VII SA/Wa 602/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. K. i Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić E. K. i Z. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

E. K. i Z. K. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zwrócili się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, iż skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 4.990 zł, posiadają dom o pow. 120 m2. Wnioskodawcy podali, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu (opłaty za gaz, prąd, wodę, bieżące naprawy) wynoszą 2.000 zł, ponoszą ponadto koszty utrzymania matki wnioskodawczyni w placówce opiekuńczej – 1.100 zł oraz koszty leczenia - 900 zł. Wniosek ten został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 maja 2014 r. Na postanowienie to skarżący złożyli sprzeciw, tym samym straciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od reguły określonej w art. 199 ustawy. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania E. K. i Z. K. prawa pomocy, ponieważ nie wykazali oni, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym miejscu wskazać trzeba, że pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. zobowiązano E. K. i Z. K. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżących lub ostatnich odcinków emerytur, - udokumentowanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i opłatami za media, które skarżący oszacowali na kwotę 2.000 zł, - udokumentowanie ponoszonych przez skarżących kosztów pobytu matki E. K. w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w [...], - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Ww. pismo zostało doręczone skarżącym w dniu 17 czerwca 2014 r. Z. K. w piśmie złożonym dopiero w dniu 28 lipca 2014 r. wskazał, że nie gromadzi rachunków i dokumentów, o które Sąd prosi. Jednocześnie przedłożył kserokopię umowy zawartej w dniu 28 września 2009 r. pomiędzy Zakładem Pielęgnacyjno-Opiekuńczym "[...]" w [...] i E. K., jednakże zauważyć trzeba, że dotyczy ona umieszczenia matki skarżącej w ww. placówce jedynie na czas określony od dnia 28 września 2009 r. do 31 października 2009 r. Podkreślenia wobec tego wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i wymaga wykazania przez nią w sposób bezsporny, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Skarżący nie wykazali, że z uzyskiwanych emerytur w łącznej wysokości 4.990 zł nie są w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wprawdzie skarżący w złożonym wniosku wskazali na wysokie wydatki związane z utrzymaniem domu, które według ich oświadczenia wynoszą 2.000 zł, a także na koszty utrzymania matki wnioskodawczyni w placówce opiekuńczej (1.100 zł), jednakże w żaden sposób ich nie udokumentowali, co nie pozwala na uwzględnienie wniosku. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.