VII SA/Wa 23/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

I. Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "K." w W. (dalej jako Skarżąca, Spółdzielnia) doprowadzenie elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. O. [...] w W. do stanu poprzedniego. II. Odwołanie od powyższej decyzji datowane na dzień 7 sierpnia 2020 r. wniosła Spółdzielnia. Postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. stwierdził, że odwołanie Spółdzielni od decyzji PINB z [...] lipca 2020 r. zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W tej sytuacji Spółdzielnia złożyła skargę na powyższe postanowienie, która została rozpoznana wyrokiem tutejszego Sądu z 23 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2025/20 - stwierdzono prawomocność postanowieniem z [...] maja 2021 r. III. Pismem z 23 września 2020 r. Spółdzielnia wniosła również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...] lipca 2020 r. Po jego rozpoznaniu, [...]WINB postanowieniem z [...] listopada 2020 r. nr [...] odmówił Spółdzielni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB z [...] lipca 2020 r. nr [...]. Wyjaśnił, że decyzja PINB została odebrania 30 lipca 2020 r. a strona została prawidłowo pouczona o terminie do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 13 sierpnia 2020 r. (dzień powszedni). Skarżąca Spółdzielnia złożyła odwołanie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej e-PUAP w dniu 14 sierpnia 2020 r. W ocenie [...]WINB Spółdzielnia nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Akta sprawy nie zawierają żadnego dokumentu, który potwierdzałby fakt nieprawidłowego działania - jak wskazano we wniosku - systemu ePUAP w dniu upływu terminu do wniesienia przez Skarżącą odwołania. Również wnioskodawczyni takiego dokumentu nie przedstawiła. Nadto [...]WINB wskazał, że Zarządzenie PINB nr [...] z [...] czerwca 2020 r. wydane zostało z uwagi na konieczność przeciwdziałania rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-CoV-2, nie zaś z uwagi na problemy w funkcjonowaniu systemu ePUAP. Niezależnie od powyższego art. 63 § 1 k.p.a. stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, natomiast § 3a ww. przepisu stanowi, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej; 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru; 3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawa podmiot posiadający status strony w postępowaniu administracyjnym, chcący zaskarżyć rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego w drodze odwołania musi zachować wymogi przewidziane przepisami prawa. Oprócz zachowania czternastodniowego terminu na jego wniesienie, strona chcąca dokonać tej czynności za pomocą środków komunikacji elektronicznej musi skorzystać z przewidzianego prawem kanału komunikacji z organem administracyjnym. W sytuacji niezachowania przez stronę skarżącego obowiązujących procedur, organ nie może uznać, że środek zaskarżenia został wniesiony skutecznie. Zgodnie z tym przepisem miejscem złożenia odwołania wniesionego drogą elektroniczną jest elektroniczna skrzynka podawcza organu administracji publicznej, utworzona na podstawie odrębnych przepisów, nie zaś zwykła skrzynka poczty elektronicznej. Zdaniem [...]WINB wywołujące skutek prawny miało wniesienie przez Spółdzielnię odwołania wyłącznie za pomocą platformy ePUAP (jednak z uchybieniem ustawowego terminu), nie zaś w formie wiadomości mailowej. Na skuteczność wnoszenia środków zaskarżenia w drugiej ze wskazywanych form, tj. wiadomości mailowej w żadnym wypadku nie upoważniały zapisy Zarządzenia PINB nr [...] z [...] czerwca 2020 r. W ust. 1 pkt 2 tego Zarządzenia wskazano na możliwość przesyłania pocztą elektroniczną na adres sekretariat@pinb.pol.pl wyłącznie korespondencji nie dotyczącej postepowań administracyjnych (a za taką nie sposób uznać przesłanego przez Spółdzielnię odwołania). W zakresie pism oraz wniosków dotyczących prowadzonych postepowań administracyjnych zarekomendowano wykorzystywanie platformy ePUAP (§ 1 ust. 1 pkt 1 Zarządzenia), co też wnioskodawczyni uczyniła, przekraczając jednak określony w ustawie termin na wniesienie odwołania. Mając na uwadze powyższe przyjąć należało, że z uwagi na brak istniejących ku temu rzeczywistych przeszkód, Spółdzielnia mogła sporządzić i przedłożyć w przewidzianym do tego terminie odpowiedni środek zaskarżenia od decyzji PINB. Nie zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. IV. Skargę na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa, zaskarżając je w całości. Zarzuciła organowi naruszenie: 1. art. 129 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i przyjęcie, że odwołanie Skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia; 2. art. 63 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której Skarżąca z uwagi na problemy techniczne platformy elektronicznej ePUAP wniosła odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu - tj. na piśmie za pośrednictwem poczty e-mail; 3. art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a co za tym idzie niesłuszne przyjęcie, iż w sytuacji terminowego wniesienia przez Skarżącą odwołania drogą mailową nie zachodzi konieczność zastosowania ww. przepisu i wezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez opatrzenie go bezpiecznym i weryfikowalnym podpisem elektronicznym; 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie wymogów w zakresie faktycznego i prawnego uzasadnienia skarżonej decyzji; 5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy wskutek braku podjęcia przez [...]WINB wszelkich niezbędnych kroków w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu; 6. art. 6, art. 8 k.p.a. tj. naruszenie zasady pogłębionego zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz zasady legalizmu obligującej organy państwowe do działania w granicach i na podstawie przepisów prawa poprzez dowolne formułowanie przesłanek, na których [...]WINB oparł się przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie [...]WINB do wydania na podstawie art. 145a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) postanowienia o przywróceniu Spółdzielni terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Skarga w okolicznościach niniejszej sprawy jest niezasadna. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu, jak wskazuje art. 58 § 2 k.p.a., należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niewątpliwie w niniejszej sprawie spełniona została formalna przesłanka tj. wniosek o przywrócenie terminy wniesiono w ciągu 7 dni od ustania podawanej przyczyny uchybienia - w tym przypadku od dowiedzenia się przez Skarżącą o wniesieniu odwołania po terminie o czym powzięto wiedzę z postanowienia [...]WINB z [...] września 2020 r. oraz dopełniono uchybionej czynności (odwołanie znajduje się w aktach sprawy). Pomimo tego wniosek jest bezzasadny. Należy wskazać, że Spółdzielnia w sprawie dotyczącej decyzji PINB z [...] lipca 2020 r. nr [...] skorzystała z dwóch, alternatywnych i niekonkurencyjnych względem siebie trybów postępowania. Otóż złożyła zarówno wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania twierdząc, że uchybienie terminu nie było przez nią zawinione (tego dotyczy niniejsza sprawa) oraz wcześniej zaskarżając postanowienie [...]WINB z [...] września 2020 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (sprawa została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygn. akt VII SA/Wa 2025/20). Inaczej mówiąc, Skarżąca raz twierdzi, że do uchybienia terminu w istocie doszło, a zatem domaga się jego przywrócenia uważając, że nie ponosi winy za jego uchybienie (patrz sprawa niniejsza), a raz uważa, że do uchybienia terminu nigdy nie doszło i odwołanie wniesiono terminowo (patrz sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 2025/20, w której kwestionowane jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu). Skarżąca wdraża zatem dwa wykluczające się tryby postępowania, bowiem nie można z jednej strony żądać przywrócenia terminu, które to żądanie immanentnie wiąże się z jego uchybieniem, a z drugiej strony twierdzić, że do uchybienia w ogóle nie doszło. Sąd zauważa, że jak wskazuje prof. dr hab. A. Wróbel (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021) organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z powyższego wynika, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy doszło w ogóle do jego uchybienia. Brak uchybienia terminu do wniesienia odwołania wywołuje zatem sytuację, w której wniosek o jego przywrócenie jest po prostu niezasadny. W części historycznej uzasadnienia wskazano, że tutejszy Sąd rozpatrując skargę Spółdzielni na postanowienie [...]WINB z [...] września 2020 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydał wyrok z 23 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2025/20, którym uchylono postanowienie [...]WINB z [...] września 2020 r. stwierdzające uchybienie terminu. W tym prawomocnym wyroku Sąd wyraźnie i jednoznacznie wskazał, że odwołanie wniesiono terminowo, zatem organ winien je rozpatrzyć merytorycznie. Powyższe oznacza więc, że treść rozstrzygnięcia w powołanej sprawie ma zasadnicze znaczenie i wpływ na wynik niniejszego postępowania. Prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie VII SA/Wa 2025/20 przesądza bowiem o terminowości wniesienia odwołania, co ma bezpośredni wpływ na ocenę i powodzenie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając zasadę związania organów i sądów prawomocnymi wyrokami - art. 170 p.p.s.a., należy wskazać że skoro zostało przesądzone, że Skarżąca Spółdzielnia nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, to jej wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny. To z kolei wskazuje, że słusznie [...]WINB kontrolowanym w niniejszej sprawie postanowieniem, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, choć legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia inne przyczyny. Powodzenie wniosku o przywrócenie terminu związane jest z uprzednim stwierdzeniem, że do jego uchybienia w ogóle doszło. Skoro uchybienia terminu w niniejszej sprawie nie było, to nie sposób czynić jakichkolwiek rozważań w aspekcie istnienia bądź braku pozostałych przesłanek określonych art. 58 k.p.a., koniecznych do zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Tym samym bezzasadne jest odnoszenie się zarówno do powodów jakie legły zdaniem organu u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia jak również do zarzutów skargi postanowienie to zwalczających. Jedynie dla porządku należy wskazać, że Strona błędnie podnosi w sprawie dotyczącej wszak odmowy przywrócenia terminu, zarzuty wskazujące na brak jego uchybienia. Kwestie tego rodzaju nie podlegają badaniu w sprawie dotyczącej żądania przywrócenia terminu, bowiem istotą przywrócenia terminu jest właśnie to, że został on uchybiony. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga jest w okolicznościach sprawy niezasadna i dlatego też na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.