VII SA/Wa 2502/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2022 r. znak [...] w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...]z siedzibą w [...]na postanowienie Burmistrza Miasta [...]z dnia [...]czerwca 2022 r., znak [...]o odmowie dopuszczania na prawach strony tej organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek [...] Sp. z o.o. w [...] w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków handlowo-usługowych o powierzchni sprzedaży do 2000 m2 każdy, dwóch pylonów reklamowych, dwóch tablic reklamowych, dwóch zbiorników retencyjnych na wody deszczowe i roztopowe, czterech zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o poj. od 10 m3 do 50 m3 każdy, baterii butli na gaz o poj. od 12 m3 do 100 m3 wraz z infrastrukturą techniczną na części działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...]i [...] położonych w [...] przy ul. [...] , utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z dnia 23 marca 2022 r. spółka [...]sp. z o.o. w [...]zwróciła się do Burmistrza Miasta [...]o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla wskazanej inwestycji. Wnioskiem z dnia 31 maja 2022 r. Stowarzyszenie [...]zwróciło się do Burmistrza Miasta [...]o dopuszczenie do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. W treści wniosku Stowarzyszenie wskazało na cele swojej działalności, wymienione w § 6 regulaminu, to jest wspieranie i podejmowanie inicjatyw służących ochronie krajobrazu kulturowego, wzmacniających tożsamość regionalną i lokalną gospodarkę oraz aktywizowanie i reprezentowanie interesów lokalnej społeczności zamieszkałej na terenie działania Stowarzyszenia, co jest realizowane w toczących się przed organami administracji publicznej postępowaniami w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu. Stowarzyszenie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, iż wystąpienie interesu społecznego winno być oceniane przy uwzględnieniu celów statutowych organizacji i norm prawa materialnego, regulujących przedmiot rozstrzyganej sprawy. Ponadto, udział Stowarzyszenia w postępowaniu leży w interesie społecznym, gdyż jako rzecznik lokalnej społeczności może ono przyczynić się do uzupełnienia materiału dowodowego i wyjaśnienia istotnych faktów, co pozwoli na zrealizowanie zasady prawdy materialnej w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta [...]odmówił dopuszczenia na prawach strony tej organizacji społecznej. Zażalenie na to postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...]. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie natomiast z art. 31 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie organizacja społeczna nie może przy realizacji swych celów powoływać się skutecznie na przesłankę interesu społecznego, gdy z całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że jej udział w przedmiotowym postępowaniu ma służyć zaspokajaniu interesów partykularnych, w szczególności interesu członków tej organizacji, a właściwie - w realiach rozpoznawanej sprawy - spółki, w której członkowie organizacji pracują. Z załączonego do wniosku regulaminu działalności żalącego Stowarzyszenia wynika, iż cele Stowarzyszenia określono w Rozdziale II pkt 6 - m.in. a) wspieranie i podejmowanie inicjatyw służących ochronie krajobrazu kulturowego, wzmacniającego tożsamość regionalną i lokalną gospodarkę, tj. na terenie działania Stowarzyszenia; b) aktywizowanie i reprezentowanie interesów lokalnej społeczności zamieszkałej na terenie działania Stowarzyszenia w toczących się przed organami administracji publicznej postępowania w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu terenu działania Stowarzyszenia. Pozostałe cele regulaminowe, określone w lit. od c) do j) również dotyczą działania Stowarzyszenia na obszarze terenu jego funkcjonowania. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1699/14 wyrażono pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1667/15 - CBOSA). Kolegium wskazało, że planowana inwestycja ma polegać na budowie czterech budynków handlowo usługowych o powierzchni sprzedaży do 2000 m2 każdy wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Mając na uwadze powierzchnię planowanych obiektów, można domyślać się, że zostanie w nich zlokalizowany miedzy innymi supermarket spożywczy. Natomiast w skład Zarządu Stowarzyszenia [...]oraz jego Komisji Rewizyjnej wchodzą pracownicy firmy [...]- J B (Dyrektor Generalny), O M (dział handlowy), W O (Dyrektor Centrum Logistycznego). Ponadto - co wynika z przedłożonego przez pełnomocnika pełnomocnictwa - członkiem Stowarzyszenia jest również N P - żona Z P, właściciela firmy [...]. Co jest niezwykle istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, firma [...]od wielu lat prowadzi w [...] trzy supermarkety spożywcze, dla których sklepy zlokalizowane w obiektach stanowiących przedmiot inwestycji stanowiłyby konkurencję. Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi bezspornie działać w interesie społecznym, w ramach wyznaczonych celów statutowych. Przez interes społeczny rozumie się natomiast dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Organizacja społeczna nie może dla realizacji tych celów powoływać się na przesłankę interesu społecznego, jeśli z całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że jej udział w takim postępowaniu nie będzie służył zaspokajaniu interesu społecznego. Z realiów rozpoznawanej sprawy wynika natomiast jednoznacznie, iż w niniejszym postępowaniu celem Stowarzyszenia nie jest reprezentowanie interesu społecznego oraz celów statutowych Stowarzyszenia, a jedynie chęć udziału w sprawie, która dotyczy realizacji inwestycji mogącej być konkurencją w stosunku do pracodawcy niektórych z członków Stowarzyszenia. Skoro zaś udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych, to w przedmiotowej sprawie z całą stanowczością należy podkreślić, iż nie zaszły przesłanki, na które ustawodawca wskazał w treści art. 31 § 1 k.p.a., przez co należało odmówić Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 maja 2022 r., IV SA/Wa 395/22 stwierdził, iż udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Wbrew temu, co twierdzi Stowarzyszenie w treści złożonego zażalenia, organ I instancji nie dopuścił się naruszenia ani art. 31 § 1 k.p.a., ani również art. 31 § 2 k.p.a. Organ I instancji w sposób prawidłowy przeanalizował wniosek Stowarzyszenia i uznał, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wymienione właśnie w treści art. 31 § 1 k.p.a. Dodatkowo, w ocenie tutejszego Kolegium, chęć udziału Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu tak naprawdę podyktowana jest partykularnymi interesami tak samego Stowarzyszenia, jak i jego członków. W sprawie wykazano, iż Stowarzyszenie jest zainteresowane rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy nie z uwagi na dbałość o interes społeczny, ale z uwagi na funkcjonowanie w bliskiej odległości, w stosunku do terenu objętego inwestycją, przedsięwzięć zrealizowanych przez firmę [...]. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie [...]z siedzibą w [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który może mieć wpływ na wydany decyzję, tj.: 1) art. 31 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie również przez organ II instancji, iż skarżąca nie wykazała istnienia interesu społecznego, uprawniającego ją do udziału w postępowaniu, podczas gdy skala planowanej inwestycji, jak również jej wpływ na środowisko naturalne oraz zagospodarowanie przestrzenne na terenie działania Stowarzyszenia są znaczące; 2) art. 31 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że cele statutowe zawarte w regulaminie Stowarzyszenia nie stanowią wystarczających podstaw do dopuszczenia Stowarzyszenia do toczącego się postępowania, podczas gdy cele statutowe opisane w Rozdziale II punkcie 6 Regulaminu jednoznacznie wskazują, że okoliczności których dotyczy postępowanie mają ścisły związek z charakterem działalności Stowarzyszenia i tym samym rzutują na zasadność jego udziału w procesie podejmowania decyzji ingerujących w lokalny ład przestrzenny, poprzez ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji; 