to interpretując ten termin należy odwołać się do jego potocznego znaczenia, tj. "budowli składającej się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekkiej budowli w postaci dachu wspartego na słupach (...)" (Słownik Języka Polskiego, www.sjp.pwn.pl). Za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie obiektu na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), wiążący budowlę z gruntem. W załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) wskazano zaś, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Jak wyjaśnił organ, za zakwalifikowaniem obiektu jako wiaty przemawia okoliczność nieposiadania przez ten obiekt wszystkich przegród budowlanych (ścian) wydzielających ją z przestrzeni. Z tego względu obiekt nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333; dalej jako: p.b.). Na jego funkcję rekreacyjno-wypoczynkową wskazuje zaś dokumentacja zdjęciowa stanowiąca załącznik do protokołu kontroli z 22 listopada 2021 r. Na fotografiach widoczne są m.in. stół i ławki. W tych okolicznościach sprawy, mając na uwadze brzmienie art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., organ stwierdził następnie, że na realizację przedmiotowej wiaty o pow. 15,88 m2 nie jest wymagane zarówno pozwolenie na budowę, jak i zgłoszenie robót budowlanych. Wskazał, iż ustalił także, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na obszarze, na którym znajduje się działka nr [...], nie zakazuje budowy wiat, zaś przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065; dalej: r.w.t.), nie regulują minimalnej odległości wiat od granic sąsiednich działek. Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie do budynków oraz do budowli spełniających cechy użytkowe budynku (tak: NSA w wyroku z 8 stycznia 2013 r. II OSK 1642/11). Reasumując, [...]WINB stwierdził, że skoro w sprawie nie miała miejsca samowola budowlana, a wykonana wiata nie narusza przepisów prawa, jest we właściwym stanie technicznym oraz nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia, to uznać należy, że w omawianej sprawie nie istniały okoliczności, które uzasadniałyby nakładanie obowiązków z zakresu nadzoru budowlanego w ramach kompetencji ustawowych organu. Co do sposobu zakończenia postępowania w sytuacji, gdy brak jest podstaw do rozstrzygania o istocie postępowania i wydawania decyzji na podstawie art. 51 p.b. w przedmiocie nałożenia jakichkolwiek obowiązków, w orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane zaś były, jak wskazał organ, rozbieżne poglądy. Uznawano bowiem zarówno, że powinno ono być zakończone decyzją merytoryczną (odmawiającą nałożenia obowiązków), jak i przyjmowano, że kończyć powinno się decyzją formalną, umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jednakże, jak wskazał NSA w wyroku z 30 listopada 2016 r., II OSK 519/15, wydanie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności z art. 51 ust. 1 p.b., czy też decyzji o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., prowadzi w istocie do identycznego pod względem formalnym i prawnym skutku wykonanych robót, gdyż uzyskują one status legalnych, czy to ze względu na brak możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (umorzenie postępowania), czy to poprzez wydanie decyzji stwierdzającej brak możliwości wydania nakazu wykonania czynności lub robót. Obie decyzje są zaskarżalne i mogą być zweryfikowane. Trudno w związku z tym dopatrzyć się wyższości w jakimkolwiek względzie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia jakiegokolwiek obowiązku nad decyzję umarzającą ze względu na brak przesłanek do wydawania decyzji o takiej treści, bowiem obie są równoważne w swych skutkach dla stron postępowania. Podaniem z 30 listopada 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 2 stycznia 2023 r., T. Z. wystąpił do GINB z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji [...]WINB z [...] stycznia 2022 r. