VII SA/Wa 654/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. i E. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę

Decyzją z [...] lutego 2017 r. [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - po rozpatrzeniu wniosku E. i P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2016 r., [...] odmawiającą uchylenia – w trybie art. 161 § 1 Kpa - decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] czerwca 2002 r., Nr [...], nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 161 § 1 Kpa, minister może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego zdrowiu lub życiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. Chodzi zatem o nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej ze względu na zagrożenie dla szczególnych dóbr wymienionych w ww. przepisie. Ustawodawca przyjmuje zasadę, że organ może działać tylko wtedy, gdy w inny sposób nie można usunąć zagrożenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.06.2011 r., sygn. akt: II OSK 997/10, LEX nr 1083732, wskazał, że zastosowanie art. 161 § 1 Kpa w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego jest możliwe tylko w przypadku istniejącego w rzeczywistości stanu zagrożenia tych dóbr. Zagrożenie to musi być realne, obiektywnie udowodnione i winno wynikać przede wszystkim z treści samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania, a tylko wyjątkowo z jej wykonywania. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 161 § 1 Kpa organ nadzoru nie dokonuje ponownego ustalenia i oceny prawnej stanu faktycznego odnoszącego się do istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją, którą to oceną jest on związany, ale bada wyłącznie tę sprawę w aspekcie określonych tym przepisem przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji, w związku z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Innymi słowy ocenia on wyłącznie, czy w związku z wystąpieniem realnego zagrożenia wartości, o których mowa w tym przepisie, istnieje konieczność eliminacji niewadliwej w stopniu kwalifikowanym decyzji z obrotu prawnego. Omawiany przepis nie może być, wykorzystywany do takich zmian decyzji ostatecznych, które są wynikiem odmiennej oceny stanu faktycznego, jeżeli nie występuje bezpośrednie zagrożenie. Organ zaznaczył, że wskazywane we wniosku argumenty tj. prowadzenie produkcji ekologicznej żywności "w tym zwłaszcza warzyw, ziół, mleka koziego, jaj oraz miodu, jak i to, że rozbiórka doprowadziłaby do zlikwidowania hodowli kóz i kur oraz pasieki nie mogą stanowić podstawy do wzruszenia ww. decyzji, ponieważ jej wykonanie nie stwarza realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego. Brak jest bezpośredniego związku pomiędzy wykonaniem decyzji, a niebezpieczeństwem dla zdrowia i życia ludzi. Następnie stwierdził, że przesłanek do zastosowania ww. trybu mnie stanowiły również okoliczności poczucia niepewności i zagrożenia, które negatywnie wpływają na samopoczucie syna skarżących, potęgując stres i dolegliwości wynikające z przebytej choroby nowotworowej, jak i to, że stan zdrowia syna "jest bezwzględnie uzależniony od istnienia przedmiotowego budynku, który warunkuje istnienie gospodarstwa". Dalej organ wskazał, że w omawianym trybie bez znaczenia pozostaje interes społeczny i słuszny interes strony. Fakt prowadzenia przez wnioskodawców gospodarstwa ekologicznego, zajęcie pierwszego miejsca w gminnym konkursie "Gospodarstwo rolne bezpieczne dla człowieka i środowiska naturalnego", zadowolenie klientów kupujących żywność ekologiczną wyprodukowaną w przedmiotowym gospodarstwie, groźba utraty źródła utrzymania w przypadku rozbiórki budynku gospodarczego, nie mogą stanowić przesłanki pozwalającej na uchylenie decyzji z [...].06.2002 r. w żądanym przez Wnioskodawców trybie. Ponadto ww. decyzja organu powiatowego z [...].06.2002 r. nie powoduje również poważnej szkody dla gospodarki narodowej lub ważnych interesów Państwa. Skargę na powyższą decyzję złożyli E. i P. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przeanalizowanie przedstawionej przez skarżących dokumentacji, potwierdzającej zaistnienie przesłanek powodujących zagrożenie życia i zdrowia, warunkujących zastosowanie art. 161 § 1 k.p.a, podczas gdy organ zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego zbadania stanu faktycznego. 2. art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, poprzez całkowite zignorowanie argumentacji skarżących przedstawiających pro konstytucyjną linię orzecznictwa sądowego wyrażoną w kilku przytoczonych wyrokach, wskazujących na prawidłowość rozumowania skarżących, a w konsekwencji nieprawidłowe oddalenie wniosku. 3. art. 11 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji dlaczego nie uwzględnił wskazanej linii orzecznictwa. 4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, którym kierował się organ, w szczególności uzasadnienie odmowy uchylenia decyzji wyłącznie z powodu rzekomego braku nowych okoliczności, podczas gdy skarżący w sposób pełny i kompletny uzasadnili podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy. 5. art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez utrzymanie w mocy decyzji o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego, wydanej niezgodnie z prawem, bez uwzględnienia sytuacji osobistej skarżących ani innych okoliczności przewidzianych przez prawo. 6. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżących, w przypadku rozbiórki budynku zaistnieje stan zagrożenia dóbr wymienionych w powołanym przepisie art. 161 § 1 k.p.a. Toczące się postępowanie, znacznie wpływa na pogorszenie stanu zdrowia syna zamieszkującego z nimi wspólne gospodarstwo .W doktrynie podkreśla się bowiem, iż zdrowie ludzkie jest dobrem o szczególnie wysokiej wartości. Organ wydający decyzję powinien również kierować się skutkami jakie mogą nastąpić w przyszłości w wyniku wykonania decyzji. Nakaz rozbiórki budynku który służy do hodowli zwierząt domowych dających pokarm w postaci mleka, jajek, mięsa spowoduje znaczne pogorszenie sytuacji życiowej skarżących. Ponadto syn skarżących chorował na raka. Bezsporne jest, iż przyjmowanie leków przeciwnowotworowych wpłynęło i nadal wpływa na prawidłowe funkcjonowanie organizmu chorego, któremu zmienia się smak, pojawia się nadmierna wrażliwość na zapachy a także często wstręt do jedzenia i uczulenie. Osoby przechodzące terapię nowotworową mają drastycznie obniżoną odporność, którą należy na bieżąco monitorować i wspomagać m.in. żywnością ekologiczną. Nieprawidłowe odżywianie ma ścisły związek z ewentualnym pogorszeniem i nawrotem choroby w przyszłości. Syn skarżących potrzebuje zbilansowanej diety, dostosowanej do jego indywidualnych potrzeb. Jadłospis zawiera produkty, które obecnie skarżący posiadają w swoim gospodarstwie i których produkcje rozpoczęli oni z powodu choroby syna. Aby stan zdrowia syna nie pogorszył się w przyszłości przykładają oni szczególną wartość do sposobu żywienia zwierząt aby otrzymać produkty najwyższych jakości. Skarżący wskazali, że rozbiórka budynku spowoduje konieczność zakończenia hodowli zwierząt. Przyczyni się także do pogorszenia ich sytuacji materialnej, ponieważ hodowla zwierząt oraz produktów ekologicznych jest ich jedynym źródłem utrzymania. Skarżący dodali, że nie stać ich na wybudowanie nowego budynku gospodarczego oraz zakupy żywności ekologicznej z innych źródeł. Koszty leczenia chorego na raka syna, przewyższyły możliwości finansowe skarżących. Chów zwierząt i wytworzone produkty są obecnie głównym źródłem ich dochodu i skarżący nie posiadają żadnych alternatywnych źródeł dochodów. Według skarżących, rozbiórka będzie stanowić ingerencję w ich prawa zgodnie z art. 8 ust 2. Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Organy nie biorą pod uwagę ich osobistej sytuacji ani żadnych innych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Argument organu, iż złe samopoczucie potęgujące stres i dolegliwości bólowe syna nie mają wpływu na okoliczności wydania niniejszej decyzji wydaje się być bezzasadne. Dalej skarżący powołali się na zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 77 § 1, art. 75 § 1, art. 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem stron, przewidziana w art. 161 § 1 k.p.a. możliwość odnosi się wyłącznie do ochrony w sytuacjach wyjątkowych wartości szczególnie cennych. Zagrożenie tych dóbr musi być realne, obiektywnie udowodnione (wykazane) i winno wynikać przede wszystkim z samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania, a tylko wyjątkowo z jej wykonywania. Zagrożenie musi dotyczyć dobra o tak wysokiej randze, że uzasadnione jest przyznanie mu przewagi nad indywidualnymi prawami adresata decyzji. Stan zagrożenia powinien być rozumiany jako realnie istniejący, rzeczywisty i aktualny. Skarżący podnieśli, że podjęli działania w celu ochrony swoich interesów i wskazali istotne dla sprawy okoliczności podważające ustalenia organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem poddana kontroli Sądu decyzja nie narusza prawa. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane wobec ustalenia, że żądanie skarżących uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] czerwca 2002 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego nie znajduje oparcia w przepisie art. 161 § 1 k.p.a. Podkreślić zatem trzeba, że przewidziana w art. 161 § 1 k.p.a. możliwość uchylenia lub zmiany w niezbędnym zakresie każdej decyzji ostatecznej odnosi się wyłącznie do ochrony w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowych wartości szczególnie cennych. Zagrożenie tych dóbr musi być realne, obiektywnie udowodnione i powinno wynikać przede wszystkim z treści samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania, a tylko wyjątkowo z jej wykonywania. W ocenie Sądu prawidłowo organy uznały, iż w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie ma stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego, który miałby wyniknąć z faktu, iż dojdzie do wykonania prawomocnego nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Podnoszona przez skarżących argumentacja związana - w przypadku rozbiórki – z pogorszeniem stanu zdrowia syna, koniecznością zaprzestania hodowli zwierząt dających mleko, jajka, mięso, pogorszenia sytuacji życiowej skarżących – nie dawała podstaw do zastosowania art. 161 § 1 k.p.a. W świetle zarzutów skargi zaznaczyć należy, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 161 k.p.a. organ nadzoru nie ustala i nie ocenia ponownie stanu faktycznego odnoszącego się do istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją, którą to oceną jest on związany, ale bada wyłącznie tą sprawę w aspekcie określonych tym przepisem przesłanek uchylenia lub zamiany decyzji, w związku z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Innymi słowy ocenia wyłącznie, czy w związku z wystąpieniem realnego zagrożenia wartości, o których mowa w tym przepisie, istnieje konieczność eliminacji niewadliwej w stopniu kwalifikowanym decyzji z obrotu prawnego. Nie mogła zatem podlegać ocenie organu w niniejszej sprawie sytuacja osobista skarżących, czy choroba ich syna, jak i sygnalizowana przez skarżących wadliwość decyzji o nakazie rozbiórki. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie utrzymał w mocy decyzji o nakazie rozbiórki, jak zarzucali skarżący, tylko decyzję własną z [...] grudnia 2016 r., wydaną w nadzwyczajnym trybie , o którym mowa w art. 161 § 1 Kpa odmawiającą uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] czerwca 2002 r. nakazującej rozbiórkę spornego budynku gospodarczego. Skoro bezpodstawne okazały się zarzuty skarżących a zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.