VII SA/Wa 2255/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] w [...] kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) po rozpatrzeniu odwołania Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] od decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] r. nakazującej Parafii rozbiórkę śmietnika i ubikacji z dwoma dołami kloacznymi zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że na działce nr ewid. [...] położonej w [...] przy ul. [...], będącej własnością parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] znajduje się murowany śmietnik i ubikacja z dwoma dołami kloacznymi o łącznych wymiarach 1,30 m x 5,74 m, wysokość śmietnika 1,30 m, wysokość ubikacji 2,29 m. Obiekty zlokalizowane są w granicy z działką nr ewid. [...] będącą własnością K. i K. S. oraz w odległości 5,50 m od będącego w budowie budynku mieszkalnego. Według oświadczenia M. K. zbudowane zostały około 30 lat temu. Dalej organ wyjaśnił, iż z uwagi na okres powstania spornych obiektów i brak dokumentów wskazujących na ich legalność w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz przepisy obowiązujących wówczas aktów wykonawczych. Prawo budowlane z 1974 r., co do zasady, przewidywało możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, chyba że znajdował się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powodował bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia – art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy. Zdaniem organu usytuowanie śmietnika oraz ubikacji w granicy działki nr ewid. [...] należącej do K. i K. S. stwarza zagrożenie dla środowiska poprzez pogorszenie warunków użytkowych działek sąsiednich. Tym samym wystąpiła przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. uniemożliwiająca legalizację. Jednocześnie organ podkreślił, że zarówno śmietnik, jak i ubikacja zlokalizowane zostały z naruszeniem obowiązujących w trakcie budowy przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do § 23 ust. 1 pkt 2 odległość szczelnych i krytych zbiorników do gromadzenia nieczystości, dołów ustępowych, ustępów nieskanalizowanych o liczbie oczek do 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej, od granicy działki sąsiedniej, pasa drogi publicznej lub chodnika przy ulicy – 7,5 m. Niezgodne z § 13 cytowanego rozporządzenia jest także odprowadzanie wód opadowych z dachu obiektu na teren sąsiedniej działki. Zdaniem organu zagrożenie dla środowiska oraz pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia stwarza także nieszczelność dołów kloacznych. Powyższe ustalenia uniemożliwiają zastosowanie w sprawie art. 40 cytowanej ustawy z uwagi na to, że żadne zmiany i przeróbki nie doprowadzą obiektu do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do zarzutów odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych do domagania się przez stronę skarżącą oceny legalności spornych obiektów budowlanych na podstawie przepisów obowiązujących w XVII w., gdyż jak twierdzi skarżący już w tym czasie obiekty te istniały. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. wniosła Parafia Rzymskokatolicka p.w. [...] w [...], zarzucając decyzji naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego organy nadzoru budowlanego z naruszeniem art. 7 i 77 § 1, 8, 10 § 1, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności nie ustaliły czy przedmiotowy obiekt budowlany został wzniesiony w czasie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Także twierdzenie organów dotyczące wycieków z ubikacji nie wynikało z jakichkolwiek ustaleń i nie zostało poparte żadnymi dowodami. Organ nadzoru, aby mógł skutecznie nakazać rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r musi w sposób niewątpliwy wykazać, że wystąpiło zagrożenie, o którym mowa w przepisie. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. W sprawie nie powinno być sporne, że przedmiotowy obiekt budowlany zrealizowany został przed 1 stycznia 1995 r., a zatem zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: Prawo budowlane z 1994 r.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe - w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Okoliczność tę potwierdził także skarżący wskazując, że "(...) w XX w. któryś z proboszczów postawił murowany wychodek w miejsce starego, drewnianego". Zgodnie z art. 37 powołanej ustawy obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Z kolei art. 40 stanowi, że jeżeli nie chodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie może być podstawą do zastosowania art. 37 cyt. ustawy. Skutkiem naruszenia tych przepisów musi być wystąpienie okoliczności wymienionych w ust. 1, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Podkreślić należy, że wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że występuje samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, publ. w ONSA 1989/1/38). Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40. Niewątpliwie taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Organ wskazując na nieszczelność dołów kloacznych oraz naruszenie przepisów określających warunki techniczne nie wykazał, że skutkiem naruszenia tych przepisów jest wystąpienie okoliczności, o których stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w toku przeprowadzonego postępowania. W niniejszej sprawie organy nadzoru nie wskazały na żadne okoliczności potwierdzające wystąpienie zagrożeń o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r, ale nie podjęły też żadnej próby ustalenia w toku postępowania czy z uwagi na twierdzenia Parafii (dotyczące sporadycznego korzystania przez parafian z toalety oraz zamknięcia śmietnika, który od lat nie jest użytkowany) takie zagrożenie w ogóle występuje. Brak także uzasadnienia stanowiska organu co do raku możliwości nakazania określonych robót w trybie art. 40 Prawa budowlanego. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 § kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji.