VII SA/Wa 442/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. A. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. A. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2016r., znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić M. A. S. przyznania prawa pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy M. A. S., w których wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów z tytułu emerytury w wysokości 1233,43 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że posiada mieszkanie o pow. 48, 7 m ² i oszczędności pieniężne w wysokości 67.402,80 złotych (na dzień złożenia wniosku tj. 22 marca 2017r.).Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi następujące wydatki tj. opłatę za mieszkanie w wysokości 386,55 złotych, opłatę za gaz butlę w wysokości 58,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 100 złotych. Do wniosku dołączyła m.in. PIT 40A za rok 2016r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 grudnia 2007r., pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] z dnia 23 grudnia 2016r., historię operacji z rachunku bankowego za okres od 21 grudnia 2016r. do 21 marca 2017r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 249a p.p.s.a, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w tej sytuacji rozpoznaniu podlega jedynie wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego. Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 p.p.s.a, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni wprawdzie obecnie utrzymuje się z niewielkich stałych dochodów z tytułu emerytury w wysokości 1233,43 złotych miesięcznie, jednakże posiada znaczne oszczędności pieniężne wysokości na dzień składania wniosku – 67 402,80 złotych. Posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. Reasumując uznano, że skarżąca posiadając oszczędności pieniężne w powyżej wysokości jest w stanie samodzielnie ustanowić radcę prawnego z wyboru. Aktualna linia orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.