VII SA/Wa 419/18

Dnia 6 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 419/18 odmówiono Z. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca jest zatrudniony na 1/8 etatu, nie posiada żadnych nieruchomości, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Syn nie pracuje, z prac dorywczych uzyskuje ok. 400 zł, jako łączny dochód skarżący wpisał zaś w formularzu kwotę 2710 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił: opłaty za energie elektryczną - 160 zł, gaz - 50 zł, telefon - 80 zł, śmieci - 38 zł, czynsz - 1150 zł, wydatki na jedzenie - 800 zł, leki - 120 zł, wizyty u lekarzy - 260 zł. Skarżący w dodatkowo nadesłanych wyjaśnieniach wskazał, że jest zatrudniony na stanowisku handlowca na 1/8 etatu a średnie wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy wynosi 226,51 zł netto. Wskazał też, że nie wie czy syn jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, czy ma prawo do zasiłku, ani czy posiada rachunek bankowy, bowiem nie utrzymuje z nim kontaktu. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 419/18 odmówiono Z. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że "wnosi sprzeciw częściowy dotyczący jego osoby, a także opłat wpisu sądowego do podstawowej wielkości 100 zł." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 29 czerwca 2018 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 29 czerwca 2018 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że wnioskodawca dość ogólnikowo przedstawił swoją sytuację materialną. Na uwagę zasługuje jednak przede wszystkim fakt istnienia nieścisłości zawartych w formularzach i pismach nadsyłanych do Sądu, a dotyczących sytuacji materialnej syna. Rozbieżności dotyczą zarówno istnienia pomiędzy skarżącym i synem kontaktu, jak i wiedzy na temat zarobków syna - raz skarżący wskazuje na posiadanie informacji o zarobkach syna pochodzących z prac dorywczych (ok. 400 zł), innym razem wskazuje, że nie ma pojęcia czy syn jest osobą bezrobotną bowiem nie utrzymuje z nim kontaktu. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej. Również w sprzeciwie skarżący nie podał żadnych dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska w przedmiocie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.