Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VII SA/Wa 2427/23

Wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2024 r., VII SA/Wa 2427/23 – sprawy uczniów

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w całości

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
26 stycznia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Asesor WSA Michał Podsiadło, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie programu stypendialnego gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Wojewody Mazowieckiego ("skarżący", "Wojewoda") jest uchwała Rady Gminy J. Nr [...] z [...] marca 2023 r. dotycząca ustanowienia programu stypendialnego gminy, podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Rada Gminy J. [...] marca 2023 r. podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia "Programu stypendialnego Gminy J.", w brzmieniu stanowiącym załącznik do tej uchwały (§ 1 uchwały). Jednocześnie ustalono, że wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację "Programu stypendialnego Gminy J." określa na dany rok uchwała budżetowa przyjęta przez Radę Gminy J. (§ 2 uchwały), traci moc uchwała Nr [...] Rady Gminy J. z [...] października 2016 r. w sprawie wprowadzenia szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania stypendiów edukacyjnych Gminy J. (§ 3 uchwały), wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy J. (§ 4 uchwały), oraz uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa M. (§ 5 uchwały). W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506 – dalej: "u.s.g.") oraz art. 90t ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1457 ze zm. – dalej: "u.s.o."). Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa M. z 2023 r., pod poz. 4506. Skargę na powyższą uchwałę Rady Gminy J. z [...] marca 2023 r. wniósł Wojewoda Mazowiecki, zarzucając naruszenie art. 90t ust. 1 i ust. 4 u.s.o., art. 7b ust. 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 194 – dalej: "u.d.k."), art. 31 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1599 ze zm. – dalej: "u.s."), a także § 119 ust. 1 oraz § 135 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283). Podnosząc powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie w całości nieważności uchwały Rady Gminy J. z [...] marca 2023 r. Rozwijając powyższe stanowisko Wojewoda wskazał, że jak wynika z brzmienia art. 90t u.s.o. niezbędnym wymogiem koniecznym do podjęcia uchwały dotyczącej udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającym naukę, w tym zasad przyznawania stypendium jest uprzednie przyjęcie regionalnego lub lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży lub wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Brak któregokolwiek z aktów programowych wymienionych w tym przepisie powoduje podjęcie uchwały z istotnym naruszeniem prawa, co implikuje konieczność unieważnienia aktu w całości. Wojewoda podał również, że w piśmie z [...] lipca 2023 r. Wójt Gminy J. wskazał, że Rada Gmina J. nie przyjęła programów, o których mowa w art. 90t ust. 1 u.s.o. Skarżący wskazał też, że w § 4 i § 5 pkt 4 lit. a i lit. b załącznika do zaskarżonej uchwały zastosowano kryterium wyłączające uczniów klas I-III z możliwości ubiegania się o stypendium. Stwierdził, że takie unormowanie jest niezgodne z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadą sprawiedliwości społecznej nakazującą, by zróżnicowanie poszczególnych osób pozostawało w odpowiedniej relacji do dzielących je różnic. Wprowadzanie zróżnicowania jest dopuszczalne tylko gdy jest uzasadnione, to znaczy gdy pozostaje w związku bezpośrednim z celem przepisów, wagą interesu, dla którego zróżnicowanie jest wprowadzone, pozostaje w proporcji do interesów naruszanych oraz nie uwłacza w sposób zasadniczy innym wartościom. Taki przypadek nie zachodzi jednak w tej sprawie – brak jest obiektywnego kryterium prawnie uzasadniającego odmienne traktowanie osób. Dalej Wojewoda podał, że zgodnie z art. 7b ust. 3 u.d.k. minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia, a organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, określą szczegółowe warunki i tryb przyznawania stypendiów, osobom zajmującym