VII SA/Wa 2208/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, , Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia 1 września 2022 r. nr 65/2022/KUZ w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę

1. Zaskarżoną decyzją z 1 września 2022 r., nr 65/2022/KUZ Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes PGWWP", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S.L. (dalej: "skarżący") od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor Zarządu Zlewni w [...]", "organ I instancji") z [...] maja 2022 r., znak [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z [...] czerwca 2017 r., znak: [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Starosta ww. decyzją z [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 64a ust. 5 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. z Dz.U. z 2017 r. poz. 1121; dalej: "p.w. z 2001 r."), umorzył postępowanie w sprawie nakazania właścicielowi urządzenia wodnego (tj. A. A.) znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb nr [...], obowiązku jego likwidacji wraz z ustaleniem warunków oraz terminu wykonania tego obowiązku. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 14 lipca 2017 r. Wnioskiem z 29 sierpnia 2017 r. skarżący wystąpił do Starosty o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną tego organu z [...] czerwca 2017 r. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że został pozbawiony statusu strony, w związku z czym nie brał udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją. Starosta postanowieniem z [...] września 2017 r., znak: [...], wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r. Decyzją z [...] października 2017 r., znak: [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2017 r. stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie złożenie wniosku o wznowienie postępowania, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zostało dokonane przez osobę niebędącą stroną tego postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Prezes PGWWP decyzją z 19 czerwca 2019 r. nr 147/KUZ/2019, utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] października 2017 r., znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1977/19 uchylił decyzję Prezes PGWWP z 19 czerwca 2019 r., nr 147/KUZ/2019, zarzucając jej naruszenie treści art. 15 oraz art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i odniesienia się do zarzutów odwołania. Prezes PGWWP związany ww. wyrokiem decyzją z 24 czerwca 2021 r. nr 55/2021/KUZ uchylił decyzję Starosty z [...] października 2017 r., znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dyrektor Zarządu Zlewni w [...], jako organu właściwego w sprawie, w związku z wejściem w życie z 1 stycznia 2018 r. przepisów ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2625; dalej: "p.w. z 2017 r."). Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] decyzją z [...] maja 2022 r., znak [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty z [...] czerwca 2017 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie nakazania właścicielowi urządzenia wodnego (tj. A.A.) znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb nr [...], obowiązku jego likwidacji wraz z ustaleniem warunków oraz terminu wykonania tego obowiązku. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z poczynionych ustaleń wynika, iż S. L., który wystąpił z wnioskiem o wznowienie ww. postępowania nie może zostać uznany za stronę tego postępowania, a tym samym nie może wywieść uprawnienia do żądania uchylenia decyzji Starosty z [...] czerwca 2017 r. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł skarżący wnosząc o jej zmianę i nakazanie właścicielowi urządzenia wodnego znajdującego się na działce nr [...] w [...] – A. A. obowiązku jego likwidacji wraz z ustaleniem warunków oraz terminu wykonania tego obowiązku, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a., w art. 145a § 1 k.p.a. lub w art. 145aa § 1 k.p.a. W związku z tym przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest ustalenie czy decyzja ostateczna poddana kontroli jest dotknięta którąkolwiek z istotnych wad wymienionych w art. 145 § 1 w art. 145a § 1 lub w art. 145aa § 1 k.p.a. i ewentualnym ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy któraś z wad postępowania nie wpłynęła na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania, przed jego przeprowadzeniem, organ jest zobowiązany do wyjaśnienia ograniczającego się do zbadania zagadnień formalnych. Na tym etapie postępowania organ bada, czy żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie, czy wskazane zostały ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego następuje tylko wówczas, gdy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został wniesiony przez osobę niebędącą stroną postępowania lub wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., a także jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wystąpienie jednej z wymienionych okoliczności skutkuje wówczas wydaniem przez właściwy organ postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Jeżeli zatem żądanie wznowienia postępowania zgłasza osoba twierdząca, że jest stroną postępowania administracyjnego i jeżeli wskazuje ona ustawową podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 w art. 145a § 1 lub w art. 145aa § 1 k.p.a., a żądanie to złożone zostało w ustawowym terminie, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Organ II instancji zaznaczył, że objęta postępowaniem wznowieniowym decyzja Starosty z [...] czerwca 2017 r. została wydana na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r., zgodnie z którym organ nakłada w drodze decyzji na właściciela urządzenia wodnego obowiązek likwidacji tego urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, jeżeli właściciel nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą postępowanie o którym mowa w ww. przepisie wszczynane jest przez organ z urzędu. Podkreślił, iż przepisy ustawy p.w. z 2001 r. nie wskazują sposobu ustalania kręgu stron postępowania prowadzonego w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego. Zatem wobec braku regulacji o charakterze szczególnym, w postępowaniach prowadzonych w oparciu o art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. zastosowanie znajduje art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. organ administracji może nałożyć obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego wyłącznie na właściciela tego urządzenia. Istotnym w sprawie jest, że wszystko co jest częścią składową gruntu dzieli jego los prawny. Postępowanie prowadzone na podstawie ww. przepisu jest postępowaniem szczególnym, w wyniku którego nakładane są na strony biorące w nim udział sankcje mające na celu przywrócenie stanu faktycznego zgodnego z legalnym stanem prawnym. Ponieważ skarżący nie jest właścicielem działki nr [...] w [...], na której wykonane zostały roboty objęte postępowaniem o którym mowa w art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r., to nie legitymuje się on statusem strony postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wydania nakazu A. A. likwidacji urządzenia wodnego w oparciu o ww. przepis Prawa wodnego. W ocenie Prezesa PGWWP w sprawie nie można pominąć błędnego działania Starosty polegającego na zawiadomieniu skarżącego o wszczęciu na jego wniosek postępowania w sprawie nakazania właścicielowi urządzenia wodnego zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] jego likwidacji, to należy mieć na uwadze, że przepis art. 28 k.p.a. nie wiąże uzyskania statusu strony postępowania administracyjnego ze sposobem jego wszczęcia. Zatem podmiot domagający się wszczęcia postępowania administracyjnego nie staje się stroną postępowania poprzez sam fakt uwzględnienia tak zgłoszonego żądania i wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej. O tym, czy podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego jest jego stroną decyduje istnienie po stronie tego podmiotu interesu prawnego, na którego wpływ może mieć prowadzone postępowanie, a nie samo w sobie wystąpienie do organu z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. Jednocześnie Prezes PGWWP, odnosząc się do zarzutu odwołującego w kwestii wadliwego przyjęcia przez organ I instancji, iż do nielegalnych działań na działce nr [...] doszło w 2002 r., a nie w 2008 r., co skutkowało zdaniem odwołującego brakiem uznania go za stronę postępowania wskazał, iż przepis art. 64a ust. 5 Prawa wodnego z 2001 r. miał to samo brzmienie zarówno w roku 2002 jak i w 2008 r. Zmianie uległy jedynie przepisy art. 9 ust. 2 pkt 1 p.w. z 2001 r. odnoszące się do określonych robót i czynności do których przepisy ustawy p.w. stosuje się odpowiednio jak do urządzeń wodnych. Ponadto stwierdził, że brak było podstaw do uznania skarżącego za stronę postępowania prowadzonego w trybie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. Skarżący posiada wyłącznie interes faktyczny podyktowanym faktem sąsiedztwa należącej do niego nieruchomości z działką nr [...] znajdującą się po drugiej stronie potoku [...], na której doszło do wykonania robót, które zdaniem odwołującego, przy wysokim stanie wody potoku powodują zalewanie, podmywanie i niszczenie jego nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że o interesie faktycznym jest mowa, gdy podmiot administrowany w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i jego nieuwzględnienie jest prawnie dopuszczalne. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny. Zdaniem organu II instancji, w świetle powyższego nie można uznać za zasadny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 28 k.p.a., ponieważ za stronę postępowania wszczynanego z urzędu w trybie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości i składał wnioski o likwidację wykonanych na tej nieruchomości, jego zdaniem, nielegalnych robót. Odwołującemu przysługuje ochrona interesu indywidualnego w zakresie prawa własności, lecz może być ona realizowana w drodze roszczenia dochodzonego za pomocą powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Z przepisów ustawy p.w. z 2001 r. nie można natomiast wywieść interesu prawnego, wynikającego z konstytucyjnej ochrony własności indywidualnej, jak i z prawa cywilnego, który dawałby uprawnienia strony w sprawie likwidacji "nielegalnie" wykonanych urządzeń wodnych na sąsiedniej działce. Prezesa PGWWP ponadto zaznaczył, że zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stosownie zaś do treści art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu tego postępowania wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., tj. brak podstaw do wznowienia postępowania. Skoro w sprawie nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, to należało odmówić uchylenia ostatecznej decyzji Starosty z 28 czerwca 2017 r. Reasumując, Prezes PGWWP stwierdził, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. 2. S. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzje z 1 września 2022 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: a) art. 28 k.p.a. poprzez nie uznanie go za stronę postępowania w sprawie choć jego interes prawny w sprawie ma charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych i opiera się na art. 64 Konstytucji, a także na art. 64a ust. 5 ustawy Prawo wodne i art. 127 ust. 7 pkt. 5 "starego" Prawa wodnego - tylko organy nie chcą lub nie potrafią tego uznać - łatwiej dla nich jest umorzyć postępowanie niż nakazać likwidację nielegalnie wybudowanego muru oporowego (a następnie to wyegzekwować), zwłaszcza w sytuacji gdy mur oporowy i odpady znajdują się obecnie w większości na działce stanowiącej własność Wód Polskich; b) naruszenie art. 64a ust. 5 ustawy Prawo wodne (które wciąż znajdują zastosowanie z uwagi na brzmienie art. 545 ust. 4 Prawa wodnego w obecnym brzmieniu) poprzez jego niezastosowanie i tym samym zalegalizowanie nielegalnego wybudowanego przez Panią A. na działce nr [...] w [...] urządzenia wodnego oraz działce stanowiącej własność Skarbu Państwa nr [...]; c) nie przeprowadzenie postępowania dowodowego - ani organ I instancji, ani organ II instancji nie odniósł się do dowodów w postaci zdjęć, na których udokumentowano ww. mur, jak również nie powołały biegłego celem ustalenia w jaki sposób nielegalnie wybudowanego urządzenia wodnego negatywnie oddziałuje na jego działkę; d) nierozpoznanie istoty sprawy i niedokonanie ponownego merytorycznego jej rozpoznania i nie odniesienie się merytorycznie do zarzutów odwołania; e) naruszenie art. 153 p.p.s.a. i niekierowanie się przez organy obu instytucji wytycznymi WSA w Warszawie zawartymi w wyroku z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1977/19 odnośnie do sposobu rozpoznania sprawy, co organy administracji ponownie rozpoznają sprawę powinny wyjaśnić; f) niepodjęcie działań celem ustalenia kiedy ww. urządzenie wodne zostało wybudowane i tym samym wadliwe przyjęcie, że miało to miejsce w roku 2002, a nie 2008 r., co skutkuje wadliwym zastosowaniem prawa w brzmieniu z roku 2002, a nie 2008 r. i wadliwym tym samym przyjęciem, że "podstawą umorzenia był brak wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na roboty wykonane w 2022 r. na działkach nr ewid. [...] i [...] w [...], polegające na ułożeniu około 18 m między słupkami stalowymi płyt betonowych i przyspawanie do nich elementów blachy falistej (...)", podczas gdy wybudowanie ww. urządzenia wodnego wymagało w 2008 r. uzyskania pozwolenia na budowę - i w nim skarżący byłb stroną postępowania. Nieprawidłowe ustalenie, jakie przepisy powinny być stosowane w przedmiotowym postępowaniu - uznanie, że mur oporowy został wybudowany w roku 2002 i stosowanie w tym zakresie obowiązujących wówczas przepisów ustawy Prawo wodne, podczas gdy ww. urządzenie wodne zostało wybudowane w roku 2008 i wobec tego należało do tej budowli stosować regulacje w brzmieniu obowiązującym w 2008 r.; g) nieprawidłowe ustalenia w oparciu o niski stan wody w [...] wiosna 2022 r., że wybudowany mur oporowy nie wpływa na rozprzestrzenianie się wód potoku [...] na moją nieruchomość podczas gdy przedłożone fotografie dowodzą, że przy podwyższonym stanie wód woda rozlewa się na nieruchomość skarżącego, a nie na nieruchomość Pani A. "zabezpieczoną" przed zalaniem murem oporowym; h) wydanie rozstrzygnięcia w oparciu m.in. o wadliwie przeprowadzone oględziny przez organ I instancji i wadliwie sporządzony z nich protokół (oględziny mają na celu ustalenie zastanego stanu faktycznego, a w protokole o tym nie ma ani wzmianki); i) nieprawidłowe ustalenie, że właścicielem urządzenia wodnego jest tylko A. A. i brak ustalenia, że współwłaścicielem ww. urządzenia wodnego są także Wody Polskie; j) działanie biurokratyczne, wbrew interesowi ochrony środowiska - szukanie kruczków prawnych celem nie zajęcia się istotą sprawy choć z Konstytucji wynika, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych oraz że władze publiczne wspierają działanie obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. 1. Istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów podjętych w tzw. postępowaniu wznowieniowym, w których umorzono postępowanie w sprawie nakazania właścicielowi urządzenia wodnego znajdującego się na dz. nr ew. 2315 w Świlczy obowiązku jego likwidacji wraz z ustaleniem warunków oraz terminu wykonania tego obowiązku - na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. 2. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. w art. 145a § 1 k.p.a. lub w art. 145aa § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustalonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z tym przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest ustalenie czy decyzja ostateczna poddana kontroli jest dotknięta którąkolwiek z istotnych wad wymienionych we wskazanych przepisach k.p.a. i ewentualnym ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy któraś z wad postępowania nie wpłynęła na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania, przed jego przeprowadzeniem, organ jest zobowiązany do wyjaśnienia ograniczającego się do zbadania zagadnień formalnych. Na tym etapie postępowania organ bada, czy żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie, czy wskazane zostały ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych. Art. 149 k.p.a. wskazuje, kiedy organ jest władny wydać postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, a kiedy o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego następuje tylko wówczas, gdy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został wniesiony przez osobę niebędącą stroną postępowania lub wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., a także jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wystąpienie jednej z wymienionych okoliczności skutkuje wówczas wydaniem przez właściwy organ postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Jeżeli zatem żądanie wznowienia postępowania zgłasza osoba twierdząca, że jest stroną postępowania administracyjnego i jeżeli wskazuje ona ustawową podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 k.p.a. w art. 145a § 1 k.p.a. lub w art. 145aa § 1 k.p.a., a żądanie to złożone zostało w ustawowym terminie, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Podkreślić trzeba, że to na podmiocie wnioskującym o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. spoczywa ciężar dowodu, że przysługuje mu status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok WSA w Kielcach z 1 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 644/22). Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej, w tym jej uchylenia, tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ta osoba, która bez własnej winy nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu jako jego strona. 3. W przedmiotowej sprawie wskazać należy na następujące okoliczności mające zasadniczej znaczenie dla sprawy: - do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego z 29 sierpnia 2017 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. (wydaną w trybie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r.); z wniosku wynikało, że skarżący został pozbawiony statusu strony i nie brał udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ w przedmiocie nałożenia na A. A. obowiązku likwidacji urządzenia wodnego zlokalizowanego na dz. nr [...] obręb [...] wraz z ustaleniem warunków i terminu wykonania tego obowiązku; - organ I instancji postanowieniem z 20 września 2017 r. wznowił postępowanie zakończone opisaną wyżej ostateczną decyzją; - z akt sprawy wynika, że: a) objęte postępowaniem roboty polegające na ułożeniu pomiędzy słupkami stalowymi płyt betonowych i elementów z blachy falistej wykonane zostały na dz. nr [...] w [...] w celu zabezpieczenia jej przed podmywaniem; b) działka ta graniczy bezpośrednio z potokiem [...] (dz. nr [...]); c) skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej na przeciwległym brzegu potoku; d) skarżący prawo do uczestniczenia jako strona w tym postępowaniu wywodzi stąd, iż ponosi straty w postaci zalewania należącej do niego działki, które to straty spowodowane są wykonaniem robót na dz. nr [...] w [...]; - decyzją z [...] października 2017 r. Starosta [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2017 r., stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie złożenie wniosku o wznowienie postępowania, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zostało dokonane przez osobę niebędącą stroną tego postępowania a Prezes Wód Polskich po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 19 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2017 r.; - po rozpatrzeniu skargi, WSA w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1977/19) uchylił decyzję Prezesa Wód Polskich z 19 czerwca 2019 r., zarzucając jej naruszenie art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.; WSA wskazał między innymi na to, że: a) organ II instancji "(...) nie dokonał ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i merytorycznego odniesienia się do zarzutów odwołania" i "(...) w ogóle nie odniósł się do tych zarzutów i nie dokonał w tym zakresie żadnych własnych ustaleń", b) organ nie ustalił: "(...) z jakiej daty, tj. z 2002 r., czy 2008 r. należy wziąć pod uwagę treść art. 122 Prawa wodnego przy ustalaniu, czy na wykonane prace wymagane było pozwolenie wodnoprawne, c) organ II instancji nie odniósł się również do tego, że: "(...) nie można wykluczyć, kierując się chociażby doświadczeniem życiowym, że w następstwie tego, woda rozlewa się szerzej na przeciwległym brzegu na działce skarżącego; - ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w której umorzono postępowanie w sprawie nakazania właścicielowi urządzenia wodnego znajdującego się na dz. nr ew. [...] w [...] obowiązku jego likwidacji wraz z ustaleniem warunków oraz terminu wykonania tego obowiązku - na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. 4. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Ponadto organy administracyjne, związane wyrokiem sądu administracyjnego na podstawie art. 153 p.p.s.a., dokonały prawidłowego ponownego ustalenia faktów oraz podstaw prawnych i w pełni zrealizował wytyczne Sądu z wyroku z 2 grudnia 2019 r. Podkreślić trzeba, że kontrola przez Sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez ten Sąd. W pojęciu "oceny prawnej" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3507/19). 5. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w k.p.a. W orzecznictwie powszechnie wskazuje się, że interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1254/22). Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno- prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Posiadać interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. postanowienie NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 157/09). Organ II instancji, ponownie rozpoznając sprawę, prawidłowo wskazał na następujące okoliczności. Po pierwsze - decyzja Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. została wydana na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r., zgodnie z którym organ nakłada w drodze decyzji na właściciela urządzenia wodnego obowiązek likwidacji tego urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, jeżeli właściciel nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Jakkolwiek proces legalizacji urządzenia wodnoprawnego nie może być wszczęty z urzędu, bez wniosku właściciela tego urządzenia (art. 64a ust. 1 p.w. z 2001 r.), to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego posiada w takiej sytuacji kompetencje do podjęcia działań o których mowa w art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. (por. postanowienie NSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OW 14/11). Przepisy p.w. z 2001 r. nie wskazują sposobu ustalania kręgu stron postępowania prowadzonego w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego. Zatem wobec braku regulacji o charakterze szczególnym, w postępowaniach prowadzonych w oparciu o art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. zastosowanie znajduje art. 28 k.p.a. Po drugie - zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. organ administracji może nałożyć obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego wyłącznie na właściciela tego urządzenia. Istotnym w sprawie jest, że wszystko co jest częścią składową gruntu dzieli jego los prawny. Zgodnie z art. 48 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Natomiast zgodnie z art. 47 § 1 k.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Oznacza to, że to wyłącznie właściciel gruntu jest właścicielem zlokalizowanych na nim urządzeń wodnych. Po trzecie - postępowanie prowadzone na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. jest postępowaniem szczególnym, w wyniku którego nakładane są na właściciela sankcje mające na celu przywrócenie stanu faktycznego zgodnego z legalnym stanem prawnym. Dlatego to wyłącznie na właścicielu nielegalnie wykonanych robót ciąży obowiązek ich usunięcia. To wyłącznie właściciel urządzenia wodnego podlega prawnemu obowiązkowi posiadania ważnego pozwolenia wodnoprawnego na użytkowanie tego urządzenia. Skutkiem braku ważnego pozwolenia oraz nieuzyskania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego jest nałożenie przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązku likwidacji urządzenia, z ustaleniem warunków i terminu wykonania tego obowiązku. Skarżący tymczasem nie jest właścicielem dz. nr [...] w [...] na której wykonane zostały roboty objęte postępowaniem o którym mowa w art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. (właścicielem tej działki jest A. A.). W związku z tym, skarżący nie legitymuje się statusem strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wydania nakazu A. A. likwidacji urządzenia wodnego w oparciu o wskazany przepis p.w. z 2001 r. Po czwarte – zasadnie twierdzi organ II instancji, że art. 28 k.p.a. nie wiąże uzyskania statusu strony postępowania administracyjnego ze sposobem jego wszczęcia. Zatem podmiot domagający się wszczęcia postępowania administracyjnego nie staje się stroną postępowania poprzez sam fakt uwzględnienia tak zgłoszonego żądania i wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej. O tym, czy podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego jest jego stroną decyduje istnienie po stronie tego podmiotu interesu prawnego, na którego wpływ może mieć prowadzone postępowanie, a nie samo w sobie wystąpienie do organu z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. W świetle powyższego nie można uznać za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 28 k.p.a., ponieważ za stronę postępowania wszczynanego z urzędu w trybie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości i składał wnioski o likwidację wykonanych na tej nieruchomości, jego zdaniem, nielegalnych robót. Po piąte – organ II instancji odniósł się również do kwestii poruszonej w wyroku WSA w Warszawie z 2 grudnia 2019 r. a wymagającej wyjaśnienia. Odnosząc się do zarzutu w sprawie wadliwego przyjęcia przez organ I instancji, iż do nielegalnych działań na dz. nr [...] doszło w 2002 r. a nie w 2008 r. (co skutkowało brakiem