3) art. 31 § 2 k.p.a. polegające na błędnym niezastosowaniu i przyjęciu, że skarżąca nie wyjaśniła, w czym przejawia się interes społeczny Stowarzyszenia, którego celem statutowym jest m.in. udział w postępowaniach administracyjnych w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia środowisko i estetykę krajobrazu terenu działania Stowarzyszenia - w udziale w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, co w rezultacie doprowadziło do odmówienia Stowarzyszeniu udziału w postępowaniu, podczas gdy Stowarzyszenie podało argumenty za działaniem w interesie społecznym oraz wskazało na odpowiednie cele statutowe i potrzebę kontroli nad wpływem inwestycji na ład przestrzenny, co skutkowało błędnym ustaleniem przez organ stanu faktycznego i odmówieniem skarżącej dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony; 4) art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. polegające na jego błędnym niezastosowaniu poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie wyjaśnia w sposób wystarczający okoliczności zarówno faktycznych jak i prawnych, które przemawiałyby za odmową dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania, w szczególności organ pominął fakt istnienia rzeczywistego interesu społecznego w nadzorowaniu postępowania decydującego o ingerencji w ład przestrzenny, który przemawiał za dopuszczeniem Stowarzyszenia do postępowania, co doprowadziło do istotnego naruszenia przepisów postępowania oraz wydania błędnej decyzji. Pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że pośród celów statutowych, które zostały wymienione w Regulaminie Stowarzyszenia [...], w Rozdziale II punkcie 6 wymienione są m. in. takie cele statutowe jak: a) wspieranie i podejmowanie inicjatyw służących ochronie krajobrazu kulturowego wzmacniających tożsamość regionalną i lokalną gospodarkę tj. na terenie działania Stowarzyszenia; b) aktywizowanie i reprezentowanie interesów lokalnej społeczności, zamieszkałej na terenie działania Stowarzyszenia, w toczących się przed organami administracji publicznej postępowaniach w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu terenu działania Stowarzyszenia. Ponadto, zgodnie z punktem 2, Rozdziału I Regulaminu, przez teren działania Stowarzyszenia należy rozumieć powiaty: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Działki nr [...]i [...] których dotyczy planowana inwestycja są położone na terenie gminy [...], która to gmina jest położona na terenie powiatu [...]. Regulamin Stowarzyszenia w punkcie 6 wskazuje cele statutowe, które mają rzeczywisty i jednoznaczny związek z zakresem inwestycji będącej przedmiotem postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skala i skomplikowany charakter planowanej inwestycji w przedmiotowej sprawie z pewnością będzie mieć wpływ na jakość życia lokalnej społeczności, środowisko, estetykę krajobrazu. Rozmiar przedsięwzięcia, którego ewentualnie miałaby dotyczyć wydana decyzja o warunkach zabudowy, bez wątpienia dodatkowo podkreśla skalę ewentualnych negatywnych konsekwencji błędnie wydanej decyzji organu administracyjnego. Planowana inwestycja miałaby obejmować m. in. budowę czterech budynków handlowo-usługowych, których łączna powierzchnia mogłaby wynosić nawet 8000 m2, a także czterech zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o łącznej objętości nawet 150 m3, czy też baterii butli na gaz o poj. nawet 100 m3. Wszystkie opisane powyżej kwestie, zdają się zaprzeczać twierdzeniom zarówno organu I jak i II instancji, które w treści uzasadnień do wydawanych przez siebie postanowień wskazują, że cytowane zapisy regulaminu nie spełniają przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., podczas gdy zakres inwestycji jednoznacznie wskazuje na to, iż w wyniku jej realizacji dojdzie do znaczącej ingerencji w ład przestrzenny danego obszaru wchodzącego w zakres terenu działania Stowarzyszenia oraz potencjalnie może dojść także do naruszenia bezpieczeństwa środowiskowego. W tego typu sprawach w szczególności, materializuje się zasadność dopilnowania realizacji