VII SA/Wa 756/14

Maciej Majewski - referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budowy ogrodzenia do stanu zgodności z prawem postanawia: odmówić K. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż K. B. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką synów. W formularzu strona podała, że jej rodzina utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże w chwili obecnej ponosi stratę i nie uzyskuje dochodów. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 230 m2. W dodatkowym piśmie z dnia 30 maja 2014 r. nadesłanym na wezwanie sądu strona wskazała, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem własnym i synów (żywność, leki, odzież, szkoła) wynoszą około 900-1200 zł., stałe opłaty związane z mediami to około 550 zł. Wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w formie sklepu z drewnem i akcesoriami do drewna: Lakiery, kleje, bejce itp. Wnioskodawczyni prowadzi też w remach tej działalności usługi polegające na układaniu parkietów czy lakierowaniu. Działka na której stoi dom ma pow. 1186 m2. Wnioskodawczyni nie otrzymuje pomocy od rodziny czy organizacji społecznych. Do wniosku dołączono kopie dokumentów PIT 36L, PIT/B, zestawienie posiadanych kredytów, wyciąg ze stanu konta za okres od 1 marca 2014 r. do 30 maja 2014 r. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Warto również wskazać, że instytucja prawa pomocy (znana również pod nazwą "prawo ubogich") stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową K. B. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł wpisu od skargi, a na kolejnych etapach koszty jakie mogą się pojawić to opłata za uzasadnienie wyroku (jeśli nie będzie on sporządzany z urzędu) – 100 zł. oraz 250 zł. ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni wprawdzie jak zaznaczyła, a co znajduje potwierdzenie w nadesłanych dokumentach bankowych, w ostatnim okresie poniosła stratę, jednakże należy zauważyć, że wpływy uzyskane w przeciągu ostatnich trzech miesięcy to ponad 40 000 zł., co miesięcznie daje kwotę ponad 13 000 zł. Kwota ta z pewnością umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny wnioskodawczyni, a ponadto umożliwia opłacenie sprawy sądowej bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym (przy odliczeniu wszystkich wskazanych rat kredytu i wskazanych kosztów utrzymania, stronie pozostająca do dyspozycji kwota to około 3 800 zł.). Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że strona posiada dom jednorodzinny, którego budowa stosunkowo niedawno została ukończona (po 2008 r.) oraz działkę własnościową pod ww. domem. Okoliczności te wskazują, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni wystarczają na samodzielne poniesienie kosztów sądowych. Należy także pamiętać, że w przypadku rozstrzygnięcia sprawy korzystnego dla wnioskodawczyni (uchylenie zaskarżonej decyzji) możliwe jest zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów sądowych. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.