VII SA/Wa 251/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego wiaduktu kolejowego oddala skargę

Sygn. akt VII SA/Wa 251/ 17 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] grudnia 2016r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ), dalej kpa, po rozpatrzeniu odwołania Spółki Akcyjnej [...] w [...] – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2016r., Nr [...] nakazującą w terminie do [...] grudnia 2016r. usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego wiaduktu kolejowego w [...] (gmina [...]), nad torami kolejowymi linii nr [...] i [...], na działce nr [...] stanowiącej obszar kolejowy, poprzez zabezpieczenie przed upadkiem luźnych elementów betonu z pozostałości po częściowo skutym żelbetonowym chodniku służbowym, np. poprzez osiatkowanie lub całkowite usunięcie pozostałości tego chodnika - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ zaznaczył, że ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, aby wiadukt kolejowy stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności. Dalej powołał art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane i podkreślił, że stan władania nieruchomością na której jest zlokalizowany obiekt budowlany czy własność obiektu nie przesądza o podmiocie odpowiedzialnym za jego utrzymanie. Art. 2 ust. 2 ustawa Prawa budowlanego stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych. Zatem w przypadku zaistnienia przepisów szczególnych, te ostatnie będą miały pierwszeństwo w zastosowaniu. Organ wskazał, że do przepisów szczególnych w niniejszej sprawie należy zaliczyć: ustawę z 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160 ze zm.) i z 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015r. poz. 1297 ze zm.). Wskazał również , że : - działka nr [...] (obecnie [...] - podział polegał na wyłączeniu z obszaru kolejowego działki [...] zabudowanej budynkami) objęta jest decyzją nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. (Dz. Urz. Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 2014 r. poz. 25 ze zm.) w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych - tom 12, poz. 2792; - Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2016r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w [...], obręb [...] oraz własności wiaduktu kolejowego ([...]); - z mocy prawa, art. 34 ust. 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. Spółka Akcyjna [...]jest właścicielem tego wiaduktu. GINB podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy z dniem wpisu do rejestru handlowego [...]Spółka Akcyjna, odrębny podmiot w odniesieniu do [...] S.A., wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Dalej podał, że zarządzanie infrastrukturą kolejową powierzono z mocy prawa Spółce Akcyjnej [...]. Wyjątek wprowadza art. 15 ust. 4a ustawy, gdzie Spółka Akcyjna [...] została zwolniona z zarządzania budynkami i budowlami przeznaczonymi do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Sytuacja ta nie dotyczy niniejszej sprawy, bowiem zgodnie z art. 15 ust. 4b wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych. Bezspornym jest, że wiadukt dawnej kolejki wąskotorowej (przęsło i przyczółki) leży na nieruchomości stanowiącej obszar kolejowy, na którym usytuowane są linie kolejowe Nr [...] i [...]. Utrzymanie budowli (w tym budowli będących własnością [...] S.A.) położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych należy do [...] S.A. Dalej organ odniósł się do argumentacji podniesionej w odwołaniu. Skargę na ww. decyzję złożyła [...] S.A. i wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie: 1. art. 66 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy poprzez jego zastosowanie pomimo, iż: a) organy nie wskazały z naruszenia jakich wymogów przepisów prawa wynika nieodpowiedni stan techniczny obiektu; b) obiekt budowlany nie jest użytkowany od ponad 20 lat, c) co jest konieczne do wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego; 2. art. 15 ust. 4a ustawy w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998r. Nr 151, poz. 987), poprzez przyjęcie, że wiadukt kolei wąskotorowej stanowi część linii kolejowej lub infrastruktury kolejowej i w konsekwencji pozostaje w zarządzie skarżącej, co doprowadziło do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego; 3. art. 15 ust. 4a ustawy w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 UTK w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 UTK, poprzez ich zastosowanie, pomimo że ustawa o transporcie kolejowym nie ma zastosowania do transportu szynowego wykonywanego w ramach wewnątrzzakładowego procesu produkcji jednego lub kilku sąsiadujących przedsiębiorstw, w tym na obszarze górniczym - kopalń odkrywkowych, zwałowisk odpadów, zakładów hutniczych i koksowni, w trakcie którego pojazdy w nim uczestniczące nie wyjeżdżają poza obszar przedsiębiorstw lub wyjeżdżają wyłącznie na infrastrukturę prywatną, do którego należy zaliczyć linię kolei wąskotorowej; 4. art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego w zw. z art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji okoliczności, w wyniku których obowiązki z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zostały nałożone na podmiot, będący w ocenie organu, zarządcą obiektu budowlanego, a nie na jego właściciela, którą to możliwość również przewiduje przywołany przepis; 5. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w wyniku której organ uznał, że wiadukt został przekazany skarżącej, podczas gdy z akt wynika wniosek odmienny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy ; 6. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Nr [...]; w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to winno zostać uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem strony, art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie może stanowić podstawy nałożenia obowiązków związanych z doprowadzeniem obiektu do odpowiedniego stanu technicznego bez wykazania, że stan techniczny obiektu budowlanego wynikający z jego użytkowania jest niezgodny z obowiązującymi przepisami. Organy nadzoru budowlanego nie wskazały normy prawnej, której wymagania zostały naruszone przez ustalony stan techniczny wiaduktu kolei wąskotorowej oraz dóbr prawnie chronionych zagrożonych stanem technicznym obiektu. Skarżąca podkreśliła, że wiadukt kolejowy linii wąskotorowej nie służy i nigdy nie służył obsłudze linii normalnotorowych. Nie tworzy on części linii kolejowej nr [...] oraz [...] i nie jest przeznaczony do zarządzania liniami kolejowymi oraz ich utrzymania (art. 4 pkt 4 UTK). Sporny wiadukt służył obsłudze linii wąskotorowej, tworząc jej część. Jego zarządcą nie jest zatem [...] S.A. Skarżąca podniosła również, że linia kolei wąskotorowej wykorzystywana była w ramach wewnątrzzakładowej produkcji Kopalni [...] "[...]", nie ma do niej zatem zastosowania UTC, a w rezultacie ustawa o komercjalizacji PKP, a co za tym idzie, zarządcą wiaduktu nie jest skarżąca. Powyższe wspiera umowa [...] obejmująca linie kolejowe normalnotorowe, z wyłączeniem wąsko i szerokotorowych zarządzanych przez odrębnych zarządców infrastruktury. Organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że wiadukt kolei wąskotorowej należy traktować jako infrastrukturę kolejową pozostającą w zarządzie skarżącej i pominął, że wiadukt kolei wąskotorowej nie stanowi nie tylko części linii kolejowej, ale i innego rodzaju infrastruktury kolejowej. Dla skarżącej jest on zbędny. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację i wniósł o jej oddalenie: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolował w tej sprawie decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą skarżącej, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, usunięcie złego stanu technicznego opisanego wiaduktu kolejowego w [...], położonego nad torami kolejowymi linii nr [...] i [...], na działce nr [...]stanowiącej obszar kolejowy. Przypomnieć zatem należy, że art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. ustawy służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nakaz wskazany w powołanym wyżej przepisie organ nakłada na podmioty wymienione w art. 61 Prawa budowlanego, to jest na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, na których spoczywa obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, tj. zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Nie było sporne w niniejszej sprawie, że wiadukt kolejowy w [...] (gmina [...]), usytuowany jest nad torami kolejowymi linii nr [...] i [...], na działce nr [...] stanowiącej obszar kolejowy. Skarżąca zakwestionowała przede wszystkim wskazanie jej jako adresata decyzji. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo skierowały decyzje do [...] S.A. [...][...] w [...]. Wobec treści art. 2 ust. 2 przepisy ustawy Prawa budowlanego nie naruszają przepisów odrębnych. Przepisy odrębne stanowią w rozpatrywanej sprawie regulacje zawarte w ustawie z 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160 ze zm.) i z 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015r. poz. 1297 ze zm.). Jak wynika z akt sprawy działka nr [...] nosi aktualnie nr [...] i została wymieniona w decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] (Dz. Urz. Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 2014 r. poz. 25 ze zm.) w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych - tom 12, poz. 2792;). Decyzją z [...] stycznia 2016r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w [...], obręb [...] wraz z własnością wiaduktu kolejowego (KW Nr [...] ). Spółka Akcyjna [...] stała się zatem właścicielem tego wiaduktu z mocy prawa, stosownie do art. 34 ust. 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. Zgodnie z art. 15 ust. 1 cyt. ustawy o komercjalizacji [...] SA utworzy spółkę akcyjną do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, działającą pod firmą "[...] Spółka Akcyjna", zwaną dalej "[...] SA". W art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o komercjalizacji ustawodawca wskazał, że z dniem wpisu do rejestru handlowego [...] Spółka Akcyjna, odrębny podmiot w odniesieniu do [...] S.A., wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. W art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji stwierdził, że [...][...] Spółka Akcyjna staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2. (ustawy o transporcie kolejowym). Wprawdzie w art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji przewidziano zwolnienie skarżącej Spółki z zarządzania budynkami i budowlami przeznaczonymi do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami, niemniej nie ma on zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż stosownie do art. 15 ust. 4b wyłączenie, o którym w powyższym przepisie nie dotyczy budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych. Przedmiotowy wiadukt niewątpliwie leży na nieruchomości stanowiącej obszar kolejowy, na którym usytuowane są linie kolejowe Nr [...] i [...]. Skoro z art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji wynika, że [...] Spółka Akcyjna staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2. (ustawy o transporcie kolejowym), to niewątpliwie utrzymanie budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych należy do skarżącej . Wbrew zarzutom skargi z powołanych wyżej przepisów prawa wynika jednoznacznie, że decyzje winny być skierowane do skarżącej. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi sformułowane w pkt 2, 3, 5 i 6. W konsekwencji, podobnie należało ocenić stanowisko w zakresie naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego w zw. z art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa, wobec braku uzasadnienia przyczyn dla których obowiązki zostały nałożone na zarządcę obiektu budowlanego, a nie na jego właściciela. W świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas oględzin spornego wiaduktu nie znajduje potwierdzenia eksponowane w pierwszej kolejności w skardze również naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy poprzez jego zastosowanie pomimo, iż organy nie wskazały z naruszenia jakich przepisów prawa wynika nieodpowiedni stan techniczny obiektu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nieodpowiedni stan techniczny zazwyczaj jest skutkiem zużycia technicznego obiektu budowlanego, do którego dochodzi w miarę upływu czasu, wskutek zużycia pewnych elementów, pogorszenia substancji, braku remontów, właściwej dbałości. Zatem stan ten może, ale nie musi być wynikiem naruszenia przepisów techniczno – budowlanych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2017r. sygn. akt II SA/Gl 287/17, LEX nr 2309852 - wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 131/17 LEX nr 2323240). Z podanych przyczyn Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.