VII SA/Wa 574/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, asesor WSA Aneta Żak, , Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. W. i J. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 75/23 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 75/23 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej: "Prawo budowlane") po rozpatrzeniu odwołań B. W. oraz J. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: "PINB") z dnia 16 listopada 2022r., Nr IIOT/388/2022, umarzającej postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zostało zainicjowane pismem Z. W. i B. W., złożonym do PINB w dniu 23 marca 2006 r., zawierającym prośbę "o wszczęcie postępowania w sprawie zabudowy bliźniaczej przy ul. [...] p. K. z zabudową przy ul. [...] p. W. w W.". W piśmie tym wskazano dwa rodzaje obiektów tj. budynek mieszkalny i gospodarczy. W związku z tym PINB wszczął postępowanie dotyczące murowanego budynku gospodarczego o wymiarach 6,50 m x 6,00 m, położonego na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. W toku postępowania PINB wydał m. in. postanowienie z dnia 22 lutego 2016 r. o Nr IIOT/96/2016, opierając się na art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, w którym nałożył na M. K. i B. K. obowiązek sporządzenia i przedłożenia szeregu dokumentów umożliwiających legalizację budynku tj. zaświadczenia Prezydenta m. st. Warszawy o zgodności ww. budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, rysunków budynku wraz z oceną techniczną, projektu zagospodarowania działki oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z dnia 30 marca 2022 r. Nr IIOT/77/2022 nakazał B. K. oraz M. K. rozbiórkę rozbudowy murowanego budynku gospodarczego o wymiarach 6,50 m x 6,00 m, położonego na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W., usytuowanego w ostrej granicy z nieruchomością położoną na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.. Od tej decyzji odwołania złożyli B. W. oraz J. W., w związku z czym MWINB decyzją Nr 674/2022 z dnia 17 czerwca 2022r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia 22 lutego 2016 r. Nr IIOT/96/2016 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawowym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i postanowienia z dnia 22 lutego 2016 r. była wątpliwość dotycząca prawidłowości zastosowanego przez PINB trybu postępowania przewidzianego w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy przedstawiciel PINB przeprowadził w dniu 1 września 2022r. oględziny, w czasie których stwierdzono, że budynek gospodarczy przy ul. [...] w W. został rozebrany. Nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. W związku z powyższym PINB wydał w dniu 16 listopada 2022r decyzję Nr IIOT/388/2022 umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej murowanego budynku gospodarczego o wymiarach 6,50 m x 6,00 m, położonego na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. Od powyższej decyzji odwołania złożyli B. W. oraz J. W. Po rozpoznaniu ww. odwołań MWINB wydał powołaną na wstępie decyzję utrzymującą w mocy decyzję PINB z 16 listopada 2022 r. W uzasadnieniu MWINB wskazał, że organy nadzoru budowlanego oceniają sprawę według stanu faktycznego i prawnego, mającego miejsce w dniu wydania przez nie rozstrzygnięcia. W związku z tym, gdy okoliczności sprawy administracyjnej ulegną zmianie obowiązane są one uwzględnić nowy stan faktyczny. Stwierdził, że skoro przestał istnieć przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego, tj. budynek gospodarczy przy ul. [...] w W., to bezcelowa jest ingerencja organów nadzoru budowlanego w sprawie. MWINB uznał, że organ I instancji nie naruszył przepisów art. 7, 10 i art. 77 § 1 k.p.a. i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Zwrócił uwagę, że budynek gospodarczy o wymiarach 6,50 m x 6,00 m został rozebrany, a okoliczność tę potwierdzają również fotografie załączone do protokołu Nr 888/IIOT/2022 z oględzin przeprowadzonych w dniu 1 września 2022r. Odnosząc się do zarzutów obu odwołań MWINB zauważył, że do kompetencji organów nadzoru budowlanego nie należy rozstrzyganie sporów o naruszenia prawa własności, w tym przesądzanie czyją własność stanowi pozostawiona po rozbiórce w granicy działek ściana wspólna. Bez znaczenia w tym kontekście pozostają również podnoszone przez skarżących kwestie czy budynek był w 1999r. rozbudowywany, oraz przeznaczenia gruntu, na którym posadowiono obiekt, a także jego stanu technicznego. Powyższa decyzja MWINB z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 75/23 została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. W. i B. W. W skardze zarzucili, że nie jest prawdą, iż przedmiotem postępowania jest wyłącznie murowany budynek gospodarczy, gdyż posiada on jedną wspólną ścianę z murowaną komórką stojącą na działce ul. [...]. W związku z tym, że oba budynki usytuowano w granicy dwóch działek, wzajemnie one na siebie oddziaływały, a rozbiórka jednego z nich przy użyciu ciężkiego sprzętu spowodowała pogorszenie stanu technicznego budynku pozostałego na działce Skarżących. Wskazali, że konieczne jest wykonanie czynności zleconych w uchylonym postanowieniu PINB z dnia 22 lutego 2016 r. Nr IIOT/96/2016, w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2023 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB z 16 listopada 2022 r., uzupełnienie dokumentów w celu wyjaśnienia wątpliwości w sprawie, odbudowanie murowanego budynku gospodarczego na działce [...], który jest zobrazowany na planie sytuacyjnym z 1968 r. oraz zwrot pieniędzy wpłaconych tytułem uiszczonego wpisu. W obszernym uzasadnieniu Skarżąca opisała przebieg postępowania wskazując m. in. na niewykonanie wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział IV Cywilny z [...] lipca 2003 r. sygn. akt [...] o przywrócenie posiadania. Wskazała, że celem działania B. K. oraz M. K. jest postawienie zarzutów Skarżącej z powodu niszczenia cudzego mienia w postaci wspólnej ściany i wtargnięcia na teren sąsiedniej posesji. Na rozprawie Skarżąca podkreśliła, że po dokonaniu rozbiórki pozostała wspólna ściana nośna, która jest w połowie położona na działce sąsiada, a podjęcie czynności związanych z jej rozbiórką narażałoby ją na postępowanie karne. Dodała, że taki stan uniemożliwia również prowadzenie prac remontowych należącej do niej komórki murowanej. Oświadczyła również, że intencją Skarżących jest prowadzenie postępowania przed PINB i rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy z właściwym ustaleniem geodezyjnym granicy między działkami i przywróceniem granicy działki z 1968r. oraz uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektów (vide: protokół z rozprawy z dnia 18 lipca 2023 r., k. 67 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że w przypadku, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe organ zobowiązany jest do jego umorzenia w drodze decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość zaś może wynikać z jakiejkolwiek przyczyny, a zatem może mieć charakter zarówno charakter podmiotowy (np. brak legitymacji procesowej) lub przedmiotowy. W tym drugim przypadku bezprzedmiotowość wiąże się z brakiem sprawy administracyjnej, pojmowanej jako problem wymagający rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej w ramach posiadanych przez niego kompetencji i w oparciu o wynikającą z przepisów podstawę prawną. W takim przypadku brak jest możliwości kontynuowania postępowania przed organem administracji publicznej, w należącej do właściwości tego organu sprawie indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. W przypadku organów nadzoru budowlanego taką sprawą administracyjną jest kontrola stosowania przepisów Prawa budowlanego, stosownie do treści art. 84 -84a tej ustawy. W ramach ogólnie pojętej kontroli organy nadzoru budowlanego są uprawnione do wydawania rozstrzygnięć wskazanych w poszczególnych przepisach, w szczególności regulujących postępowanie legalizacyjne w przypadku samowoli budowlanej lub innych naruszeń Prawa budowlanego. Aby jednak stosować ww. przepisy i wydawać w toku postępowania indywidualne rozstrzygnięcia, konieczne jest istnienie substancji budowlanej w postaci obiektu budowlanego, w odniesieniu do którego prowadzone jest postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie tym obiektem był murowany budynek gospodarczy o wymiarach 6,50 m x 6,00 m, położony na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W., zaś postępowanie prowadzone było pierwotnie w oparciu o