VII SA/Wa 557/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia lub anulowania opłaty legalizacyjnej postanawia: przyznać A. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 557/14, przyznano A. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z dnia 14 maja 2014 r. skarżący wniósł o rozszerzenie przyznanego mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata jako pełnomocnika w niniejszej sprawie. W załączonym formularzu PPF w wnioskodawca uzasadnił wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata zawiłością prawną sprawy, a także tym, że ze względu na wiek (70 lat) i stan zdrowia nie będzie mógł stawić się na rozprawie oraz uczestniczyć w niej z pełnym zrozumieniem. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 1.234 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 15 m2 oraz udział 2/3 w działce o powierzchni 1.200 m2. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Podał także, że spłaca raty kredytu w wysokości 250 zł miesięcznie (do 2020 r.). Oświadczył, że na leki i leczenie przeznacza ok. 300 zł miesięcznie. W postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał A. P. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od kosztów sądowych. Jego aktualny wniosek z dnia 14 maja 2014 r. należało zatem potraktować jako nowy wniosek o rozszerzenie zakresu prawa pomocy już ustanowionego na rzecz wnioskodawcy poprzez ustanowienie na jego rzecz dodatkowo pełnomocnika z urzędu – a więc jako wniosek o objęcie go prawem pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Całkowity zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Mając na względzie fakt, że strona aktualnie, tj. we wniosku z dnia 14 maja 2014 r. rozszerzyła swoje żądanie w zakresie przyznania jej prawa pomocy i wniosła o objęcie jej w istocie prawem pomocy w zakresie całkowitym, należało rozważyć, czy wnioskodawca spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania mu prawa pomocy w tym zakresie. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy (zarówno dołączonym do wniosku z dnia 14 maja 2014 r., jak i pierwotnym – stanowiącym podstawę wydania postanowienia z dnia 11 kwietnia 2014 r.), które nadal zachowują aktualność, należało uznać, że wykazał on, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z niewysokich dochodów na poziomie 1.234 zł brutto miesięcznie z tytułu emerytury. Z uzyskiwanego dochodu ponosi koszty związane ze spłatą kredytu w wysokości 250 zł miesięcznie. Pozostałą po spłaceniu kredytu kwotę przeznacza na bieżące utrzymanie siebie, domu, na zakup żywności, w tym na zakup leków i leczenie - 300 zł. Poza domem o powierzchni 15 m2 oraz udziałem 2/3 w działce o powierzchni 1.200 m2 wnioskodawca nie ma oszczędności i innego majątku. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego o ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego z urzędu w ramach prawa pomocy. W tym stanie rzeczy uznano bowiem, że strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.