VII SA/Wa 778/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Asesor WSA Aneta Żak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie Mazowiecki Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2022 r. nr 1174/2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r., Nr 1174/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. C., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., nakładającej na J. C. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem w terminie do dnia 31 lipca 2022 r. przy zachowaniu warunków wskazanych w sentencji ww. decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przez przepisy prawa terminie, a w przypadku, gdy odwołanie wpłynęło po terminie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ bada zasadność złożonego wniosku. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") wyjaśnił, że to na skarżącej ciążył obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W omawianej sprawie skarżąca twierdzi, iż nie dochowała czynności w terminie z uwagi na to, że jest osobą starszą (77 lat) i schorowaną oraz, że o nieprawidłowej formie złożenia odwołania, za pośrednictwem e-maila dowiedziała się z pisma MWINB z 9 czerwca 2022 r. W ocenie MWINB wskazane przez J. C. okoliczności, nie mogą stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w P. Nr [...]. Organ wyjaśnił, że kwestia podeszłego wieku i złego stanu zdrowia nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto złożenie odwołania w imieniu J. C. przez wnuczka w niewłaściwej formie (za pośrednictwem poczty elektronicznej) nie może również stanowić podstawy do przywrócenia terminu do jego wniesienia. Organ podkreślił, że J. C. posiadając wiedzę o swoim stanie zdrowia mogła zadbać o swoje interesy poprzez np. ustanowienie pełnomocnika w sprawie. Organ wyjaśnił, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn, tj. gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia. Zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, przepis art. 58 k.p.a., nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. W ocenie MWINB nie można przyjąć, iż podnoszone we wniosku argumenty stanowiły przeszkodę, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym wysiłku. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2022 r. złożyła J. C. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] lipca 2022r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022r., nakładającej na J. C. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem w terminie do dnia 31 lipca 2022 r. przy zachowaniu warunków wskazanych w sentencji ww. decyzji. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, decyzja Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022r., została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 28 kwietnia 2022r. Zważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie. Jednym z warunków skutecznego skorzystania z tego środka zaskarżenia jest zachowanie terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a., a więc czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W sprawie niniejszej termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 12 maja 2022r. Skarżąca złożyła w dniu 10 maja 2022r. odwołanie za pomocą poczty elektronicznej na adres e- mailowy organu, a następnie za pośrednictwem poczty w dniu 30 maja 2022r. Pismem z 9 czerwca 2022 r., organ I instancji na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw , wyznaczył skarżącej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca w dniu 27 czerwca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. A zatem organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2. zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3. zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawczyni powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Organ powinien jedynie przedstawione okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10; z 31 maja 2012 r., II OSK 2531/11; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, C. H. Beck, s. 337). Mając powyższe na uwadze należy podzielić ocenę organu, że przywołane przez skarżącą okoliczności nie potwierdzają jej braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne nastąpiło bez jej winy. Wprawdzie uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie, nie mniej jednak, z uwagi na fakt, iż art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Po pierwsze skarżąca nie uprawdopodobniła, że w okresie od 28 kwietnia 2022r. do 12 maja 2022r. jej stan zdrowia nie pozwalał na dokonanie czynności prawnej jaką jest złożenie odwołania od decyzji w celu ochrony swoich praw. Żadne dokumenty przedstawione przez stronę takiej okoliczności nie potwierdzają. Po wtóre, choroba nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że musi ona stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienia NSA: z dnia 25 listopada 2011 r., II FZ 643/11 i z dnia 24 lutego 2012 r., II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Nagła choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu, jeżeli przedstawione zostanie zaświadczenie, że stan zdrowia w danym momencie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/08). Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że samo zwolnienie lekarskie ani zaświadczenie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Niekoniecznie muszą one bowiem oznaczać niemożność dokonania w sposób prawidłowy konkretnej czynności procesowej. Jakkolwiek stan chorobowy, czy ogólnie mówiąc przebywanie na zwolnieniu lekarskim, mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Oceniając zachowanie skarżącej i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżąca nie mogła w żaden sposób usunąć, ani której nie mogła zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca wskazuje, że jej wiek ( 77 lat) i słaby wzrok utrudniały jej sporządzenie odwołania. Nawet jeśli sytuacja taka miała miejsce, co nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, to bez wątpienia skarżąca nie dochowała należytej staranności w wyborze osoby która miała za nią dokonać czynności procesowej , a która dokonała jej w niewłaściwej formie, bowiem za pośrednictwem poczty elektronicznej. Podkreślić przy tym trzeba, że przepisy k.p.a umożliwiają wniesienie podania ( odwołania) w formie dokumentu elektronicznego przy spełnieniu wymagań określonych w art. 63 § 3a k.p.a., w dowolnym miejscu i czasie Istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania organu o prawdopodobieństwie tych faktów, na które powołała się strona wnosząca o przywrócenie terminu, a przekonanie powinno opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z zawartych we wniosku twierdzeń. Uprawdopodobnienie jest wprawdzie wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, jednak nie oznacza to, że przekonanie organu i Sądu opierać się może wyłącznie na twierdzeniach strony, zwłaszcza, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – twierdzenia te były dość ogólnikowe i ograniczały się jedynie do stwierdzenia, że skarżąca ze względu na wiek i słaby wzrok nie mogła samodzielnie złożyć odwołania w terminie. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059; wyroki NSA: z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 281-282). W świetle powyższych rozważań, należy zatem uznać, że stanowisko organu odmawiające przywrócenia uchybionego terminu jest prawidłowe, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB w P. z dnia [...] kwietni 2022r. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.