art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, regulującego legalizację obiektów wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia. Wprawdzie MWINB w decyzji z dnia 17 czerwca 2022r. Nr 674/2022 zakwestionował zastosowany tryb, uchylając zarówno decyzję PINB z dnia 30 marca 2022 r. Nr IIOT/77/2022, jak i poprzedzające ją postanowienie z dnia 22 lutego 2016 r. Nr IIOT/96/2016, jednakże postępowanie to nie zostało zakończone ostateczną decyzją, gdyż przed ponownym rozpatrzeniem sprawy przez PINB stwierdzono, że obiekt będący przedmiotem postępowania został rozebrany i przestał istnieć. Potwierdza to znajdujący się w aktach sprawy protokół Nr 888/IIOT/2022 kontroli przeprowadzonej w dniu 1 września 2022r. wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną. Skoro budynek gospodarczy o wymiarach 6,50 m x 6,00 m został rozebrany, a okoliczność ta jest bezsporna, to w takim przypadku postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie jego legalizacji stało się bezprzedmiotowe. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania tj. zgodności z Prawem budowlanym ww. obiektu i ewentualnej jego legalizacji w drodze decyzji administracyjnej. W takim przypadku organ nie tylko jest uprawniony, ale wręcz zobowiązany do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy wskazać, że problem tzw. "ściany wspólnej", na który wskazują konsekwentnie Skarżący wiąże się ściśle z postępowanie cywilnym o przywrócenie posiadania, zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego [...] Wydział IV Cywilny z [...] lipca 2003 r. sygn. akt [...] i prawidłowym wytyczeniem granicy między działkami położonymi przy ul. [...] i [...] w W. Organy nadzoru budowlanego nie posiadają jednak kompetencji do egzekwowania orzeczeń sądowych zapadłych w postępowaniu cywilnym, ani do wytyczania geodezyjnego granicy działki, jeżeli jest ona sporna. Kwestie te bowiem należą bądź do postępowania cywilnego, bądź do postępowania prowadzonego przez inne organy administracji publicznej w oparciu chociażby o ustawę z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021). Nie jest również możliwe wyegzekwowanie obowiązków wynikających z postanowienia PINB z dnia 22 lutego 2016 r. Nr IIOT/96/2016, czego domagają się Skarżący, skoro zostało ono uchylone, a obiekt, którego dotyczyło przestał istnieć. Tym bardziej nie jest możliwa odbudowa obiektu, który był przedmiotem postępowania, o co wnoszą Skarżący. Rozbiórka obiektu została stwierdzona jednoznacznie w toku prowadzonego postępowania, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a w szczególności protokół z dnia 1 września 2022 r. Stwierdzono w nim, że znajdująca się w ostrej granicy między działkami ściana wspólna nie została rozebrana, gdyż stanowiła ona część budynku znajdującego się na działce sąsiedniej, której nie dotyczyła decyzja PINB z dnia 30 marca 2022 r. Ponadto pozostawiono fragmenty ścian poprzecznych stanowiących "obecnie rolę przypory dla pozostawionej ściany". W konkluzji stwierdzono, że rozbiórka została wykonana w całości zgodnie z zaleceniami zawartymi w ww. decyzji z dnia 30 marca 2022 r. (vide karta 172 akt administracyjnych). Wprawdzie decyzja, o której mowa w protokole została wyeliminowana z obrotu prawnego, a postępowanie było prowadzone na nowo przez PINB, jednakże wyeliminowanie substancji budowlanej spowodowało, że przestał istnieć przedmiot postępowania, a dalsze rozpatrywanie sprawy rozebranego budynku stało się bezcelowe. Dlatego zaskarżoną decyzję wydaną w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. należy uznać za prawidłową. Na marginesie należy dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 502/23 oddalił skargę B. W. i J. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2023 r. nr 20/23 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Przedmiotowy nakaz został wydany na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. i dotyczył murowanego budynku garażowo-gospodarczego znajdującego się na działce ew. nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W. Uprawomocnienie tego wyroku spowoduje likwidację pozostałej zabudowy pozostałej w ostrej granicy działek [...] i [...], w tym ze sporną ścianą, na którą wskazują Skarżący. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.