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, przesłanych pism oraz dokonaniu analizy materiału dowodowego sprawy, decyzją z 21 lutego 2023 r. GINB stwierdził, że kontrolowana decyzja organu wojewódzkiego nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w związku z czym należy odmówić stwierdzenia jej nieważności. GINB wskazał, że zarówno przepisy ustawy Prawo budowlane, jak i wydanego na jego podstawie rozporządzenia wykonawczego, nie definiują pojęcia "wiaty". Brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia, m.in. jego funkcji. Często wskazuje się, że wiata to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem. Za podstawowe cechy wiaty uznaje się natomiast wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Przyjmuje się, że wiata jest obiektem budowlanym, który może być trwale związany z gruntem, ale też może z tym gruntem nie być trwale związany. Może nie posiadać fundamentów, które trwale związują ją z gruntem (por. wyrok WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2019 r., II SA/Po 1022/18; wyrok WSA w Białymstoku z 15 grudnia 2022 r., II SA/Bk 702/22). Wiatę od budynku odróżnia przede wszystkim to, że jest pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem (wyrok WSA w Gdańsku z 9 listopada 2022 r. II SA/Gd 37/22). Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich albo z większości stron. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, a nie ściany (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2016 r. II OSK 1481/14). W kontekście tak przedstawionego opisu obiektu budowlanego jakim jest wiata, organ podkreślił, że pod uwagę należy wziąć również to, iż w odróżnieniu od budynków gospodarczych, zapisy ustawy Prawo budowlane nie zawierają wskazania co do tego, że zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia wiata musi być obiektem wolnostojącym. Przyleganie wiaty do ścian innego budynku nie powoduje, że taki sposób konstrukcji uniemożliwia uznanie jej za wiatę, tym bardziej jeśli pozbawiona jest przynajmniej jednej ze ścian oraz pełni funkcję wiaty (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r. II OSK 2279/20). Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Organ wyjaśnił, że przedstawiające się w wyżej opisany sposób cechy wiaty nie pozwalają ponadto na uznanie wiaty za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. Zgodnie bowiem z tym przepisem, budynek to taki obiekt budowlany który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wiata spełnia zaś definicję budowli, którą jest, zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b., każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. GINB wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym kwestią sporną jest stosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych do wiat. Za takim rozwiązaniem opowiedział się NSA w wyrokach z 12 lipca 2012 r., II OSK 728/11 i z 9 czerwca 2014 r., II OSK 64/13, natomiast pogląd przeciwny został wyrażony w wyrokach: WSA w Gdańsku z 22 września 2010 r., II SA/Gd 388/10; WSA w Opolu z 27 października 2009 r., II SA/Op 250/09; WSA w Białymstoku z 23 października 2008 r., II SA/Bk 243/08 oraz w wyroku NSA z 8 stycznia 2013 r., II OSK 1642/11. Z uwagi na powyższe, GINB stwierdził, że nie można [...]WINB zarzucić rażącego naruszenia prawa zarówno jeśli chodzi o kwalifikację obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania jako wiaty, jak i uznania, że nie mają do niej zastosowania przepisy r.w.t. GINB podkreślił, że na etapie postępowania nieważnościowego nie mogą zostać uwzględnione zmiany stanu faktycznego dokonane po wydaniu kontrolowanej decyzji, bowiem w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. uwzględnia się wyłącznie stan sprawy z dnia wydania objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. W odniesieniu do argumentacji stron, organ podkreślił, że rozważania zawarte w kontrolowanych decyzjach organów nadzoru budowlanego odnoszą się ogólnie do wszelkiego rodzaju wiat, a zawarte tam sformułowanie dotyczące "wiaty rekreacyjnej" należy uznać za przykład jej wykorzystania. GINB stwierdził, że choć przedstawione przez T. Z. argumenty wraz z materiałem zdjęciowym potwierdzają, że przedmiotowa wiata nie jest użytkowana w jednym celu, jednak nadal jest obiektem o lekkiej konstrukcji pozbawionym jednej ze ścian - tym samym wpisuje się w przyjęte w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne pojęcie wiaty. Zgromadzony materiał dowodowy oraz ustalenia z postępowania zwykłego nie wykazują także, że w sprawie doszło do naruszenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta P. uchwalonego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] grudnia 2005 r. Konkludując, GINB stwierdził, że decyzja [...]WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB z [...] grudnia 2021 r. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa ani żadną inną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Skargę na decyzję GINB z 21 lutego 2023 r., rezygnując z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. Z. i A. Z. Skarżący podnieśli, że pomimo, iż doszło do zdemontowania przez inwestorkę drzwi garażowych w sytuacji, gdy PINB postanowieniem wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie, organy nadzoru budowlanego nie wyciągnęły w stosunku do inwestorki żadnych konsekwencji, a wręcz odstąpiły od procedury legalizacji budynku. Skarżący zarzucili organom, że wzięły pod uwagę tylko demontaż drzwi i okna, podczas gdy ściana usytuowana 2,5 m od granicy nie została zdemontowana. Podnieśli, że demontaż okna i drzwi zmienił tylko funkcję pomieszczenia na garaż drewniany otwarty, ponieważ w pomieszczeniu tym nadal jest garażowane auto. Wskazali, że, ich zdaniem, obiekt będący przedmiotem postępowania stanowi samowolę budowlaną polegająca na budowie garażu drewnianego zamkniętego, który obecnie jest garażem drewnianym otwartym. Jest to rażące naruszenie prawa, które wymaga zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b.). Skarżący zarzucili PINB i [...]WINB niewzięcie pod uwagę wykonanych przez nich zdjęć, potwierdzających garażowanie samochodu i niezasadne oparcie się na zdjęciach, na których uwidocznione są ławki i stół, co prowadziło do uznania wiaty za "wiatę rekreacyjną". W toku postępowania sądowego dla skarżących został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, który w piśmie z 27 grudnia 2023 r. stanowiącym uzupełnienie skargi oświadczył, że podtrzymuje wszystkie wnioski i twierdzenia skarżących zawarte w skardze, a ponadto, uzupełniająco, zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście występowania w rozważanym przypadku przesłanek warunkujących wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji MWINB; 4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego, a w szczególności niewskazanie motywów podjętego rozstrzygnięcia; 5) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 p.b. i § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a r.w.t. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie błędnego założenia, że wiata pełni jedynie funkcję rekreacyjno-wypoczynkową, z pominięciem okoliczności, że może również pełnić funkcję garażu, gdy tymczasem sposób zagospodarowania działki inwestorki musi być zgodny z przepisami techniczno- budowlanymi, w szczególności z odległościami od granic działki sąsiedniej. W odniesieniu do tych zarzutów pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja GINB z 21 lutego 2023 r. odmawiająca na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzenia nieważności decyzji MWINB z 24 stycznia 2022 r. nr 69/22 w przedmiocie umorzenia postępowania nie narusza prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.), co uzasadniałoby jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, będącego samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w ramach którego rozpatrywane jest to, czy określona, badana w tym postępowaniu decyzja administracyjna jest obarczona wadliwością kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. O dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji może przesądzić wyłącznie fakt wystąpienia jednej z wad określonych w ww. przepisie. W trybie, w którym procedował w tej sprawie GINB, inne dostrzeżone w badanej decyzji wadliwości nie mają wpływu na ocenianą jej legalność. W świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może zaś budzić wątpliwości, że naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego i procesowego przy załatwianiu sprawy może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli ma charakter rażący. Taki zaś charakter można przypisać naruszeniu prawa, po pierwsze, oczywistemu, a więc polegającemu na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, po drugie, jeśli dotyczy przepisu, który nie wymaga dla ustalenia jego znaczenia stosowania złożonych dyrektyw interpretacyjnych, a po trzecie, naruszeniu, które wywiera skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Pamiętać też należy, że podstawą do ustalenia prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego lub procesowego jest stan faktyczny ustalony przy wydaniu decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. II OSK 3393/19). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że nie jest obarczone błędem stanowisko GINB, iż brak jest uprawnionych podstaw do przyjęcia, że kontrolowana przez ten organ decyzja [...]WINB została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd zauważa, że rozważany przez GINB przez pryzmat art. 156 § 1 k.p.a. niniejszy przypadek dotyczy sytuacji, w której postępowanie legalizacyjne prowadzone w trybie art. 48 p.b. w stosunku do obiektu zidentyfikowanego we wstępnej fazie tego postępowania jako samowolnie wybudowany budynek gospodarczy doprowadziło do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego w związku z ustaleniem przez organy, że okoliczności faktyczne sprawy w toku postępowania zmieniły się w sposób prowadzący do konieczności uznania, że postępowanie legalizacyjne stało się bezprzedmiotowe. Ustalono bowiem, że w końcowym etapie tego postępowania obiekt będący jego przedmiotem zmienił swoje cechy konstrukcyjne, a ponadto ustalono, że pełni i docelowo pełnić ma funkcję wiaty, przez co, także z uwagi na jego powierzchnię – i w związku z treścią art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. - nie podlega procedurze legalizacyjnej/ naprawczej. Zauważyć należy, że jest to kwestia, z którą sądy administracyjne niejednokrotnie musiały się zmierzyć. W wyroku NSA z 2 grudnia 2022 r. wydanym w sprawie II OSK 3743/19, trafnie, zdaniem sądu wojewódzkiego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że może być przedmiotem dyskusji, gdyż przepisy nie rozstrzygają tego wprost, jak powinien zachować się organ nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy w toku postępowania naprawczego (art. 50-51 p.b.) inwestor deklaruje określone, inne niż pierwotnie ustalone, przeznaczenie obiektu, a przy tym takie, które skutkuje odmiennym zakresem mających doń zastosowanie przepisów, między innymi techniczno-budowlanych. Jak stwierdził NSA, co do powyższej kwestii trudno wyprowadzić z p.b. sztywne reguły, gdyż każdy przypadek robót budowlanych wymaga indywidualnej oceny. Co jednakże istotne – z punktu widzenia potrzeb rozpoznania niniejszej sprawy dotyczącej skargi na decyzję wydaną w trybie nieważnościowym – w ww. wyroku NSA podkreślił, że ustawodawca oddziela fazę wstępną postępowania naprawczego od razy głównej, która opiera się na pełnym materiale dowodowym. Powyższe uwagi należy odpowiednio odnieść do postępowania legalizacyjnego. W wyroku z 19 października 2023 r. II OSK 150/21 NSA stwierdził, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego bądź obowiązki naprawcze mogą być nałożone tylko w sytuacji, gdy obiekt powstały w warunkach samowoli budowlanej istnieje. W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi również i pełnomocnik skarżących powołuje się na orzecznictwo sądowe podkreślające, że w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego weryfikuje się pewien faktycznie istniejący stan rzeczy będący skutkiem wykonanych robót budowlanych, w ramach czego organy nie mogą abstrahować od rzeczywistej funkcji badanego obiektu, i bada się, czy ten stan rzeczy jest dopuszczalny prawnie na przyszłość. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli przez GINB było to, czy kwestionowaną przez T. Z. decyzją z [...] stycznia 2022 r. [...]WINB zasadnie utrzymał w mocy decyzję PINB w G. z [...] grudnia 2021 r. nr [...] umarzającą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego wykonania budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 x 4,77 m na działce nr [...] położonej przy Al. [...] w P. (obecnie wiaty). Jak wynika z samego kwestionowanego rozstrzygnięcia [...]WINB, obiekt, który był przedmiotem postępowania przed tym organem (jako organem II instancji) na początkowym etapie postępowania legalizacyjnego został zakwalifikowany przez organy jako budynek gospodarczy, a następnie – na skutek dokonanej przez inwestorkę likwidacji otworu okiennego w ścianie od strony nieruchomości skarżących, demontażu drzwi oraz zmiany sposobu użytkowania – finalnie został uznany za wiatę, a więc obiekt budowlany, którego realizacja z uwagi na przepis art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. nie wymagała pozwolenia na budowę ani zezwolenia. Przyjętej przez [...]WINB kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako wiaty, jak niewadliwie przyjął GINB, nie sposób zarzucić rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy po pierwsze, jak trafnie wyczerpująco odniósł się do tej kwestii w zaskarżonej decyzji organ nadzoru, zarówno przepisy ustawy Prawo budowlane, jak i wydanego na jego podstawie rozporządzenia wykonawczego, pojęcia wiaty nie definiują, a po wtóre, gdy ustalone cechy własne owego obiektu istniejącego na działce uczestniczki postępowania (inwestorki) nie pozwalają przyjąć bez żadnych wątpliwości, że ocena organów była w sposób oczywisty wadliwa. Przypomnieć trzeba, że chodzi tu o obiekt utworzony m.in. z wykorzystaniem wnęki budynku mieszkalnego od strony podwórka (tj. od działki nr [...] i [...]), która została zabudowana dwoma ścianami konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,33 x 4,77 m, wysokość 2,8 m przy części niższej, 3,35 m przy istniejącym budynku murowanym, dach jednospadowy, pokryty blachą. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądowe dotyczące wiat (zacytowane w części sprawozdawczej uzasadnienia niniejszego wyroku) dowodzi zasadniczych trudności przy dokonywaniu kwalifikacji prawnej tego rodzaju obiektów, co już samo w sobie stanowi o braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez [...]WINB z uwagi na przyjętą kwalifikację obiektu. Uzupełniająco względem stanowiska GINB Sąd zauważa, że w judykaturze przyjmuje się, że wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Wiata może też przylegać do budynku (zob. wyrok NSA z 18 października 2023 r. II OSK 1227/22 i powołane tam wyroki NSA z 16 lutego 2016 r., II OSK 1481/14; 7 czerwca 2017 r. II OSK 575/17; 26 kwietnia 2019 r. II OSK 1091/18; 24 września 2019 r., II OSK 2266/18). Z takim obiektem organy miały zaś do czynienia na ostatnim etapie postępowania zwykłego. Jeśli mieć na uwadze cechy konstrukcyjne obiektu będącego przedmiotem postępowania przed [...]WINB, to zgodzić należy się też z GINB, że w odróżnieniu od budynków gospodarczych, przepisy p.b. nie zawierają wskazania co do tego, że zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia zamiaru jej wykonania właściwemu organowi administracji architektonicznej, wiata musi być obiektem wolnostojącym. Również z perspektywy tej okoliczności nie sposób uznać, że postępowanie przed GINB powinno zakończyć się wydaniem decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji [...]WINB z [...] stycznia 2022 r. O kwalifikacji danego obiektu jako wiaty, jak trafnie uznał GINB, przesądza także jego przeznaczenie. Stwierdzić należy, że ze względu na charakterystykę spornego obiektu, nie można mu przypisać konkretnej, immanentnie z nim związanej funkcji. Nie można zaprzeczyć, że stwierdzenie garażowej funkcji przedmiotowej wiaty wiązałoby się potrzebę spojrzenia na weryfikowane roboty budowlane jako na wykonanie "miejsca postojowego/garażowego" ze wszystkimi tego konsekwencjami dotyczącymi wyznaczenia takiego elementu w obrębie zagospodarowania działki (zob. powołany powyżej wyrok NSA z 2 grudnia 2022 r. II OSK 3743/19), w szczególności wynikającymi ze wskazanego przez skarżącego przepisu § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a) r.w.t. Rzecz jednak w tym, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją [...]WINB z [...] stycznia 2022 r., który jak prawidłowo wskazał GINB, stanowił właściwy punkt odniesienia do dokonania oceny tejże decyzji w postępowaniu nieważnościowym, wskazywał na inne przeznaczenie i użytkowanie tejże wiaty (rekreacyjno-wypoczynkowe), co skutkowało przyjęciem innej kwalifikacji prawnej tego obiektu niż miejsce postojowe. Z tego względu nie sposób zarzucić wydania przez [...]WINB decyzji z [...] stycznia 2022 r., jak uznał GINB, z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Nie ma bowiem podstaw do zakwestionowania oceny organu nadzoru odnoszącej się do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zwykłym. Chociaż wadę powodującą nieważność decyzji można przypisać niektórym przypadkom ciężkiego naruszenia przepisów procesowych, to co do zasady tryb stwierdzenia nieważności ma zastosowanie do kwalifikowanych naruszeń o charakterze materialnoprawnym. Tylko kwalifikowane naruszenia proceduralne mogłyby ewentualnie skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji (zob. wyrok NSA z 19 października 2023 r. II OSK 150/21), a takie w sprawie nie wystąpiły. Z kolei materiał źródłowy przedstawiony przez skarżących w postępowaniu nieważnościowym na okoliczność wykorzystywania przez skarżącą przedmiotowej wiaty jako miejsca postojowego dla samochodu osobowego nie dawał ku temu podstaw, gdyż nie była to okoliczność znana organom orzekającym w postępowaniu zwyczajnym, wynikająca z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nie cechuje się wadliwością stwierdzenie przez GINB w zaskarżonej decyzji, że na etapie postępowania nieważnościowego nie mogą zostać uwzględnione zmiany stanu faktycznego dokonane po wydaniu kontrolowanej decyzji, bowiem w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. uwzględnia