podstawowych celów statutowych działalności Stowarzyszenia tj. dbanie o interesy lokalnej społeczności w toku prowadzonych postępowań administracyjnych. Przechodząc natomiast do drugiej przesłanki, która musi zostać spełniona przez organizacje społeczną zgodnie z treścią art. 31 § 1 k.p.a., pragnę wskazać, że błędne i nieuzasadnione są twierdzenia organu II instancji, jakoby skierowany wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji, świadczyć miał o potrzebie zrealizowania partykularnego interesu członków Stowarzyszenia, a nie interesu społecznego. O interesie społecznym w niniejszej sprawie świadczy autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie Stowarzyszenia w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionej racjonalnie sytuacji, kiedy można mieć poważne obawy co do zagrożenia konkretnych wartości takich jak ład przestrzenny, harmonijny rozwój przedsiębiorczości z poszanowaniem lokalnej społeczności, komfortu życia, bezpieczeństwa komunikacji lokalnej na terenie [...]. Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z przedmiotem konkretnego postępowania, można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Za udziałem skarżącej w postępowaniu, którego dotyczy niniejsza sprawa, przemawia zatem także prawo społeczności do informacji o inwestycji i jej wpływie na ich jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu. Nie budzi wątpliwości, że Stowarzyszenie reprezentuje społeczność lokalną zainteresowaną rozstrzygnięciem sprawy, gdyż powstanie inwestycji będzie miało wpływ na zastany ład przestrzenny. W interesie społeczności pozostaje sprawowanie kontroli nad postępowaniem dotyczącym lokalizacji nowych inwestycji, na terenie ich zamieszkania. Stowarzyszenie bierze aktualnie udział w ponad 5 postępowaniach dotyczących ustalenia warunków zabudowy na terenie działania Stowarzyszenia, w których wielokrotnie udowodniło już swoją wiedzę w zakresie materii postępowania, bowiem niejednokrotnie Samorządowe Kolegia Odwoławcze przyznają Stowarzyszeniu rację i np. uchylają wydane decyzje o warunkach zabudowy i przekazują sprawy do ponownego rozpoznania organom I instancji. W przypadku braku udziału skarżącej w opisanych powyżej postępowaniach wydane decyzje nie spotkałyby się z żadną kontrolą (uzyskanie pozytywnej decyzji dla inwestora jest najważniejsze - a zatem nie wnosiłby on żadnych zastrzeżeń), co tym samym doprowadziłoby do sytuacji, w których w obrocie prawnym funkcjonowałyby decyzje, które z uwagi na swoją nieprawidłowość naruszałyby podstawowe prawa i interesy danej społeczności. W skardze zwrócono uwagę na swego rodzaju ograniczenie i wybiórczość w doborze okoliczności, którymi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzje. Dokonując szczegółowej analizy tego czym zawodowo zajmują się członkowie stowarzyszenia oraz doszukując się drugiego dna w podejmowanych przez nich działaniach w ramach stowarzyszenia, organ zdaje się dokonywać pewnych z góry pejoratywnych założeń co do działalności skarżącej, które następnie bez uzasadnienia przekłada na sposób rozpatrzenia sprawy. Przyjmując tego typu sceptyczną postawę, Organ II instancji całkowicie pomija fakt rzeczywiście istniejącego interesu społecznego, który zdecydowanie przemawia za zasadnością udziału skarżącej w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo warto też zasygnalizować, iż cechą charakterystyczną stowarzyszeń działających na małych obszarach oraz chroniących interesów typowo lokalnej społeczności, jest to że w skład jego członków wchodzą osoby pochodzące z danego obszaru, bowiem to one najlepiej rozumieją potrzeby społeczności, którą reprezentują oraz to im najbardziej zależy na ochronie istotnych z jej perspektywy wartości. Mając na względzie powyżej opisane kwestie, w zestawieniu z postawą SKO, należałoby dojść do kuriozalnych wniosków w postaci uznania, że żadne ze stowarzyszeń działających na lokalnym i regionalnym obszarze nie reprezentuje interesu społecznego. W uzasadnieniu zarzutów naruszenia 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art 8 i 11 k.p.a. pełnomocnik Stowarzyszenia podkreślił, że w treści uzasadnienia do wydanego postanowienia, organ II instancji nie uwzględnił nawet w minimalnym zakresie rozważań dotyczących realnego wpływu jaki inwestycja potencjalnie może mieć nie tylko na ład przestrzenny, ale także na środowisko. Tym samym ww. organ nie wziął pod uwagę jak poważne negatywne konsekwencje może wywołać inwestycja o tak złożonej i obszernej ingerencji w zastany ład. Natomiast z perspektywy interesu społecznego, który w przedmiotowej sprawie skarżąca stale wykazuje organom administracyjnym, uświadomienie sobie opisanego powyżej wpływu inwestycji na ład przestrzenny i lokalną społeczność jest kluczowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Kolegium podkreśliło, że wiadomo mu z urzędu, że Stowarzyszenie zgłaszało swój udział w innych postępowaniach dotyczących wyłącznie inwestycji stanowiących obiekty mogące stanowić konkurencję dla obiektów handlowych firmy [...] (sprawy nr [...], [...], [...]). Stowarzyszenie jest zainteresowane rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy nie z uwagi na dbałość o interes społeczny, ale z uwagi na funkcjonowanie w bliskiej odległości w stosunku do terenu objętego inwestycją przedsięwzięć zrealizowanych przez firmę [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] września 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...]z dnia [...]czerwca 2022 r. o odmowie dopuszczenia na prawach strony organizacji społecznej - Stowarzyszenia [...]z siedzibą w [...]w postępowaniu administracyjnym, w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków handlowo-usługowych o powierzchni sprzedaży do 2000 m2 każdy, dwóch pylonów reklamowych, dwóch tablic reklamowych, dwóch zbiorników retencyjnych na wody deszczowe i roztopowe, czterech zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o poj. od 10 m3 do 50 m3 każdy, baterii butli na gaz o poj. od 12 m3 do 100 m3 wraz z infrastrukturą techniczną na części działek nr [...]i [...]położonych w [...]przy ul. [...] . Zgodnie z treścią art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, 2) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, 3) przemawia za tym interes społeczny. Istota rozwiązania przyjętego w art. 31 k.p.a. polega m.in. na tym, że organizacja społeczna może wyegzekwować od organu administracji publicznej, jednak tylko w uzasadnionych przypadkach, działanie polegające na wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie, w której organ postępowania takiego nie samodzielnie nie wszczął, pomimo tego, że był do tego umocowany. Możliwość żądania przez organizacje społeczne wszczęcia postępowania w sprawie ma zatem na celu m. in. wprowadzenie społecznej kontroli dla spraw o istotnym znaczeniu np. dla określonej grupy mieszkańców danego obszaru. Z załączonego do wniosku regulaminu działalności Stowarzyszenia wynika, iż cele Stowarzyszenia określono w Rozdziale II pkt 6 i są to, m.in. a) wspieranie i podejmowanie inicjatyw służących ochronie krajobrazu kulturowego, wzmacniającego tożsamość regionalną i lokalną gospodarkę, tj. na terenie działania Stowarzyszenia; b) aktywizowanie i reprezentowanie interesów lokalnej społeczności zamieszkałej na terenie działania Stowarzyszenia w toczących się przed organami administracji publicznej postępowania w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu terenu działania Stowarzyszenia. Z celów tych wynika, że Stowarzyszenie m.in. reprezentuje interesy lokalnej społeczności zamieszkałej na terenie działania Stowarzyszenia w toczących się przed organami administracji publicznej postępowania w sprawach mogących mieć wpływ na jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu. Do takich postępowań można zaliczyć postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji mogących mieć wpływ na "jakość życia, środowisko, estetykę krajobrazu". Organ II instancji nie zakwestionował tego, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie jest uzasadniony celami statutowymi organizacji społecznej. Zarzut skargi naruszenia przez ten organ art. 31 § 1 k.p.a. w