VII SA/Wa 2576/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania pierwszej instancji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

S. O. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie VII SA/Wa 2576/16. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która jest osobą bezrobotną, utrzymują się z renty wnioskodawcy w wysokości 909 zł netto miesięcznie. S. O. oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania i innych nieruchomości. Skarżący do zobowiązań i stałych wydatków zaliczył: wydatki na leki - 200 zł, opłaty za prąd - 150 zł, za wodę i ścieki - 150 zł. Pismem z dnia 8 lutego 2017 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2017 r.) wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku. S. O. nie udzielił odpowiedzi na pismo z dnia 8 lutego 2017 r., doręczone skarżącemu w dniu 13 lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – z uwagi na okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie skarżący zwolniony jest z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych - oraz odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, odnośnie żądania dotyczącego ustanowienia adwokata, że S. O. nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy podniósł, że złożone przez skarżącego oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a na wezwanie z dnia 7 lutego 2017 r. wnioskodawca nie przedstawił żądanych informacji. Po otrzymaniu w dniu 24 marca 2017 r. odpisu postanowienia S. O. złożył pismo z dnia 28 marca 2017 r., w którym zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismo to należy potraktować jako sprzeciw od postanowienia z 15 marca 2017 r. w zakresie pkt 2., w którym referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być zatem stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy). Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwu stwierdzić należy, iż S. O. nie wykazał w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy, brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia z dnia 15 marca 2017 r. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że S. O. utrzymuje się wraz z żoną, która jest osobą bezrobotną, wyłącznie z renty wnioskodawcy w wysokości 909 zł netto miesięcznie. Przypomnieć trzeba, że pismem z dnia 8 lutego 2017 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2017 r.) wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. S. O. w wyznaczonym terminie nie odpowiedział na otrzymane w dniu 13 lutego 2017 r. wezwanie, co stało się powodem wydania przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 15 marca 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wprawdzie S. O. odniósł się do ww. wezwania składając sprzeciw od postanowienia z dnia 15 marca 2017 r., jednakże wykonał wezwanie jedynie częściowo. Skarżący nadesłał bowiem przy piśmie z dnia 28 marca 2017 r. kopie zeznań podatkowych za rok 2015 oraz za rok 2016, natomiast w dalszym ciągu nie odniósł się do pozostałych żądań zawartych w piśmie z 8 lutego 2017 r., w tym dotyczących wyjaśnienia, kto jest właścicielem domu, w którym mieszka, czy skarżący otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, a także, czy otrzymuje pomoc od rodziny lub osób trzecich, a jeżeli tak, na czym ona polega. Skarżący nadal nie odpowiedział także na wezwanie do nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej, a także do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące (z treści nadesłanej przy sprzeciwie kopii decyzji o ponownym ustaleniu renty wynika zaś, że skarżący posiada rachunek w banku). Na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji, z uwagi na niepełne odniesienie się do wezwania z dnia 8 lutego 2017 r., nie jest więc możliwe dokonanie rzetelnej i niebudzącej wątpliwości oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. S. O. nie wykazał zatem w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zasadne jest zatem utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna poprzez dokładne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów, udowodnić, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. W przypadku, gdy sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych korzystając z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że brak tej współpracy przez niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.