VII SA/Wa 2908/17

Dnia 14 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. odmawiające A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2908/17 wpłynął na formularzu PPF wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z tytułu emerytur oraz pracy stróża w łącznej wysokości 6 509,79 zł. Wnioskodawca wskazał posiadanie mieszkania o pow. 48,5 m2, ponadto nieruchomości rolnej określonej jako szkółka leśna 11 letnia o pow. 1,82 ha oraz oszczędności w wysokości 26 769,05 zł. Dodał, że miesięczne wydatki wynoszą około 3 444,91 zł. i są to kredyt, czynsz najmu, eksploatacja mieszkania, media, rehabilitacja, leki, ubezpieczenia. Do wniosku dołączono zaświadczenia lekarskie, orzeczenie o niepełnosprawności zaświadczenia z pracy, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenia z ZUS. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2908/17 odmówiono A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że "posiada różne zobowiązania do spłaty, przedstawił harmonogram spłaty zadłużenia, a zebrane oszczędności służą właśnie do spłaty rat kredytu oraz do zapewnienia kosztownych rehabilitacji. Wnioskodawca wskazał że jest chory na raka i dochodzenie racji na drodze sądowej spowodowałoby poniesienie nadmiernych kosztów i konieczność ewentualnego spieniężenia i sprzedaży i tak niewielkiego majątku." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 11 stycznia 2018 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. art. 239 § 1 pkt 1c p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Biorąc pod uwagę fakt, że w sprawach dotyczących chorób zawodowych, czyli w sprawie objętej niniejszą skargą skarżący zwolniony jest ustawowo z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1c p.p.s.a.) Sąd wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych potraktował jako zbędny i rozpoznał jedynie wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 11 stycznia 2018 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że źródłem utrzymania rodziny są stałe miesięczne dochody z tytułu emerytur oraz pracy stróża w łącznej wysokości 6 509,79 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 48,5 m2, ponadto nieruchomość rolną wykorzystywaną jako szkółka leśna 11 letnia o pow. 1,82 ha oraz oszczędności w wysokości 26 769,05 zł. Miesięczne wydatki wynoszą około 3 444,91 zł i są to: spłata kredytu, czynsz najmu, eksploatacja mieszkania, media, rehabilitacja, leki, ubezpieczenia. Biorąc to pod uwagę stwierdzić należy, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Sąd w okolicznościach przedstawionych we wniosku i sprzeciwie stwierdza, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Ustanowienie pełnomocnika leży w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W przedstawionej sytuacji Sąd uznał, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.