VII SA/Wa 589/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich - Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. L. w przedmiocie niewykonania przez Senat Akademii L. K. w Warszawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 600/19 I. wymierza Senatowi Akademii L. K. w W. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; II. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Senatu Akademii L. K. w W. na rzecz S. L. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; IV. zasądza od Senatu Akademii L. K. w W. na rzecz S. L. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie. Pismem datowanym na 2 czerwca 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "zaniechanie wykonania przez Senat Akademii [...] w W. (Organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) z dnia 27 maja 2020 roku o sygnaturze akt sprawy II SAB/Wa 600/19, w którym WSA nakazał rozpatrzenie wniosku Skarżącego o wszczęcie przewodu doktorskiego i wyznaczenie promotora w terminie miesięcznym (...)". W skardze tej skarżący domagał się: 1. nakazania organowi wszczęcia skarżącemu przewodu doktorskiego w dyscyplinie prawo oraz wyznaczenia na promotora rozprawy doktorskiej dr hab. I. K. oraz zobowiązania organu do przeprowadzenia postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych w terminie 3 miesięcy od momentu wydania wyroku, ewentualnie 2. przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej 25 000 zł.; 3. przyznania skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; 4. rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Ponadto skarżący domagał się "przyjęcia dowodów i wyjaśnień wskazanych w sprawie II SA/Wa 3577/21" oraz wskazanych w skardze. Skarżący podtrzymał swoje twierdzenia przedstawiane w sprawie sygn. akt II SA/Wa 3577/21, w której WSA w Warszawie odrzucił skargę. Pomimo wezwań kierowanych do organu, ten do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji w sprawie wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora. Zamiast tego, inne organy Akademii [...] piętrzą trudności i nadsyłają skarżącemu pisma, które nie mają podstawy prawnej i faktycznej. Decyzja nie została wydana przez organ już ponad 3 lata od złożenia wniosku oraz 1,5 roku od momentu wydania wyroku. Jest to niedopuszczalne, ponieważ powinna być wydana bez zbędnej zwłoki w terminie krótszym niż miesiąc. Organ przekroczył ten termin czterdziestokrotnie. Sąd zobowiązał Senat Akademii [...] do wydania decyzji o wszczęciu przewodu doktorskiego i wyznaczeniu promotora na podstawie przepisów prawa obowiązujących do 30 kwietnia 2019 r. terminie miesięcznym. Organ nie zastosował się W CAŁOŚCI do prawomocnego wyroku WSA. W konsekwencji zaniechań organu skarżący nie może dostać pracy, ponieważ nie ma stosownego stopnia naukowego. Równocześnie jest zasłużonym naukowcem, który opublikował 4 książki i 36 artykułów naukowych, bierze udział w konferencjach międzynarodowych, jest ekspertem Komisji Europejskiej i uczestniczy w zespołach badawczych. Jednak bez stopnia naukowego doktora nie może znaleźć zatrudnienia. Jest to sytuacja bardzo poważna, która uniemożliwia mu dalszy rozwój, a nawet normalne i stabilne życie. Skarżący musiał ponieść koszty 4 700 zł w celu wydania wyników badania objętych rozprawą doktorską, gdyż z roku na rok wyniki tych badań ulegają dezaktualizacji. Wydana publikacja dostępna jest w Internecie. Z powodu opieszałości organu wyniki badań obecnie okazują się już przedawnione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i "odrzucenie wniosków dowodowych", wskazując na niewłaściwość Senatu, jako organu Akademii [...] w sprawi wykonania ww. wyroku, gdyż wyłącznie właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego jest obecnie Rada Naukowa Dyscypliny Nauki Prawne, a nie Senat. Określenia właściwości organów właściwych w postępowaniach awansowych dokonuje Założyciel Uczelni w Statucie. Obowiązujący Statut Akademii [...], stanowiący załącznik do uchwały nr [...] Zarządu M. sp. z.o.o. z [...] grudnia 2021 r. przyznaje kompetencje w zakresie postępowań awansowych radom naukowym dyscyplin (§ 37 ust. 1 pkt 3) – czyli w tym wypadku Radzie Naukowej Dyscypliny Nauki Prawne. Jest to więc organ właściwy do rozpatrzenia sprawy S. L. o wszczęcie przewodu doktorskiego. Wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1192/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ww. skargę na niewykonanie wyroku. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 600/19, przyjmując w całości argumentację organu. Na skutek skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 965/23 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 154 p.p.s.a, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6).Sąd, może w takim wypadku orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 7). Na wstępie wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekał w niniejszej sprawie w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, zawartymi w wyroku NSA z 27 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 965/23. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy. W powołanym wyżej wyroku Sąd Naczelny przesądził wiążąco kwestie mające decydujące znaczenie dla treści wyroku tut. Sądu, odmiennie oceniając prawnie okoliczności, będące pierwotnie przyczyną oddalenia skargi skarżącego przez sąd niższej instancji w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1192/22. NSA wskazał, że istota sporu sprowadzała się do oceny, na czym polega związanie prawomocnym wyrokiem sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 600/19 w punkcie drugim zobowiązał Senat Akademii [...] w W. do rozpoznania wniosku skarżącego z 26 kwietnia 2019 r. w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku WSAA w Warszawie wyraźnie stwierdził, że znane są mu przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i stosownie do ich treści wskazuje Senat [...]. Skoro w tej sprawie prawomocnie został wskazany Senat Akademii [...] w W. do załatwienia wniosku skarżącego z 26 kwietnia 2019 r., to niedopuszczalnym było przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji interpretacji prowadzącej w istocie do podważenia owego związania. Sąd Naczelny jednoznacznie stwierdził, że wyrokiem stwierdzającym bezczynność organu WSA w Warszawie zobowiązał Senat Akademii [...] w W. "do rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie zmierzającym do załatwienia sprawy, co nie przesądza, że wniosek ten musi być przez Senat [...] załatwiony w sposób merytoryczny. Jeżeli bowiem prowadząc postępowanie Senat [...] uzna, że np. nie jest właściwy w sprawie, to powinien podjąć stosowne czynności proceduralne zmierzające do nadania dalszego biegu wnioskowi z dnia 26 kwietnia 2019 r. zmierzające do jego załatwienia. Skargi wnoszone w trybie art. 154 P.p.s.a. nie służą merytorycznej kontroli załatwiania spraw administracyjnych a jedynie ocenie, czy został wykonany wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Innymi słowy tak wnoszona skarga dotyczy jedynie tego, czy wyrok został wykonany, a nie tego, jak został wykonany. Przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, zgodnie z którą w tej sprawie brak jakichkolwiek czynności Senatu [...] nie stanowił naruszenia obowiązku wynikającego z prawomocnego wyroku z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 600/19 wskazuje na niezastosowanie się tego Sądu do oceny prawnej zawartej w ww. prawomocnym wyroku z 27 maja 2020 r. i skutkuje naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, że fakt niewykonania przez Senat Akademii [...] w W. wyroku tut. Sądu z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 600/19 jest (i był) bezsporny; nie jest to fakt kwestionowany przez organ, który twierdzi jedynie, że obecnie inny niż Senat Akademii [...] w W. organ tej uczelni jest władny wyrok wykonać. Jak jednak wynika z ww. zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku NSA, przedmiotem niniejszej sprawy nie jest kontrola załatwienia (w tym jego sposobu) sprawy z wniosku skarżącego z 26 kwietnia 2026 r., ale ocena, czy został wykonany wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i to przez ten organ, który został określony w tymże wyroku; skarga dotyczy tylko tego, czy wyrok został wykonany, a nie tego, jak został wykonany. Wyjaśnić też należy, że to, czego może domagać się osoba kwestionująca w drodze skargi do sądu administracyjnego wykonanie przez organ wyroku określa w sposób enumeratywny art. 154 § 1 – 7 p.p.s.a. Przepis ten stanowi również podstawę prawną kształtującą sentencję wyroku sądowego. Dlatego też tut. Sąd uznając skargę za usprawiedliwioną i niebudzącą wątpliwości co do uchybienia organu (nie tylko z uwagi na ww. wyrok NSA, ale także ta stan faktyczny, wynikający z akt sprawy) orzekł, jako negatywny dla Senatu Akademii [...] w W. skutek niewykonania ww. wyroku sądowego, o wymierzeniu temu organowi grzywny (pkt. I wyroku). Niewątpliwie, orzeczenie na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. ma charakter represyjny i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Tym niemniej, w sprawie niniejszej tut. Sąd uznał rażący charakter naruszenia przez organ prawa (pkt II wyroku), uznając że po pierwsze prawomocne wyroki sądowe w państwie prawa należy wykonywać niezwłocznie, zaś ewentualna polemika z ich treścią odbywać się może tylko i wyłącznie w drodze prawem przewidzianej (a więc np. w drodze skargi kasacyjnej, czego organ nie wykorzystał w postępowaniu zakończonym niewykonanym wyrokiem). Po drugie, uwagę należy zwrócić na fakt, że jednym z podstawowych zakresów kształcenia (w tym i także nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego) Akademii [...] jest kształcenie w dziedzinie nauk społecznych w tym i nauk prawnych. Stąd też od organu takiej uczelni oczekiwać można szczególnej dbałości o przestrzeganie prawa i respektowanie wyroków sądowych. Po trzecie zaś, Sąd brał pod uwagę upływ czasu, jaki upłynął bezskutecznie od uprawomocnienia się ww. wyroku WSA w Warszawie z 2019 r. i to, że organ zamiast wyrok wykonać po otrzymaniu akt kontestował swoją właściwość, pomimo, że została ona w wyroku stwierdzona. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Mając więc na uwadze wyżej podniesione okoliczności, a także wymiar okresu niewykonywania przez Senat Akademii [...] w W. prawomocnego wyroku sądowego, tut. Sąd przyznał skarżącemu od organu oznaczoną w pkt III wyroku sumę pieniężną. Zarówno zasądzona od organu grzywna, jak i przyznana suma pieniężna mieszczą się w granicach wskazanych w art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a. Sąd określając wysokość grzywny i sumy pieniężnej miał na uwadze to, że przyznawana skarżącemu suma nie ma charakteru odszkodowania w rozumieniu art. 154 § 4 p.p.s.a. W ujęciu przepisów p.p.s.a., o czym była mowa, ma bowiem charakter kompensacyjny, a więc dotyczący wynagrodzenia krzywdy niemajątkowej. Skarżący wprawdzie w swej skardze odnosił się do poniesionej szkody (koszty opublikowania wyników badań, które uległy – z uwagi na niewykonanie przez organ wyroku – dezaktualizacji i utrata ewentualnych – nieokreślonych – korzyści związanych z zatrudnieniem w wypadku uzyskania tytułu doktorskiego), ale sąd administracyjny nie jest władny do orzekania w przedmiocie odszkodowania, mającego charakter stricte cywilnoprawny i wymagający prowadzenia postępowania w celu ustalenia jego rzeczywistej wysokości, co jest możliwe przed sadem powszechnym, np. na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego. Właściwość w tym zakresie służy więc wyłącznie sądowi powszechnemu. Wynika to wprost z art. 154 § 5 p.p.s.a., że odszkodowanie przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu, ale jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił go, wówczas uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Sąd uznał też, że przyznana w wyroku suma pieniężna jest adekwatna do krzywdy skarżącego, który też nie wykazał zasadności innej kwoty w zakresie zaspokojenia doznanej krzywdy. Wysokość grzywny – podobnie, jak i przyznawanej kwoty pieniężnej – pozostawiona jest dyskrecjonalnej władzy sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie tut. Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2.000 zł powinna wywrzeć na organie skutek w postaci przymuszenia do wykonania wyroku z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 600/19 – przy czym to, na czym ma polegać jego wykonanie zostało wyjaśnione przez NSA w powołanym wyżej wyroku. Organ powinien podjąć stosowne czynności proceduralne zmierzające do nadania dalszego biegu wnioskowi skarżącego z 26 kwietnia 2019 r. zmierzające do jego załatwienia – biorąc jednakże pod uwagę, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania (art. 154 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z art. 153 i art. 170 p.p.s.a., na podstawie art. 154 § 1, § 2 in fine, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 203 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935) zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądami obu instancji oraz zwrot wykazanych wydatków.