się wyłącznie stan sprawy z dnia wydania objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd ma na uwadze, że w piśmie z 27 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżących podniósł, iż uznanie, że dany obiekt budowlany jest wiatą nie oznacza, że nie może on służyć jako zadaszone miejsce postojowe, do którego odnosi się § 18 i nast. r.w.t. Zdaniem strony, kwestia ta została całkowicie pominięta przez organy, tymczasem okoliczność, że w trakcie kontroli w obiekcie znajdowały się stół i ławki nie wyłącza możliwości wykorzystania wiaty jako miejsca postojowego (garażu), co, jak podkreślają skarżący, ma miejsce w tej sprawie. Odnosząc się do tego stanowiska stwierdzić należy, że nie ma ono, z przyczyn wskazanych powyżej, znaczenia dla wyniku tej sprawy, jednakże wskazać należy, że w takiej potencjalnej sytuacji, tj. w przypadku użytkowania wiaty jako miejsca postojowego, skarżący nie są pozbawieni ochrony prawnej. Zamiana przez inwestorkę sposobu wykorzystywania miejsca pod wiatą jako zadaszonego miejsca postojowego stanowić może podstawę do zainicjowania postępowania z art. 71a p.b. (zob. ww. wyrok NSA z 2 grudnia 2022 r. II OSK 3743/19). Z powołanych względów przyjąć należy, że nie znajdują usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 p.b. oraz § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a) r.w.t. w ramach których strona podważa prawidłowość kwalifikacji obiektu w postępowaniu zwykłym jako wiaty pełniącej funkcję rekreacyjno- wypoczynkową zamiast, zdaniem skarżących, wiaty garażowej. W żadnym razie samo kwestionowanie przez skarżących wyników postępowania wyjaśniającego na podstawie odmiennej oceny dowodów nie mogło prowadzić do zanegowania stanowiska organu nadzoru, którego obowiązkiem nie było ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przedmiotowej wiaty, a jedynie rozstrzygnięcie, czy decyzja wydana w trybie zwykłym dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności czy umorzenie przedmiotowego postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W świetle całokształtu okoliczności ustalonych w postępowaniu zwykłym wydanie decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie stanowiło rażącego naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego. Stwierdzić należy, że skoro zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki, to nie stanowiło rażącego naruszenia prawa wydanie przez [...]WINB decyzji utrzymującej w mocy decyzję PINB umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie legalizacyjne. W odniesieniu do zarzutów skarżących dotyczących potrzeby przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego ze względu na konieczność weryfikacji lokalizacji tego obiektu przez pryzmat przepisów r.w.t. GINB trafnie podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych problem stosowania r.w.t. w stosunku do wiat nie był rozstrzygany w sposób w pełni jednolity. W sytuacji zaś rozbieżności w orzecznictwie sądowym odnośnie do stosowania przepisów r.w.t. do wiat, której istnienie GINB w zaskarżonej decyzji wykazał, a ją Sąd potwierdza, nie można MWINB skutecznie zarzucić rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia art. 6, art. 8, art. 7, art. 77 § 7 i art. 80 k.p.a., gdyż wbrew stanowisku skarżących GINB dokonał wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście występowania w rozpoznawanym przypadku przesłanek warunkujących wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji [...]WINB. Kontrola decyzji GINB nie doprowadziła do odnalezienia w niej jakichkolwiek wadliwości, które mogłyby wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu niewadliwie organ nadzoru stwierdził, że decyzja [...]WINB nie jest obarczona żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., gdyż została wydana przez właściwy organ, nie zachodzi brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa, sprawa nie została wcześniej zakończona inną decyzją, decyzja ta nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie ani nie była niewykonalna w sposób trwały w dniu jej wydania, jak również w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą ani nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Uzasadnienie kontrolowanej przez Sąd decyzji sporządzone zostało w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 k.p.a. i zawiera czytelne wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych podjętego rozstrzygnięcia. Z powołanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.