tym zakresie jest więc nieuzasadniony. Natomiast organy obu instancji słusznie uznały, że za udziałem Stowarzyszenia w tym postępowaniu nie przemawia interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z 22 sierpnia 2017 r., II OSK 2970/15, wyrok NSA z 16 lipca 2008 r., II OSK 843/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2022 r., IV SA/Wa 395/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, jest zjawiskiem normalnym, iż w niektórych sytuacjach organizacja społeczna będzie mogła występować w obronie interesu publicznego (np. przeciwko naruszaniu zasad swobody gospodarczej w danej dziedzinie) i takie działania organizacji będą jednocześnie zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Rzecz jednak w tym, by na gruncie konkretnych indywidualnych spraw (zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego) rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, była jednoznaczna i klarowna. Na tle każdej z tych spraw musi być jasne (zarówno dla organu administracji publicznej, jak i dla sądu administracyjnego) czy udział organizacji w tym postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów. W tej sprawie Kolegium wskazało, że planowana inwestycja ma polegać na budowie czterech budynków handlowo-usługowych o powierzchni sprzedaży do 2000 m2 każdy wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Mając na uwadze powierzchnię planowanych obiektów, prawdopodobnie zostanie w nich zlokalizowany między innymi supermarket spożywczy. Jak wynika z ustaleń Kolegium, potwierdzonych dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, w skład Zarządu Stowarzyszenia [...]oraz jego Komisji Rewizyjnej wchodzą pracownicy firmy [...]- J B (Dyrektor Generalny), O M (dział handlowy), W O (Dyrektor Centrum Logistycznego). Członkiem Stowarzyszenia jest N M – kierownik w firmie [...]. Ponadto - co wynika z dołączonego do wniosku z dnia 31 maja 2022 r. pełnomocnictwa - członkiem Stowarzyszenia jest również Z P – właściciel firmy [...]oraz jego żona N P. Kolegium ustaliło, że firma [...]od wielu lat prowadzi w [...]trzy supermarkety spożywcze, dla których sklepy zlokalizowane w obiektach stanowiących przedmiot inwestycji stanowiłyby konkurencję. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że z okoliczności tej sprawy wynika, że w niniejszym postępowaniu celem Stowarzyszenia nie jest reprezentowanie interesu społecznego oraz celów statutowych Stowarzyszenia, a jedynie chęć udziału w sprawie, która dotyczy realizacji inwestycji mogącej być konkurencją w stosunku do pracodawcy niektórych z członków Stowarzyszenia. Jak wskazał również organ w odpowiedzi na skargę, Stowarzyszenie zgłaszało swój udział w innych postępowaniach dotyczących wyłącznie inwestycji stanowiących obiekty mogące stanowić konkurencję dla obiektów handlowych firmy [...] (sprawy nr [...], [...], [...]). Stowarzyszenie jest zainteresowane rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy nie z uwagi na dbałość o interes społeczny, ale z uwagi na funkcjonowanie w bliskiej odległości w stosunku do terenu objętego inwestycją przedsięwzięć zrealizowanych przez firmę [...]. Twierdzenie Stowarzyszenia, że działa ono w interesie lokalnej społeczności jest – w okolicznościach tej sprawy – niewiarygodne. Działanie Stowarzyszenia w tej sprawie jest zinstytucjonalizowaną formą popierania interesów konkretnej firmy dla której planowana inwestycja mogłaby stanowić konkurencję. W związku z powyższym Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, iż skarżąca nie wykazała istnienia interesu społecznego, uprawniającego ją do udziału w postępowaniu. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi błędnego zastosowania przez organy obu instancji art. 31 § 2 k.p.a. i odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ II instancji art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., gdyż zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie, w którym organ przedstawił zarówno stan faktyczny sprawy, jaki i dokonano analizy prawnej przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.