uznania skarżącego za stronę postępowania), organ II instancji prawidłowo wskazał, że art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. miał to samo brzmienie (identyczne) zarówno w 2002 r., jak i w 2008 r. Zmianie uległy jedynie art. 9 ust. 2 pkt 1 p.w. z 2001 r. odnoszący się do określonych robót i czynności do których przepisy p.w. stosuje się odpowiednio jak do urządzeń wodnych. Po szóste – zdaniem organu II instancji, brak było podstaw do uznania skarżącego za stronę postępowania prowadzonego w trybie art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. Zainteresowanie skarżącego udziałem w sprawie ma swoje podłoże wyłącznie w interesie faktycznym podyktowanym faktem sąsiedztwa należącej do niego nieruchomości z dz. nr [...] znajdującą się po drugiej stronie potoku [...] na której doszło do wykonania robót, które zdaniem skarżącego przy wysokim stanie wody potoku, powodują zalewanie, podmywanie i niszczenie jego nieruchomości. O interesie faktycznym jest mowa, gdy podmiot administrowany w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i jego nieuwzględnienie jest prawnie dopuszczalne. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1365/08). Po siódme – w ocenie Sądu, skoro w niniejszym postępowaniu podstawą prawną działania organów był art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. wskazujący wyłącznie na "właściciela" urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia - to nie można przyjąć, że w sprawie niejako automatycznie znajdzie zastosowanie art. 127 ust. 7 pkt 5 p.w. z 2001 r. wskazujący, że stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest między innym "(...) właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych". Określenie zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych jest niezbędne do zdefiniowania statusu strony w rozumieniu art. 127 ust. 7 pkt 5 p.w. Wyznaczenie zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, uwzględniając m.in. treść nakazów i zakazów zawartych w obowiązujących przepisach (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 871/15). Podkreślić trzeba, że art. 127 ust. 7 pkt 5 p.w. z 2001 r. dotyczy działań związanych z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego (tj. działania pierwotnego), zaś art. 64a ust. 5 p.w. z 2001 r. sankcjonuje nielegalne (tj. następcze) działania "właściciela" i nakazuje mu (a nie innym stronom lub podmiotom) obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Są to więc dwa odrębne tryby administracyjne i odrębnie dla nich istnieje możliwość ustalenia kręgu stron postępowania (tj. w sposób wąski i szeroki). Po ósme – zasadnie również twierdzi organ II instancji, że skarżącemu w niniejszej sprawie przysługuje dodatkowa ochrona interesu indywidualnego w zakresie prawa własności, lecz może być ona realizowana w drodze roszczenia dochodzonego za pomocą powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Z przepisów ustawy p.w. nie można natomiast wywieść interesu prawnego, wynikającego z konstytucyjnej ochrony własności indywidualnej, jak i z prawa cywilnego, który dawałby uprawnienia strony w sprawie likwidacji "nielegalnie" wykonanych urządzeń wodnych na sąsiedniej działce. Zatem dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia ewentualnego roszczenia odszkodowawczego za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym (art. 415 k.c.) polegającym na dokonaniu np. zmiany stanu wody na gruncie. Jest to bowiem sprawa cywilna, w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.c. Po dziewiąte – bezzasadny jest zarzut skarżącego wskazujący na to, że organy w niniejszym postępowaniu nie ustaliły, że objęte niniejszym postępowaniem urządzenie wodne zostało wykonane również na działce Skarbu Państwa, a nie tylko na działce A.A.. Zdaniem Sądu, przedmiotem postępowania było jedynie ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła ostateczna decyzja Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. dotknięte zostało wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym istota niniejszej sprawy sprowadzała się zatem do zbadania, czy skarżący został pozbawiony bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z 28 czerwca 2017 r. W odniesieniu do przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do rozstrzygnięcia w sposób merytoryczny kwestii istnienia lub nie interesu prawnego wnoszącego podanie o wznowienie postępowania, a w dalszej konsekwencji ewentualnego pozbawienia udziału w postępowaniu i wreszcie wpływu pozbawienia tego udziału na byt decyzji ostatecznej w obrocie prawnym. W zależności od wyników tego badania, organ powinien wydać decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, albo uchylić decyzję dotychczasową i rozstrzygnąć o istocie sprawy w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub wreszcie ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.). Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ nie badał merytorycznej kwestii odnoszącej się do właścicieli nielegalnie wykonanego, zdaniem skarżącego, urządzenia wodnego, ponieważ stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. zobowiązany był do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. 6. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.