VII SA/Wa 2420/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska Sędzia WSA Tomasz Stawecki Sędzia WSA Jadwiga Smołucha po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o wyłączenie składu sędziowskiego orzekającego w sprawie ze skargi H. K. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, postanawia odmówić wyłączenia sędziów: Marty Kołtun – Kulik, Bogusława Cieśli, Wojciecha Sawczuka.

Skarżący H. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego realizowanego na działce nr ew. [...]obręb [...] przy ul. [...] w P. Na rozprawie 4 lipca 2018 r. skarżący złożył pisemny wniosek o wyłączenie wszystkich członków składu orzekającego w sprawie, tj. sędziów: Marty Kołtun – Kulik, Bogusława Cieśli, Wojciecha Sawczuka. W uzasadnieniu wniosku podał, że objęci wnioskiem sędziowie nie mają atrybutów zaufania społecznego, takich jak : bezstronność, sprawiedliwość, niezależność i niezawisłość. Są oni, zdaniem skarżącego, uzależnieni od swojego szefa, tj. Przewodniczącej Wydziału VII Sędziego WSA w Warszawie Marioli Kowalskiej. Wobec niej skarżący we wspomnianym wniosku zgłosił zarzuty stronniczości i skorumpowania. Członkowie składu orzekającego nie mogą, jak stwierdził wnioskodawca, działać przeciw swojej szefowej. Ustosunkowując się do opisanego wniosku, objęci nim sędziowie złożyli 4 lipca 2018 r. oświadczenia, że w sprawie niniejszej nie występują okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego a także nie zachodzą przesłanki z art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Podstawy wyłączenia sędziego z mocy ustawy określa wspomniany już art. 18 § 1- 4 P.p.s.a. który stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. § 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. § 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Podstawa wyłączenia sędziego na jego żądanie, bądź na wniosek strony zawarta jest w art. 19 tej ustawy. Mianowicie jest to okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Członkowie składu orzekającego złożyli oświadczenia co okoliczności mogących podważyć ich bezstronność. Sam wnioskodawca podaje, że taka okolicznością jest podległość służbowa wobec Przewodniczącej Wydziału VII sędziego Mirosławy Kowalskiej, zdaniem skarżącego, całkowicie niespełniającej wymogów zaufania społecznego. Innych okoliczności mogących podważyć bezstronność sędziów, w tym prawdziwość ich oświadczenia wnioskodawca nie podał. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15). Należy stwierdzić, że skarżący nie podał też okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego WSA, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o jego wyłączenie od orzekania w rozpatrywanej sprawie. Nie wykazał również, aby pomiędzy nim a każdym z sędziów, o wyłączenie którego wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość jego bezstronność przy orzekaniu. Podległość służbowa sędziów orzekających w danym wydziale wobec przewodniczącego wydziału, o jakiej pisze skarżący nie jest i nie ma możliwości być okolicznością podważającą bezstronność. Mianowicie Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej na którą skarżący się powołuje w art. 178 ust. 1 stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom a art. 4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sędziowie sądów administracyjnych i asesorzy sądowi w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Przewodniczącemu wydziału sędziowie orzekający w tym wydziale podlegają tylko w zakresie w jakim kieruje on wydziałem, czyli w zakresie jego kompetencji określonych w § 19 ust. 1 pkt 3 – 11 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych. Do kompetencji tych należy: 3) nadzór nad stosowaniem przyjętych przez kolegium sądu ustaleń dotyczących przydziału spraw poszczególnym sędziom, asesorom sądowym oraz referendarzom sądowym; 4) usprawnianie organizacji i techniki pracy sądu; 5) dbałość o należytą kulturę pracy; 6) zapoznawanie się z orzecznictwem sądu oraz organizowanie narad sędziów lub referendarzy sądowych w celu omówienia przepisów prawnych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądu, a także informowanie o wynikach tych narad prezesa właściwej Izby w Naczelnym Sądzie Administracyjnym; 7) zapoznawanie się z biegiem spraw rozpoznawanych w sądzie, a w szczególności spraw wywołujących powszechne zainteresowanie społeczne; 8) przekazywanie właściwym organom administracji publicznej wystąpień składów orzekających o istotnych naruszeniach prawa lub okolicznościach mających wpływ na ich powstanie; 9) przekazywanie odpisów orzeczeń dotyczących istotnych dla praktyki zagadnień prawnych, w celu ich publikacji w zbiorze urzędowym orzeczeń sądów administracyjnych; 10) przedstawianie informacji o działalności sądu; 11) przyjmowanie interesantów w sprawach petycji, skarg i wniosków. Z kolei na mocy § 21 ust. 2 cytowanego rozporządzenia do czynności sądowych wykonywanych przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego należy ponadto: 1) przekazywanie stosownie do szczegółowych ustaleń kolegium sądu spraw do załatwienia sędziom oraz powierzanie wykonywania referendarzom sądowym czynności określonych ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2) ustalanie terminów posiedzeń jawnych i niejawnych w składach trzyosobowych, składów orzekających i ich przewodniczących; 3) przeprowadzanie losowania składów orzekających; 4) wyrażanie zgody na przejrzenie akt sprawy osobom niebędącym stroną w postępowaniu, w przypadkach przewidzianych w przepisach odrębnych; 5) nadzorowanie i kontrola sprawności wyznaczania terminów posiedzeń niejawnych w składach jednoosobowych przez sędziów sprawozdawców; 6) kontrola zasadności odraczania rozpraw oraz biegu spraw; 7) kontrola terminowości sporządzania uzasadnień orzeczeń; 8) nadzorowanie i kontrola prawidłowości i sprawności wykonywania czynności powierzonych referendarzom sądowym; 9) bieżąca kontrola nad prawidłowością i sprawnością wykonywania czynności przez sekretariat oraz prowadzenia ksiąg i innych urządzeń biurowych, w tym odnotowywanie ich sprawdzania co najmniej raz na kwartał, a także wydawanie stosownych zarządzeń. Z powyższego widać wyraźnie, że przewodniczący wydziału nie ma prawnych możliwości wpływania na orzekanie w sprawie, w którym sędziowie podlegają tyko Konstytucji i ustawom. Czynności przewodniczącego wydziału (tak jak i prezesa sądu) są bowiem czynnościami o charakterze porządkowym, administracyjnym a nie merytorycznym. Wszelka służbowa zależność członków składu orzekającego od przewodniczącej wydziału nie może więc mieć związku z wyrokiem i ewentualnymi innymi orzeczeniami składu orzekającego. Dlatego też wniosek o wyłączenie wymienionych sędziów nie ma uzasadnionych podstaw. Na wyżej przedstawionym tle zależności służbowej osobliwie wygląda zarzut braku "atrybutów zaufania społecznego" zwłaszcza w odniesieniu do sędziego Bogusława Cieśli. Otóż WSA w Warszawie rozpatrując w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, postanowieniem z 21 lutego 2018 r., wstrzymał wykonanie tej decyzji. Sąd właśnie w osobie tego sędziego wniosek skarżącego rozpatrzył przychylnie . Żądanie wyłączenia sędziów Marty Kołtun – Kulik, Bogusława Cieśli, Wojciecha Sawczuka zgłoszone przez skarżącego H. K. jest zatem oparte wyłącznie na wybitnie subiektywnym przekonaniu wnioskodawcy o niesamodzielności i służbowej zależności sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy, mającej rzutować na ich orzekanie. Skarżący nie podał bowiem żadnych obiektywnych okoliczności podważających bezstronność kogokolwiek z sędziów, jedynie wysuwa nader śmiałe acz gołosłowne zarzuty pod adresem przewodniczącej wydziału. W niniejszej sprawie nie zachodzą też przesłanki do wyłączenia kogokolwiek z członków składu orzekającego na mocy samej ustawy. W oparciu o powyższe sąd na podstawie art. 22 § 1 P.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.