VII SA/Wa 640/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić B. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj., zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku wynika, iż B. S. jest osobą prowadząca gospodarstwo domowe z mężem i trójką dorosłych dzieci. Posiada udział dom o pow. 60 m2 oraz działkę o pow. 1,07 ha wg oświadczenia nieużytek rolny. Innego majątku nie wskazała. W uzasadnieniu wniosku podała, ze jest przewlekle chora, mąż też choruje, podobnie jak córka. Część dochodu przeznaczane jest na leczenie i dojazdy do lekarzy. Dochód rodziny stanowi zasiłek z tytułu opieki nad dzieckiem i renta socjalna w łącznej wysokości 4 796,18 zł. Wskazano następujące wydatki: leki 500 zł., energia elektryczna 200 zł., gaz 100 zł., telefon 100 zł., woda 80 zł. Innych danych w formularzu PPF nie wskazano. Do wniosku załączono druk wypłaty renty i zaświadczenie z Gminy o pobranych zasiłkach. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez B. S. wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie wpływ miało niepełne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Przede wszystkim należy wskazać, że nie jest wiadome jaki wnioskodawczyni posiada majątek i jakie całkowite dochody. Rozwijając powyższe należy wskazać, że z ogólnodostępnych danych (internetowa baza regon prowadzona przez Główny Urząd Statystyczny) wynika, że syn wnioskodawczyni pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym – K. S. pod adresem zamieszkania wnioskodawczyni, prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...], tymczasem w formularzu PPF wskazano, że K. S. nie uzyskuje dochodów gdyż jest bezrobotnym (Powiatowy Urząd Pracy [...]). Okoliczność ta wskazuje, że złożony wniosek jest mało wiarygodny. Skoro wnioskodawczyni nie podaje podstawowych informacji na temat sytuacji materialnej wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takimi informacjami są dane o zatrudnieniu i dochodach, to brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Należy również zauważyć, że wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną o pow. ponad 1 ha, która jest nieużytkiem rolnym. Nieruchomość ta może zatem stanowić podstawę do zaciągnięcia pożyczki na sfinansowanie niniejszej sprawy, jeżeli stronie rzeczywiście brakuje środków na sfinansowanie sprawy sądowej. Może też zostać wydzierżawiona w celu uzyskania dodatkowych środków. Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (postanowienie NSA z dnia 9 września 2015r. sygn. akt I FZ 310/15). To strona zatem ma przekonać Sąd/referendarza, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. to do obowiązków strony skarżącej jako osobie zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należy wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W sprawach o przyznanie prawa pomocy sąd/referendarz nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy podane dane uniemożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego i nie są znane pomimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.