się twórczością artystyczną, upowszechnianiem kultury oraz opieką nad zabytkami, oraz ich wysokość, mając na uwadze wspieranie rozwoju umiejętności artystycznych oraz upowszechnianie kultury i opieki nad zabytkami. Z § 6 załącznika do zaskarżonej uchwały nie wynika aby Rada Gminy J. wzięła pod uwagę wspieranie rozwoju umiejętności artystycznych oraz upowszechnianie kultury i opieki nad zabytkami. Wojewoda zwrócił również uwagę, że przepisy zaskarżonej uchwały nie wypełniają w sposób kompleksowy delegacji ustawowej określonej w art. 31 u.s., albowiem brak w nich regulacji dotyczących stypendiów lub nagród dla trenerów prowadzących szkolenie zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym oraz przesłanek pozbawiania stypendiów sportowych. Przepisy inkryminowanej uchwały nie uwzględniają znaczenia danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągniętego wyniku sportowego. Wojewoda wskazał także, że jak wynika z § 10 ust. 4 załącznika do zaskarżonej uchwały, osoba która zdobyła jedno stypendium jest arbitralnie pozbawiona możliwości zdobycia stypendium z innego tytułu, mimo możliwości zdobycia osiągnięć, które pozwalałyby na jego uzyskanie. Wojewoda podniósł, że brak jest uzasadnienia dla wprowadzenia regulacji w takim kształcie. Niezależnie od powyższych uchybień skarżący zauważył, że rada gminy nie może podejmować uchwał dotyczących stypendiów sportowych oraz stypendiów za osiągnięcia artystyczne w oparciu o art. 90t ust. 4 w zw. z 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o., ponieważ przepisy prawa określają co do tego odrębną delegację ustawową w postaci art. 31 ust. 3 u.s. oraz art. 7b ust. 3 u.d.k. Zastosowaną w uchwale koncepcję w odniesieniu do stypendium sportowego oraz stypendium za osiągnięcia artystyczne, można określić mianem przemieszania materii co nie jest stanem pożądanym z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji wyrażonych w Załączniku do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Według Wojewody zaskarżona uchwała nie wypełnia delegacji przepisów ustaw w sposób kompleksowy jak również brak uprzednio uchwalonego odpowiedniego programu wskazanego w art. 90t ust. 1 u.s.o. powoduje, że akt ten jest obarczony istotną wadą proceduralną, co implikuje konieczność stwierdzenia jego nieważności w całości. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o jej uwzględnienie i wskazał, że zgadza się z tym, że regulacja art. 90t ust. 1 u.s.o. jest ściśle związana z unormowaniem zawartym w art. 90t ust. 4 u.s.o. Oznacza to, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uprawniony jest do uchwalenia zasad i warunków przyznawania stypendiów dla uczniów po uprzednim utworzeniu programu lokalnego (lub regionalnego), który jest aktem o charakterze wewnętrznym, wyznaczającym kierunki działania w zakresie wspierania edukacji. Organ wskazał zatem, że z uwagi na brak przyjęcia ww. aktów programowych podjęcie zaskarżonej uchwały odbyło się z istotnym naruszeniem prawa, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Jednocześnie organ nie podzielił pozostałych zarzutów skargi, w szczególności zarzutów, jakoby przepisy zaskarżonej uchwały nie wypełniały delegacji ustawowej w sposób kompleksowy, lub że zastosowane kryterium przyznawania stypendium było niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona uchwała istotnie narusza prawo. Przed rozwinięciem tej oceny Sąd dostrzega, że sprawuje wymiar sprawiedliwości, polegający na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie Wojewoda Mazowiecki uczynił uchwałę Rady Gminy J. Nr [...] z [...] marca 2023 r. w sprawie ustanowienia "Programu stypendialnego Gminy J." opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa M. z 2023 r. pod pozycją 4506. W zaskarżonej uchwale wskazano, że została ona podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g. oraz art. 90t ust. 1 pkt 2 i art. 90t ust. 4 u.s.o. Jakkolwiek podstawa ta jest częściowo błędna, to podjęcie uchwały na podstawie art. 90t ust. 4 u.s.o. kwalifikuje ten akt jako akt prawa miejscowego. Tym samym bez wątpienia zaskarżona uchwała należy do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wojewoda Mazowiecki zaskarżył uchwałę Rady Gminy J. z [...] marca 2023 r. w całości i wniósł o stwierdzenie jej nieważności również w całości z uwagi na istotne naruszenie prawa. Skargę tę Wojewoda wywiódł jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów Rozdziału 10 u.s.g. W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Mazowiecki w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały nie orzekł o jej nieważności chociażby w części, wobec czego władny był jedynie zaskarżyć uchwałę w trybie art. 93 u.s.g. do sądu administracyjnego. Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę Wojewody z 4 września 2023 r. za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy zaskarżona uchwała jest obarczona wadą, która winna skutkować stwierdzeniem jej nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 91 u.s.g. Z przepisu tego wynika, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna (ust. 1), przy czym w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Ustawa o samorządzie gminnym wyróżnia zatem dwie kategorie wad uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. Przy czym do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, orzecznictwo zalicza takiego rodzaju naruszenia prawa, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do tej kategorii m.in. podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, bez podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, czy też naruszenie procedury podjęcia uchwały (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2023 r., sygn. akt: III OSK 1950/21, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt: II SA/Rz 1280/21). Opierając się na powyższych przesłankach Sąd uznał, że skarga Wojewody Mazowieckiego zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała Rady Gminy J. z [...] marca 2023 r. została podjęta z istotnym naruszeniem prawa – bez podstawy prawnej (tj. z przekroczeniem delegacji ustawowej) oraz bez zachowania kolejności podejmowania aktów prawnych w zakresie objętym art. 90t u.s.o. Takie naruszenie musiało skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego w całości. I tak Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 90t ust. 1 u.s.o. jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży oraz wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Natomiast art. 90t ust. 4 u.s.o. stanowi, że w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze. Zestawienie treści wyżej powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że wprowadzenie uchwały, o której mowa art. 90t ust. 4 u.s.o. musi być poprzedzone uchwałą programową podjętą na podstawie art. 90 ust. 1 u.s.o. Inaczej mówiąc, jednostka samorządu terytorialnego, w pierwszej kolejności powinna przyjąć uchwałę z programem, będącą aktem o charakterze wewnętrznym, wyznaczającą kierunki działania w zakresie wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży lub wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży, a dopiero w drugiej kolejności – w oparciu o uchwalony program – podjąć uchwałę określającą szczegółowe warunki, formy i zakres tej pomocy, z uwzględnieniem kompetencji wynikających z art. 90t ust. 4 u.s.o. Powyższa kolejność wynika z użytego literalnie w art. 90 ust. 4 u.s.g. kwantyfikatora czasowego "w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1". Użyta forma czasu dokonanego, potwierdza uprzedni charakter programu oraz jego odrębny byt prawny. Nie jest zatem możliwe m.in. podjęcie jednej uchwały łączącej w sobie elementy programu, o którym mowa w art. 90t ust. 1 u.s.o., jak i szczegółowych warunków, formy, zakresu i trybu udzielania tej pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, a więc uchwały o której mowa w art. 90t ust. 4 u.s.o. W tym też aspekcie Sąd zauważa, że w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały Rady Gminy J. wskazano art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g. oraz art. 90t ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.s.o. Oznacza to zatem, że Rada Gminy w zaskarżonej uchwale przyjęła jednocześnie lokalny program wspierania uzdolnionych dzieci i młodzieży (art. 