VII SA/Wa 2349/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. odmawiającego W. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez W. T. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten jest drugim wnioskiem W. T. złożonym w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie w tym samym zakresie. Skarżący w pierwotnie złożonym formularzu PPF podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i córką. Wskazał, że jego rodzina utrzymuje się ze stypendium socjalnego córki w wysokości 860 zł. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, wskazał, że przynosi ona straty z powodu zastoju w budownictwie. Żona wnioskodawcy nie pracuje, ma przewlekłą chorobę kręgosłupa. Posiada dom o pow. 70 m2 o szacunkowej wartości 200 000 zł. oraz działkę o pow. 1 500 m2 z budynkiem gospodarczym - niedokończonym, (obciążona hipoteką). Wskazał, że ponosi następujące koszty utrzymania: bilet miesięczny córki 100 zł., media 150 zł., koszty mieszkania 100 zł. Nie wskazał posiadania oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Należy zaznaczyć, że wnioskodawca został zobowiązany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie, czego jednak nie wykonał. Z nadesłanego obecnie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i córką. Wskazał, prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty z powodu zastoju w budownictwie. Żona wnioskodawcy nie pracuje. Posiada dom o pow. 70 m2 o szacunkowej wartości 200 000 zł. oraz działkę o pow. 1 500 m2 z budynkiem gospodarczym - niedokończonym, (obciążona hipoteką). Wskazał, że ponosi następujące koszty utrzymania: bilet miesięczny córki 100 zł., media 150 zł., koszty mieszkania 100 zł. Nie wskazał posiadania oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, wnioskodawca ponownie na mocy zarządzenia z dnia 3 lutego 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany w trybie art. 255 p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje skoro nie osiąga dochodu, - nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez M. T. osobą bezrobotną, - wyszczególnienia w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania (opłaty stałe, prąd, gaz, podatki, telefon, woda, ścieki, ubezpieczenie, inne); i utrzymania własnego i rodziny (żywność, ubrania, leki, wydatki szkolne, studenckie itp.), - podania marek, roczników i szacunkowych kosztów utrzymania posiadanych samochodów, - wskazania z jakiego tytułu działka, której jest właścicielem pozostaje obciążona hipoteką w wysokości 300 000 zł., jakiej wysokości raty spłaca wnioskodawca i skąd uzyskuje środki na spłatę ww. rat, - nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016 i 2015, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłanie kopii wyciągu bankowego wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za sześć ostatnich miesięcy. Wnioskodawca nie ustosunkował się do ww. zarządzenia. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie cześciowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 p.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Analizując wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykonując zarządzenia z dnia 2 lutego 2017 r. (podobnie jak i na wcześniejszym etapie sprawy zarządzenia z dnia 15 stycznia 2016 r.) nie wykazał okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w tym zakresie. Nie udzielając odpowiedzi na istotne kwestie, wnioskodawca nie wyjaśnił z jakich środków wraz z rodziną się utrzymuje, skoro prowadzona działalność nie przynosi zysków, z jakich środków spłaca kredyt. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest posiadaczem samochodu ciężarowego Gaz Gazela, którego nie ujawnił ani w formularzu PPF, ani w dodatkowym piśmie, pomimo pytania złożonego wprost o tę kwestię. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych. Okoliczności te przemawiają za przyjęciem, że wniosek jest mało wiarygodny, a wnioskodawca nie ujawnił wszystkich źródeł dochodu. Tym samy brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja strony się pogorszyła i zarazem do zmiany postanowienia z 2 marca 2016 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.