VII SA/Wa 2171/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego oddala skargę

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów U. ( dalej: "Komisja", "organ odwoławczy", "organ II instancji") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1, 1a, 3 i 4, w związku z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. 2016 poz. 1842, dalej: "p.s.w.), art. 104 § 1 i art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ((Dz. U.2017.1257j.t., dalej: "k.p.a.") oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 12 ust. 2, § 15 ust. 1, § 22 ust. j, § 25-29 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów U. (stanowiącego Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w W. - dalej: "Regulamin") po rozpatrzeniu odwołania R. K. ( dalej: "skarżący") od decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji (dalej: "Dziekan", "organ I instancji") [...] z dnia [...] marca 2018 r. przyznającej skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie niż dom studencki na rok akademicki 2016/2017 w wysokości 575 zł od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2018 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 10 października 2017 r. do DPMS U. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie niż dom studencki wraz z podaniem przyczyn, które uzasadniają przyznanie pomocy materialne na dzień złożenia wniosku . Dziekan decyzją z dnia [...] marca 2018 r. przyznał skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie niż dom studencki na rok akademicki 2016/2017 w wysokości 575 zł od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2018 r. Organ I instancji wskazał, że dochód netto przypadający na osobę w rodzinie wynosi 545,43 zł. Dziekan wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem nr [...] Rektora U. z dnia [...] listopada 2017r., w roku akademickim 2017/2018 maksymalny dochód netto przypadający na osobę w rodzinie uprawniający do otrzymywania stypendium socjalnego wynosi 1051,70 zł, zatem skarżący spełnia przesłanki do otrzymania niniejszego świadczenia. Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] listopada 2017 r. Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji wydał decyzję [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Dziekan wyjaśnił, że wskazane w uzasadnieniu powyższej decyzji okoliczności i przyczyny skreślenia z listy studentów istniały już w dacie złożenia wniosku, z uwagi na niezaliczenie III roku studiów, ale formalnie zostały potwierdzone w dniu wydania decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. Organ I instancji przypomniał, że powyższa decyzja Prodziekana, została utrzymana w mocy na postawie decyzji Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] dotyczącą skreślenia z listy studentów trzeciego roku jednolitych studiów magisterskich prowadzonych w trybie stacjonarnym na kierunku Prawo, na Wydziale Prawa i Administracji. Organ I instancji wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 173 – 175 p.s.w., uprawnienie do otrzymania świadczeń pomocy materialnej związane jest z posiadaniem statusu studenta oraz, że student, który ukończył studia przed terminem określonym w planie studiów lub został skreślony z listy studentów w trakcie trwania roku akademickiego traci status studenta i wraz z nim prawo do otrzymywania świadczeń. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Dziekana w dniu [...] maja 2018 r., natomiast pełnomocnik skarżącego w dniu 22 maja 2018 r. również wniósł odwołanie od tej samej decyzji Dziekana. Odwołania zostały wniesione w terminie. W ocenie organu odwoławczego, sprawy te dotyczą identycznego stanu faktycznego Odwoławcza Komisja Stypendialna postanowiła zgodnie z art. 62 k.p.a. wszcząć i prowadzić co do nich jedno postępowanie oraz zakończyć je jedną decyzją. Skarżący w odwołaniu z dnia 22 maja 2018 r. zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z 77 k.p.a. oraz art. 173 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 175 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. 2005 Nr 164 poz. 1365 - dalej: "p.s.w."). Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów U. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję [...] z dnia [...] marca 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 179 ust. 1 p.s.w. "stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej." Zdaniem organu podstawowym kryterium podmiotowym wymaganym do bycia podmiotem uprawnionym do otrzymania stypendium socjalnego jest fakt bycia studentem. Brak spełnienia przesłanki podmiotowej oznacza niemożność do bycia podmiotem prawa wyrażonego w art. 179 ust. 1 p.s.w. Innymi słowy nie może osoba niebędąca studentem ubiegać się o stypendium socjalne dla studentów przewidziane w ustawie prawo o szkolnictwie wyższym. Komisja przypomniała, że w niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący nie jest studentem Uniwersytetu [...], oraz nie spełnia podmiotowej przesłanki do otrzymywania stypendium socjalnego, gdyż został on skreślony decyzją Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r., która to została utrzymana w mocy przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]. Z uwagi na utratę przez skarżącego statusu studenta w listopadzie organ wskazał, że należało uznać, iż jest to ostatni miesiąc w którym skarżący mógł pobierać stypendium, w związku z tym nie można było przyznać go do czerwca 2018 r. W ocenie organu stypendium nie było należne dla skarżącego nawet za okres od października do listopada 2017 r., gdyż faktycznie przez wskazany okres skarżący również nie był studentem uczelni w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18k p.s.w. Organ II instancji podniósł, że stosując wykładnię językową słowa "student" należy skorzystać w pierwszej kolejności w dyrektyw wykładni języka prawnego, ponieważ dyrektywy te mają pierwszeństwo przed dyrektywami wykładni języka prawniczego, specjalistycznego oraz potocznego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 18k p.s.w. student to "osoba kształcąca się na studiach wyższych". Ponadto organ wskazał, że stosując wykładnię teleologiczną normy prawnej wyrażonej w art. 179 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 18k p.s.w. nie można kwalifikować skarżącego do kręgu podmiotowego wyrażonego w art. 179 ust. 1. Zamiarem ustawodawcy było bowiem to aby studenci faktycznie kształcący się na studiach wyższych mieli wsparcie socjalne od Państwa by mogli swobodnie kontynuować swoją naukę. Organ wskazał również, że zjawisko polegające na korzystaniu ze statusu studenta jedynie do pobierania stypendium socjalnego jest niedopuszczalne. Komisja natomiast nie może zmienić wskazanej decyzji na niekorzyść strony, gdyż naruszyłoby to wskazaną w k.p.a. zasadę zakazu reformationis in peius. Zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł skargę do Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 179 ust. 1 p.s.w. – wobec bezpodstawnej odmowy przyznania stypendium socjalnego, mimo trudnej sytuacji materialnej i spełnienia kryterium dochodowego do jego otrzymania. W uzasadnieniu skargi poniesiono, że decyzja została oparta na przesłankach pozamerytorycznych. Skarżący uznał za sprzeczne założenie organu, że złożenie odwołania od decyzji Dziekana w sprawie odmowy przyznania stypendium jest próbą nagięcia prawa oraz podkreślił, że przysługuje mu prawo do złożenia odwołania od decyzji dziekana. Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej, rozpoznanie sprawy na rozprawie, zwolnienie od ponoszenia kosztów w całości, zobowiązanie organu do przesłania kompletnych akt osobowych dotyczących wniosku skarżącego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów U. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U. [...] z dnia [...] marca 2018 r. przyznającą skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie niż dom studencki na rok akademicki 2016/2017 w wysokości 575 zł od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2017 r. Podstawę prawną rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 p.s.w., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów; 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia; W myśl art. 175 ust 1 p.s.w., świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-2 i 8, są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej. Zgodnie z art. 182 ust. 1 p.s.w., student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie. W myśl art. 184 p.s.w.: 1. Student może otrzymywać stypendia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3, w danym roku akademickim przez okres do dziesięciu miesięcy, a gdy rok studiów trwa jeden semestr - przez okres do pięciu miesięcy. 2. Stypendia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki, a stypendium, o którym mowa w art. 173 ust. 1 pkt 4 - na rok akademicki. 3. Stypendia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3, są wypłacane co miesiąc, a stypendium, o którym mowa w art. 173 ust. 1 pkt 4 - jednorazowo. Skarżący spełniając warunki uzasadniające przyznanie mu pomocy materialnej w postaci stypendium na datę złożenia wniosku 10 października 2017 dzień otrzymał stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie niż dom studencki na rok akademicki 2016/2017 w wysokości 575 zł od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2018 r. Oczywistym jest, że w świetle powołanych wyżej przepisów podstawowym kryterium podmiotowym wymaganym do bycia podmiotem uprawnionym do otrzymania stypendium socjalnego jest fakt bycia studentem. Brak spełnienia przesłanki podmiotowej oznacza niemożność do bycia podmiotem prawa wyrażonego w art. 179 ust. 1 p.s.w. Skarżący został skreślony decyzją Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r., która to została utrzymana w mocy przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]. Z uwagi na utratę przez skarżącego statusu studenta w listopadzie 2017 r., był to ostatni miesiąc w którym skarżący mógł pobierać stypendium, w związku z tym nie można było przyznać go do czerwca 2018 r., o co skarżący wnosił w odwołaniu. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że wyrokiem z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 3139/21, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 646/18, oddalający skargę złożoną przez skarżącego na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oraz stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Należy jednak podkreślić, że organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Obowiązek ten dotyczy również organu II instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej. Skoro więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w obrocie prawnym funkcjonowała się ostateczna decyzja Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów, to organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie nie miał podstaw, by faktu tego nie uwzględnić. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.