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o.), a także określiła szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży (art. 90t ust. 4 u.s.o.). Wskazuje na to również tytuł zaskarżonej uchwały, co jest o tyle istotne, że podaje zakres przedmiotowy tego aktu. Tytuł zaskarżonej uchwały dotyczy bowiem ustanowienia "Programu stypendialnego Gminy J.". Tytuł uchwały wskazuje więc, że został uchwalony program, który jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie aktem prawa miejscowego. Kompetencja do stanowienia aktu prawa miejscowego w ramach wykonywania zadań oświatowych nakierowanych na uczniów wynika z art. 90t ust. 4 u.s.o.; uchwała zawiera wówczas normy adresowane do nieokreślonego kręgu podmiotów zewnętrznych – jednostek będących potencjalnymi adresatami pomocy przyznawanej w ramach programu. Mówiąc o "szczegółowych warunkach udzielania pomocy", ustawodawca ma na myśli raczej techniczne aspekty jej udzielania, a więc wskazanie organów i sposobu, w jaki pomoc będzie przydzielana. "Formy i zakres pomocy" oznaczają natomiast m.in. wskazanie, czy pomoc będzie pieniężna, czy też rzeczowa – i w jaki sposób udzielana, a ponadto w jakiej wysokości. Do zakresu jednak tych kompetencji dla stanowienia norm prawa miejscowego ustawodawca nie włączył tworzenia norm programowych. Podsumowując, analiza ww. regulacji prawnych i zaskarżonej uchwały wskazuje, że podjęto ją w oderwaniu od procedury określonej w art. 90t ust. 4 u.o.s. (tj. bez uwzględnienia, że dopiero w następstwie przyjęcia aktu określonego w art. 90t ust. 1 u.s.o., może dojść do uszczegółowienia pomocy, o której mowa w art. 90t ust. 4 tej ustawy). Poza tym – w zaskarżonej uchwale doszło do przekroczenia delegacji uregulowanej w ww. art. 90t ust. 4 poprzez wprowadzenie norm programowych, o których mowa w art. 90t ust. 1 u.s.o., do uchwały będącej aktem prawa miejscowego. Zdaniem Sądu, to wszystko stanowi naruszenie istotne, uzasadniające zastosowanie art. 147 § 1 p.p.s.a. do całości uchwały. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że w zaskarżonej uchwale Rada Gminy J. ustanowiła dodatkowe dwie formy wspierania dzieci i młodzieży – tj. stypendium za wybitne osiągnięcia artystyczne (§ 6 załącznika do zaskarżonej uchwały) oraz stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe (§ 7 załącznika do zaskarżonej uchwały), przyjmując jako podstawę tego wsparcia art. 90t ust. 4 u.s.o., czyli wskazaną podstawę prawną podjęcia uchwały. Trzeba jednak mieć na uwadze, że celem regulacji zawartej w art. 90t u.s.o. jest przede wszystkim wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, jak również wspieranie edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Przepis ten stanowi samoistną kompetencję do udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, tak aby likwidować materialną nierówność i zjawisko tzw. wykluczenia edukacyjnego (przedsięwzięcia sprzyjające likwidowaniu barier edukacyjnych). Z art. 90t ust. 1 u.s.o., ani z ust. 4 tego przepisu nie wynika, aby regulacja ta stanowiła rozszerzenie lub uzupełnienie innych programów i stypendiów przyznawanych na podstawie odrębnych przepisów. Oznacza to, że organ podejmując uchwałę na podstawie art. 90t ust. 4 u.s.o. jest zobowiązany do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego przez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, a uregulowanie to musi być dokonane w sposób kompleksowy, a zarazem precyzyjnie i konkretnie. Nie może przy tym pominąć któregokolwiek z elementów, ale jednocześnie nie może przekroczyć ustawowego upoważnienia. Przekroczenie bowiem ustawowego upoważnienia stanowi istotne naruszenie prawa, albowiem organ uchwala prawo miejscowe, które nie wynika z kompetencji ustawowych. Zdaniem Sądu, Rada Gminy J. ustanawiając stypendium za wybitne osiągnięcia artystyczne oraz stypendium za wybitne osiągnięcia w sporcie, wykroczyła poza delegację z art. 90t ust. 4 u.s.o., a jednocześnie wkroczyła w materię wynikającą z innych ustaw, tj. ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie. Zgodnie z art. 7b ust. 1 u.d.k. minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, inni ministrowie i kierownicy urzędów centralnych w odniesieniu do podległych im ośrodków i instytucji kultury, a także jednostki samorządu terytorialnego, mogą przyznawać stypendia osobom zajmującym się twórczością artystyczną, upowszechnianiem kultury oraz opieką nad zabytkami. Stosownie zaś do art. 7b ust. 3 u.d.k. minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia, a organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, określą szczegółowe warunki i tryb przyznawania stypendiów, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość, mając na uwadze wspieranie rozwoju umiejętności artystycznych oraz upowszechnianie kultury i opieki nad zabytkami. Z art. 31 ust. 1 u.s. wynika natomiast, że jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać i finansować okresowe stypendia sportowe oraz nagrody i wyróżnienia dla osób fizycznych za osiągnięte wyniki sportowe. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 u.s. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, o których mowa w ust. 1 i 2, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy. Powyższe przepisy zarówno w zakresie stypendium za wybitne osiągnięcia artystyczne oraz stypendium za wybitne osiągnięcia w sporcie stanowią autonomiczną regulację prawną niezależną od regulacji wynikającej z art. 90t u.s.o. Jeśli zatem wolą Rady Gminy J. było przyznanie stypendium za wybitne osiągnięcia artystyczne oraz stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe, to organ ten winien podjąć uchwały na podstawie art. 7b ust. 3 u.d.k. i art. 31 ust. 3 u.s. Upoważnienia zawarte w tych przepisach są bowiem niezależne od upoważnienia znajdującego się w art. 90t ust. 4 u.s.o. Co więcej, przepisy te mają pierwszeństwo w stosowaniu przed normą zawartą w art. 90t ust. 4 u.s.o., jako normą lex generali, która dotyczy zasadniczo wszelkich stypendiów dla uzdolnionych uczniów. Z tych też względów Sąd podziela stanowisko Wojewody, że Rada Gminy J. przekroczyła kompetencję ustawową w tym zakresie – co również należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. Podobnie należy ocenić regulację zawartą w § 10 ust. 4 zaskarżonej uchwały, w myśl której uczeń może otrzymać tylko jedno ze stypendiów wskazanych w uchwale – tj. za wybitne osiągnięcia edukacyjne albo za wybitne osiągnięcia artystyczne albo za wybitne osiągniecia w sporcie. Jednostka samorządu terytorialnego, nawet w przypadku prawidłowego podjęcia uchwał ustanawiających powyższe stypendia, nie ma kompetencji do podjęcia regulacji, która wyklucza ucznia z uzyskania któregokolwiek z ww. stypendiów wyłącznie z tego względu, że otrzymał już jedno z nich. Ponownie należy podkreślić, że stypendia te są niezależne od siebie i wzajemnie się nie wykluczają. Rację ma także Wojwoda Mazowiecki wskazując, że Rada Gminy J. z naruszeniem przepisów prawa przyjęła w § 4 i § 5 pkt 4 lit a i b załącznika do zaskarżonej uchwały, że o stypendium w szkołach podstawowych mogą ubiegać się jedynie uczniowie począwszy od klasy IV. Brak jest bowiem podstaw do wykluczenia możliwości ubiegania się o stypendium uczniów z klas I - III, jedynie w oparciu o kryterium przynależności do konkretnej klasy, wskutek czego doszło w tym zakresie, zdaniem Sądu, do ewidentnego naruszenia art. 32 Konstytucji RP, tj. zasady równości wobec prawa. W przepisach ustawy o systemie oświaty brak jest upoważnienia ustawowego do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do stypendium wyłącznie do uczniów określonych klas. Jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek ustalić szczegółowe warunki udzielania stypendium w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia uczniów uzdolnionych bez ich różnicowania według innych kryteriów, niż ustawowe kryterium "wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży". Wyłączenie zatem z możliwości uzyskania stypendium za wyniki w nauce uczniów klas I - III szkoły podstawowej w sposób istotny narusza prawo. Ustawodawca nie wyłączył tej grupy uczniów z możliwości uzyskania stypendium, zatem organ pozbawiając ich takiej możliwości, wykroczył poza umocowanie ustawowe. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 października 2023
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący sprawozdawca/ Michał Podsiadło.

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny